Dữ liệu từ camera hành trình - nguồn tài nguyên mới cho giao thông thông minh

Lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) tại TP.Đà Nẵng và TP.Hà Nội vừa xử lý hai trường hợp vi phạm giao thông từ hình ảnh do người dân cung cấp thông qua camera hành trình.

Một tài xế ô tô bị lập biên bản vì vượt xe không đúng quy định trên cầu Hòa Xuân; một lái xe khách bị xử phạt vì dừng xe tại nơi có biển “Cấm dừng xe và đỗ xe”. Những vụ việc này không chỉ cho thấy hiệu quả của việc tiếp nhận phản ánh từ người dân mà còn gợi mở một vấn đề lớn hơn: Dữ liệu từ camera hành trình đang dần trở thành nguồn tài nguyên quan trọng phục vụ xây dựng hệ thống giao thông thông minh.

Từ thiết bị cá nhân đến “cảm biến giao thông” trên đường phố

Camera hành trình từng được nhiều chủ phương tiện sử dụng với mục đích chính là ghi lại diễn biến trên đường để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra va chạm, tai nạn hoặc tranh chấp giao thông. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu quản lý giao thông hiện đại, vai trò của thiết bị này đang được mở rộng đáng kể.

Trong vụ việc xảy ra tại Đà Nẵng, ngày 5/6/2026, Trạm CSGT Hòa Phước tiếp nhận video từ camera hành trình của người dân ghi lại hình ảnh xe ô tô biển kiểm soát 43A-304.XX vượt xe trái quy định trên cầu Hòa Xuân. Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định đây là đoạn đường trong khu đông dân cư, mỗi chiều chỉ có một làn xe lưu thông và được phân chia bằng cọc tiêu phản quang. Theo quy định, các phương tiện cơ giới không được phép vượt xe tại vị trí này.

Từ hình ảnh do người dân cung cấp, lực lượng CSGT nhanh chóng xác minh, mời người điều khiển phương tiện đến làm việc. Tài xế thừa nhận hành vi vi phạm và bị lập biên bản với mức phạt 5 triệu đồng cùng hình thức trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Tại Hà Nội, một trường hợp khác cũng bị xử lý từ dữ liệu camera hành trình. Hình ảnh ghi lại xe khách biển số 21B-004.xx dừng xe tại khu vực có biển “Cấm dừng xe và đỗ xe” trên đường Phạm Hùng. Sau quá trình xác minh, Đội CSGT đường bộ số 6 đã lập biên bản xử phạt lái xe với tổng mức tiền phạt 1,4 triệu đồng cho hai lần vi phạm trong các ngày 10 và 11/6/2026.

Nhìn từ hai vụ việc gần đây và một số vụ việc thời gian qua, có thể thấy camera hành trình không còn đơn thuần là thiết bị phục vụ cá nhân. Mỗi phương tiện được trang bị camera đang trở thành một “cảm biến giao thông” di động, liên tục ghi nhận những diễn biến trên đường phố. Khi các dữ liệu này được chia sẻ và khai thác đúng cách, chúng có thể hỗ trợ hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước về trật tự an toàn giao thông.

Kho dữ liệu khổng lồ phục vụ quản lý giao thông

Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện gia tăng nhanh chóng, việc lực lượng chức năng hiện diện ở mọi tuyến đường, mọi thời điểm là điều không khả thi. Đây là lúc dữ liệu từ cộng đồng người tham gia giao thông phát huy giá trị.

Mỗi ngày, hàng triệu lượt phương tiện lưu thông trên các tuyến đường đô thị và liên tỉnh. Nếu một tỷ lệ đáng kể trong số đó được trang bị camera hành trình, lượng dữ liệu hình ảnh thu thập được sẽ vô cùng lớn. Không chỉ ghi nhận hành vi vi phạm, nguồn dữ liệu này còn phản ánh bức tranh giao thông thực tế theo thời gian thực.

Thông qua hình ảnh từ camera hành trình, cơ quan chức năng có thể phát hiện nhiều hành vi vi phạm như vượt xe sai quy định, đi ngược chiều, vượt đèn đỏ, dừng đỗ sai quy định, lấn làn hoặc chở hàng hóa không bảo đảm an toàn. Những vi phạm vốn có thể xảy ra ngoài phạm vi quan sát của lực lượng tuần tra nay có thêm khả năng bị phát hiện và xử lý.

Giá trị của dữ liệu camera hành trình cũng không dừng lại ở việc xử phạt vi phạm. Đây còn là nguồn thông tin hữu ích để đánh giá tình hình tổ chức giao thông trên từng tuyến đường. Các đoạn thường xuyên xảy ra ùn tắc, những khu vực có mật độ phương tiện cao hoặc các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn có thể được nhận diện thông qua việc phân tích dữ liệu hình ảnh.

Đáng chú ý, việc tiếp nhận phản ánh từ người dân còn góp phần mở rộng phạm vi giám sát giao thông theo hướng xã hội hóa. Thay vì chỉ phụ thuộc vào hệ thống camera cố định hoặc lực lượng tuần tra trên đường, cơ quan chức năng có thêm một kênh thông tin quan trọng từ cộng đồng.

Hướng tới hệ sinh thái giao thông thông minh

Chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc thu thập, kết nối và khai thác dữ liệu. Trong hệ sinh thái đó, dữ liệu từ camera hành trình có thể trở thành một mắt xích quan trọng.

Điểm mạnh của nguồn dữ liệu này nằm ở tính linh hoạt và khả năng bao phủ rộng. Khác với camera cố định chỉ quan sát được một khu vực nhất định, camera hành trình theo phương tiện di chuyển trên nhiều tuyến đường khác nhau, giúp ghi nhận thực tế giao thông ở phạm vi rộng hơn.

Khi kết hợp với các công nghệ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), hình ảnh từ camera hành trình có thể hỗ trợ nhận diện hành vi vi phạm, thống kê lưu lượng phương tiện, phát hiện bất thường trên tuyến đường hoặc cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông.

Tuy nhiên, để biến nguồn dữ liệu này thành tài nguyên phục vụ giao thông thông minh, vẫn cần giải quyết nhiều vấn đề. Trước hết là cơ chế tiếp nhận, xác minh và chuẩn hóa dữ liệu nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan trước khi sử dụng cho mục đích quản lý. Bên cạnh đó là các yêu cầu về bảo mật thông tin, quyền riêng tư và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình cung cấp, lưu trữ và khai thác dữ liệu.

Các vụ việc được xử lý tại Đà Nẵng và Hà Nội cho thấy mô hình tiếp nhận phản ánh từ người dân đang phát huy hiệu quả trên thực tế. Mỗi video, mỗi hình ảnh được gửi đến cơ quan chức năng không chỉ là bằng chứng phục vụ xử lý một hành vi vi phạm cụ thể mà còn góp phần hình thành nguồn dữ liệu ngày càng phong phú cho công tác quản lý giao thông.

Trong xu hướng xây dựng đô thị thông minh và phát triển giao thông số, dữ liệu được xem là một nguồn lực quan trọng không kém hạ tầng vật chất. Nguồn dữ liệu đang hiện diện trên hàng nghìn, hàng triệu phương tiện lưu thông mỗi ngày hoàn toàn có thể trở thành một phần quan trọng của hệ thống giao thông thông minh trong tương lai.

Vũ Đậu