"Ma trận" ghế trẻ em trên ô tô: Lựa chọn theo tiêu chí nào?
Một chiếc ghế phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ chấn thương cho trẻ khi ô tô phanh gấp hoặc xảy ra va chạm; tuy nhiên, giữa hàng loạt sản phẩm trên thị trường, việc lựa chọn đúng loại ghế vẫn là bài toán không dễ với nhiều phụ huynh.
Từ ngày 1/7/2026, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn phù hợp khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên ô tô chính thức được áp dụng. Không chỉ đặt ra yêu cầu tuân thủ pháp luật, quy định mới còn khiến nhiều phụ huynh bắt đầu quan tâm hơn đến việc lựa chọn ghế an toàn cho trẻ em.
Tuy nhiên, giữa hàng loạt sản phẩm với các thuật ngữ như CRS, ECRS, ISOFIX hay i-Size, không ít người băn khoăn đâu mới là lựa chọn phù hợp, đúng quy định và bảo đảm an toàn cho trẻ khi tham gia giao thông.
Không phải ghế nào cũng phù hợp với mọi trẻ em
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi đi trên ô tô, trừ xe kinh doanh vận tải hành khách, bắt buộc phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp.
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT xác định thiết bị an toàn cho trẻ em là thiết bị được thiết kế nhằm giảm nguy cơ chấn thương trong trường hợp xảy ra va chạm hoặc xe giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ. Thiết bị này bao gồm Hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System).
Thực tế cho thấy nhiều phụ huynh thường lựa chọn ghế theo giá bán, kiểu dáng hoặc đánh giá trên các nền tảng thương mại, mạng xã hội. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất lại là mức độ phù hợp với thể trạng của trẻ.
QCVN 123:2024/BGTVT phân chia hệ thống ghế trẻ em CRS thành 5 nhóm theo cân nặng. Trong đó, nhóm 0 dành cho trẻ dưới 10kg; nhóm 0+ dành cho trẻ dưới 13kg; nhóm I dành cho trẻ từ 9kg đến 18kg; nhóm II dành cho trẻ từ 15kg đến 25kg; nhóm III dành cho trẻ từ 22kg đến 36kg.
Việc phân nhóm này không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ đặc điểm phát triển cơ thể của trẻ em ở từng giai đoạn. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có phần đầu lớn hơn so với cơ thể, trong khi hệ cơ và xương cổ chưa phát triển hoàn thiện. Do đó, loại ghế dành cho trẻ nhỏ thường được thiết kế theo hướng bảo vệ vùng đầu, cổ và cột sống tốt hơn.
Ngược lại, với trẻ lớn hơn, nhu cầu bảo vệ lại tập trung vào việc cố định cơ thể đúng vị trí, giúp dây đai an toàn hoạt động hiệu quả khi xảy ra va chạm.
Điều này đồng nghĩa, một chiếc ghế phù hợp với trẻ 8 tháng tuổi có thể không còn phù hợp khi trẻ bước sang giai đoạn 3 hoặc 4 tuổi. Nếu lựa chọn sai nhóm ghế, hiệu quả bảo vệ có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Hiểu đúng về CRS, ECRS và hệ thống ISOFIX
Bên cạnh các nhóm ghế theo cân nặng, phụ huynh còn phải đối mặt với hàng loạt thuật ngữ kỹ thuật xuất hiện trên thị trường.
Theo quy chuẩn hiện hành, hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, thiết bị điều chỉnh và các phụ kiện khác như nôi hoặc tấm chắn va chạm. Các bộ phận này được thiết kế để lắp đặt chắc chắn trên xe ô tô và giữ cố định trẻ trong trường hợp xảy ra sự cố.
CRS được chia thành nhiều loại khác nhau gồm loại phổ thông (Universal), loại hạn chế (Restricted), loại bán phổ thông (Semi-universal) và loại dành cho xe đặc biệt (Specific vehicle). Mỗi loại có phạm vi tương thích khác nhau với phương tiện.
Trong khi đó, hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS bao gồm các dòng ghế tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) hoặc các hệ thống ISOFIX dành cho xe đặc biệt.
ISOFIX là hệ thống cố định ghế trẻ em lên xe ô tô thông qua hai điểm neo được lắp sẵn trên xe và hai cơ cấu khóa tương ứng trên ghế trẻ em. Hệ thống này kết hợp với dây buộc trên cùng hoặc chân đỡ nhằm hạn chế hiện tượng xoay hoặc lật ghế khi xảy ra va chạm.
So với việc chỉ sử dụng dây đai an toàn thông thường để cố định ghế, ISOFIX giúp giảm nguy cơ lắp đặt sai và tăng độ ổn định của ghế trên xe.
QCVN 123:2024/BGTVT cũng quy định nhiều loại ghế ISOFIX khác nhau theo kích thước, ký hiệu từ A đến G. Trong đó, nhóm E, F, G phù hợp với trẻ từ 0-10kg; nhóm C, D, E phù hợp với trẻ từ 0-13kg; còn nhóm A, B, B1, C, D phù hợp với trẻ từ 9-18kg.
Sự đa dạng này cho thấy không có một loại ghế duy nhất phù hợp với tất cả trẻ em. Việc lựa chọn cần căn cứ vào cân nặng, độ tuổi và khả năng tương thích với phương tiện đang sử dụng.
Những tiêu chí cần ưu tiên khi lựa chọn ghế trẻ em
Trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng, phụ huynh nên ưu tiên 3 yếu tố quan trọng gồm tính phù hợp với trẻ, khả năng tương thích với xe và tiêu chuẩn kỹ thuật của sản phẩm.
Trước hết, cần xác định chính xác cân nặng và thể trạng của trẻ để lựa chọn đúng nhóm ghế theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng nhất quyết định hiệu quả bảo vệ của thiết bị.
Tiếp theo, cần kiểm tra phương tiện có được trang bị hệ thống neo ISOFIX hay không. Nhiều dòng ô tô đời mới hiện nay đã tích hợp sẵn hệ thống này, giúp việc lắp đặt ghế trở nên thuận tiện và chắc chắn hơn.
Ngoài ra, cần tìm hiểu kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất về vị trí lắp đặt, khả năng tương thích và giới hạn sử dụng của từng sản phẩm. Một số loại ghế chỉ phù hợp với một số dòng xe hoặc vị trí ghế ngồi nhất định.
Đặc biệt, việc mua ghế chỉ để đáp ứng yêu cầu pháp luật mà không quan tâm đến tiêu chuẩn kỹ thuật có thể khiến thiết bị không phát huy được tác dụng bảo vệ khi xảy ra tai nạn.
Quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT đã đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với thiết bị an toàn cho trẻ em nhằm bảo đảm khả năng bảo vệ trong điều kiện va chạm hoặc giảm tốc đột ngột. Vì vậy, người tiêu dùng cần ưu tiên các sản phẩm đáp ứng quy chuẩn và có nguồn gốc rõ ràng.
Việc lựa chọn đúng ghế an toàn không chỉ là tuân thủ quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 mà quan trọng hơn là góp phần bảo vệ trẻ em - nhóm hành khách dễ bị tổn thương nhất. Trong nhiều trường hợp, một chiếc ghế phù hợp và được lắp đặt đúng cách có thể tạo nên khác biệt lớn về mức độ an toàn khi sự cố giao thông xảy ra.