Thanh Hóa công khai phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố
Thanh Hóa vừa công khai phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nâng cao hiệu quả quản trị cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Theo phương án được xây dựng, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của pháp luật, đồng thời xem xét đầy đủ những yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư.
Đặc biệt, tỉnh ưu tiên cân nhắc đối với các địa bàn miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực có yếu tố tôn giáo nhằm bảo đảm tính ổn định và phù hợp với thực tiễn địa phương.
Trong quá trình triển khai, tỉnh yêu cầu giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, không để xảy ra điểm nóng tại cơ sở. Việc thực hiện phải bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 4.351 thôn, tổ dân phố. Trong đó, 4.126 đơn vị sẽ được đưa vào diện sắp xếp, gồm 3.722 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn và 404 đơn vị đã đạt tiêu chuẩn nhưng cần điều chỉnh để phù hợp với phương án tổng thể. Có 225 thôn, tổ dân phố không thực hiện sắp xếp, gồm 170 đơn vị đã đạt tiêu chuẩn và 55 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn nhưng thuộc các trường hợp đặc thù.
Phương án đặt mục tiêu sắp xếp 4.126 thôn, tổ dân phố thành 1.708 đơn vị mới. Sau khi hoàn thành, toàn tỉnh sẽ còn 1.933 thôn, tổ dân phố, giảm 2.418 đơn vị, tương đương giảm 55,6% số lượng hiện nay.
Theo tiêu chuẩn mới, thôn sau sắp xếp phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, trong khi tổ dân phố phải có tối thiểu 450 hộ gia đình. Đối với các khu vực miền núi, biên giới, địa bàn đặc biệt khó khăn, dân cư phân tán hoặc khu vực tái định cư, quy mô hộ gia đình có thể thấp hơn tiêu chuẩn và sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể.
Đánh giá tác động của đề án, tỉnh Thanh Hóa cho rằng việc hình thành các thôn, tổ dân phố có quy mô lớn hơn sẽ tạo nguồn lực cộng đồng mạnh hơn, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, chi bộ đảng và các tổ chức đoàn thể.
Đáng chú ý, việc giảm hơn một nửa số lượng thôn, tổ dân phố dự kiến sẽ làm giảm khoảng 4.400 người hoạt động không chuyên trách. Qua đó, ngân sách địa phương có thể tiết kiệm khoảng 424 tỷ đồng mỗi năm. Nguồn lực tiết kiệm được sẽ là cơ sở để từng bước nâng mức phụ cấp cho đội ngũ còn lại, đồng thời góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Tuy nhiên, tỉnh cũng nhận định quá trình sắp xếp sẽ phát sinh một số khó khăn như tăng quy mô dân cư của từng thôn, tổ dân phố; nguy cơ quá tải hoặc dư thừa nhà văn hóa, khu thể thao; khối lượng công việc của bí thư chi bộ, trưởng thôn và các chức danh liên quan tăng lên. Bên cạnh đó, việc chấm dứt nhiệm vụ của một bộ phận người hoạt động không chuyên trách cũng có thể ảnh hưởng đến thu nhập và tâm tư của cá nhân liên quan.
Theo định hướng của tỉnh, mỗi thôn, tổ dân phố mới sẽ có tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách gồm: Bí thư chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng ban Công tác Mặt trận.
Việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự sẽ ưu tiên những người có uy tín, sức khỏe, tinh thần trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng, đồng thời từng bước trẻ hóa đội ngũ, nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ năng quản trị cộng đồng.
Đối với các trường hợp nghỉ việc do sắp xếp, Thanh Hóa sẽ thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách theo quy định về tinh giản biên chế, bảo đảm quyền lợi và ổn định tư tưởng cho đội ngũ cán bộ cơ sở.
Theo lộ trình, UBND các xã, phường phải hoàn thành việc xây dựng đề án sắp xếp trước ngày 10/6/2026. Công tác lấy ý kiến nhân dân được thực hiện thông qua họp cộng đồng dân cư hoặc phát phiếu lấy ý kiến hộ gia đình và hoàn thành trước ngày 20/6/2026.
Sau đó, HĐND cấp xã sẽ xem xét, thông qua nghị quyết về thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trước ngày 25/6/2026. Nhiệm kỳ mới của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố trên toàn tỉnh sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2026 và kéo dài đến ngày 1/9/2030, bảo đảm đồng bộ với nhiệm kỳ chi bộ cơ sở.
Thanh Hóa cũng yêu cầu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, bảo đảm người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, tham gia đóng góp ý kiến và giám sát quá trình thực hiện. Tỉnh nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp là xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân tại cơ sở.