Chuyển biến từ những chuyến biển đúng luật

Nâng cao ý thức từ mỗi chuyến biển

Tại khu vực ven biển thuộc phường Quỳnh Mai và phường Tân Mai, nơi Đồn Biên phòng Quỳnh Phương quản lý, hoạt động khai thác hải sản từ lâu đã trở thành sinh kế chính của hàng nghìn hộ dân.

Hiện địa bàn có hơn 1.080 phương tiện khai thác thủy sản với khoảng 8.000 lao động thường xuyên bám biển mưu sinh. Trong số đó, gần 500 tàu cá đủ điều kiện khai thác xa bờ, hoạt động trên nhiều ngư trường truyền thống.

Đây vừa là lợi thế phát triển kinh tế biển, vừa đặt ra yêu cầu cao trong công tác quản lý nghề cá, bảo đảm ngư dân khai thác đúng quy định, không vi phạm vùng biển nước ngoài cũng như các quy định quốc tế về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Xác định công tác tuyên truyền là giải pháp căn cơ, những năm qua, Đồn Biên phòng Quỳnh Phương đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ngành chức năng tổ chức nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, phù hợp với đặc điểm nghề nghiệp của ngư dân.

Không chỉ tuyên truyền tại hội trường hay các cuộc họp dân, cán bộ, chiến sĩ biên phòng còn trực tiếp đến từng khu dân cư, bến cá, cảng cá để gặp gỡ, trao đổi với chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Thủy sản năm 2017, các quy định chống khai thác IUU, quy định về đăng ký, đăng kiểm tàu cá, lắp đặt và duy trì thiết bị giám sát hành trình, quy định về ghi nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Thông qua những buổi đối thoại trực tiếp, nhiều ngư dân đã hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong quá trình khai thác trên biển. Từ đó, nhận thức về việc chấp hành pháp luật từng bước được nâng lên, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, Đồn Biên phòng Quỳnh Phương còn phát huy hiệu quả hoạt động của các tổ đoàn kết sản xuất trên biển, nghiệp đoàn nghề cá và các mô hình tự quản.

Đây được xem là “cánh tay nối dài” giúp truyền tải nhanh chóng các chủ trương, chính sách mới đến ngư dân, đồng thời kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con để có hướng hỗ trợ phù hợp.

Đặc biệt, các chủ tàu, thuyền trưởng đều được tổ chức ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài, không sử dụng các phương thức khai thác bị cấm và chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác IUU trước mỗi chuyến ra khơi.

Xây dựng nghề cá trách nhiệm, hiện đại

Từ sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng cùng chính quyền địa phương, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực.

Theo thống kê của Đồn Biên phòng Quỳnh Phương, đến nay 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc trên địa bàn đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm kiểm soát hoạt động của tàu cá trên biển, ngăn ngừa tình trạng vi phạm vùng biển nước ngoài.

Không chỉ lắp đặt thiết bị, đa số chủ tàu đã hình thành ý thức duy trì hoạt động liên tục của hệ thống giám sát hành trình trong suốt quá trình khai thác.

Việc thực hiện các thủ tục xuất bến, nhập bến, khai báo sản lượng đánh bắt hay cập nhật thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng dần đi vào nền nếp.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Đồn Biên phòng Quỳnh Phương đã ứng dụng công nghệ số trong công tác kiểm soát tàu cá. Hệ thống phần mềm quản lý tàu cá xuất, nhập lạch của Bộ đội Biên phòng và phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT VN được triển khai đồng bộ, giúp theo dõi chặt chẽ hành trình của tàu cá từ khi rời bến cho đến lúc cập cảng.

Việc áp dụng các nền tảng số không chỉ giúp cơ quan chức năng nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hỗ trợ ngư dân thực hiện các thủ tục nhanh chóng, minh bạch hơn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Trung tá Phạm Văn Thanh, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Lạch Cờn, Đồn Biên phòng Quỳnh Phương cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với các lực lượng liên quan tổ chức kiểm tra hồ sơ, giấy tờ tàu cá trước khi xuất bến; giám sát việc duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình; hướng dẫn ngư dân hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định.

Theo Trung tá Phạm Văn Thanh, sự thay đổi rõ nét nhất hiện nay là nhận thức của ngư dân đã được nâng cao đáng kể. Nếu như trước đây vẫn còn tình trạng chủ quan trong việc thực hiện các quy định thì nay phần lớn chủ tàu, thuyền trưởng đều chủ động tìm hiểu và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.

Ngư dân Nguyễn Văn Chung cho biết, qua các đợt tuyên truyền và hướng dẫn của lực lượng chức năng, bà con đã hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và xây dựng nghề cá phát triển bền vững.

“Hiện nay việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, thực hiện thủ tục xuất nhập bến hay khai báo sản lượng khai thác đã trở thành công việc thường xuyên của các chủ tàu.

Chúng tôi xác định phải khai thác đúng quy định, không vi phạm vùng biển nước ngoài để góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo thẻ vàng của EC”, ông Chung chia sẻ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngư dân cũng mong muốn các cấp, ngành tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng nghề cá. Trong đó, việc nạo vét cửa Lạch Cờn được xem là nhu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền ra vào, nhất là trong mùa mưa bão.

Cùng với đó là nâng cấp các trang thiết bị phục vụ công tác quản lý nghề cá để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho ngư dân trong quá trình sản xuất.

Thực tế cho thấy, hành trình gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, các lực lượng chức năng và cộng đồng ngư dân. Trong đó, ý thức chấp hành pháp luật của mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và lao động nghề cá giữ vai trò quyết định.

Khi mỗi chuyến biển đều tuân thủ đúng quy định, mỗi sản phẩm thủy sản đều được kiểm soát nguồn gốc rõ ràng, không chỉ giá trị kinh tế được nâng lên mà uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế cũng được củng cố.

Đó chính là nền tảng quan trọng để xây dựng ngành thủy sản phát triển bền vững, hiện đại và có trách nhiệm, góp phần bảo vệ nguồn lợi biển cho các thế hệ mai sau.

Xuân Thao