Hội thẩm nhân dân TAND khu vực 15 -Phú Thọ: Phát huy trách nhiệm, nâng cao chất lượng xét xử
Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, Đoàn Hội thẩm nhân dân TAND khu vực 15 - Phú Thọ phát huy vai trò, trách nhiệm trong hoạt động xét xử, bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân trên địa bàn.
Thực hiện yêu cầu của TAND tỉnh Phú Thọ về tổng kết công tác Hội thẩm nhân dân (HTND) nhiệm kỳ 2021 -2026, TAND khu vực 15 - Phú Thọ đánh giá toàn diện kết quả hoạt động của Đoàn HTND, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Đoàn HTND TAND khu vực 15 - Phú Thọ được kiện toàn trên cơ sở sáp nhập Đoàn Hội thẩm nhân dân TAND huyện Lạc Sơn và TAND huyện Tân Lạc (tỉnh Hòa Bình cũ). Sau sáp nhập, đơn vị thực hiện nhiệm vụ giải quyết, xét xử các loại án trên địa bàn 13 xã, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Đội ngũ Hội thẩm được kiện toàn, bảo đảm chất lượng
Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, Đoàn HTND TAND khu vực 15 - Phú Thọ có sự thay đổi về nhân sự do yêu cầu công tác, luân chuyển, miễn nhiệm, bổ sung và một số lý do khách quan khác. Đến cuối nhiệm kỳ, HTND dân gồm 28 vị.
Về trình độ chuyên môn, đội ngũ HTND bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong đó, có 1 vị có trình độ thạc sĩ, 21 vị có trình độ đại học, 1 vị có trình độ cao đẳng, 5 vị có trình độ trung cấp. Về lý luận chính trị, có 4 vị trình độ cao cấp, 20 vị trình độ trung cấp, số còn lại có trình độ sơ cấp và tương đương.
Đây là lực lượng có bản lĩnh chính trị vững vàng, nhiều người giữ vị trí chủ chốt tại cơ quan, đơn vị, có uy tín, kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu đời sống xã hội, phong tục, tập quán địa phương. Những yếu tố này giúp HTND tiếp cận hồ sơ, đánh giá chứng cứ, tham gia xét xử khách quan, toàn diện, sát thực tiễn.
Trong công tác quản lý, trước khi sáp nhập, HĐND huyện Tân Lạc và HĐND huyện Lạc Sơn bầu đủ số lượng HTND theo quy định; các Đoàn Hội thẩm đều bầu trưởng đoàn, phó đoàn để phối hợp với Tòa án trong quản lý, điều hành hoạt động. Sau khi thực hiện mô hình TAND khu vực, tổ chức và hoạt động của Đoàn HTND tiếp tục được thực hiện theo quy định mới, bảo đảm phù hợp yêu cầu cải cách tư pháp.
Tham gia xét xử 995 vụ án các loại
Một trong những kết quả nổi bật của Đoàn HTND TAND khu vực 15 - Phú Thọ trong nhiệm kỳ qua là việc tham gia tích cực vào hoạt động xét xử. Theo báo cáo tổng kết, các vị HTND tham gia xét xử 995 vụ án các loại.
Hầu hết HTND đều tham gia xét xử theo kế hoạch phân công của Tòa án. Số lần tham gia xét xử tương đối đồng đều, thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và ý thức chính trị trong thực hiện nhiệm vụ được giao.
Trước khi tham gia phiên tòa, các HTND dành thời gian nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, chuẩn bị nội dung xét hỏi. Tại phiên tòa, nhiều Hội thẩm đặt câu hỏi đúng trọng tâm, góp phần làm rõ bản chất vụ án, bảo đảm việc xét xử khách quan, đúng pháp luật. Trong quá trình nghị án, các Hội thẩm thể hiện chính kiến độc lập, phát biểu quan điểm trên cơ sở chứng cứ, tài liệu trong hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa, bảo đảm nguyên tắc độc lập, tuân theo pháp luật.
Chất lượng tham gia xét xử của HTND ngày càng được nâng lên, góp phần hạn chế án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Hội đồng xét xử. Qua đó khẳng định vai trò quan trọng của Đoàn HTND trong hoạt động xét xử, nhất là trong việc đưa tiếng nói, kinh nghiệm thực tiễn và sự giám sát của nhân dân vào quá trình thực thi công lý.
Quan tâm bồi dưỡng nghiệp vụ, bảo đảm chế độ chính sách
Trong nhiệm kỳ, trước khi sáp nhập thành TAND khu vực 15 - Phú Thọ, TAND huyện Lạc Sơn và TAND huyện Tân Lạc phối hợp với TAND tỉnh Hòa Bình tổ chức 9 lớp tập huấn nghiệp vụ cho HTND. Nội dung tập huấn tập trung vào kiến thức pháp luật, kỹ năng xét xử, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp và phương pháp nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ.
Bên cạnh việc tham gia các lớp tập huấn, HTND còn được trang bị văn bản pháp luật, tài liệu hướng dẫn áp dụng pháp luật, kỹ năng xét xử để tự nghiên cứu, phục vụ nhiệm vụ xét xử tại Tòa án.
Các chế độ, chính sách đối với HTND được quan tâm thực hiện. Hội thẩm được cấp kinh phí mua sắm trang phục theo quy định; được hưởng phụ cấp xét xử khi tham gia phiên tòa; được bảo đảm chế độ ăn, nghỉ, đi lại khi tham gia tập huấn nghiệp vụ. Từ ngày 1/7/2025, phụ cấp xét xử đối với Hội thẩm được điều chỉnh tăng lên 900.000 đồng/người/ngày theo quy định tại Pháp lệnh chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15.
Công tác khen thưởng cũng được thực hiện kịp thời. Nhiệm kỳ qua, nhiều lượt HTND có thành tích trong tham gia xét xử được Chánh án TAND tỉnh Phú Thọ khen thưởng, góp phần động viên tinh thần, khích lệ đội ngũ Hội thẩm tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Khắc phục khó khăn, nâng cao hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ mới
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Đoàn HTND TAND khu vực 15 - Phú Thọ còn một số khó khăn. Đội ngũ Hội thẩm chưa thật sự ổn định do một số trường hợp được điều động, luân chuyển công tác, đi học dài hạn hoặc bận nhiệm vụ tại cơ quan, đơn vị. Một số ít Hội thẩm còn hạn chế về thời gian nghiên cứu hồ sơ, hoặc từ chối tham gia xét xử theo lịch phân công, ảnh hưởng nhất định đến kế hoạch xét xử của Tòa án.
Ngoài ra, Đoàn Hội thẩm chưa có kinh phí hoạt động riêng để tổ chức hội họp, sơ kết, tổng kết, trao đổi thông tin, phần nào ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động chung.
Từ thực tiễn đó, TAND khu vực 15 - Phú Thọ kiến nghị các cơ quan có HTND công tác cần tạo điều kiện để Hội thẩm có thời gian nghiên cứu hồ sơ, tham gia xét xử đầy đủ theo kế hoạch của Tòa án; coi việc tham gia xét xử là nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị. Đồng thời, đề nghị TAND tỉnh Phú Thọ sớm tổ chức tập huấn cho các HTND, nhất là những vị lần đầu tham gia nhiệm kỳ mới.
Trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, TAND khu vực 15 - Phú Thọ xác định tiếp tục phối hợp với TAND tỉnh Phú Thọ tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho HTND; phối hợp bầu trưởng đoàn, phó Đoàn HTND nhiệm kỳ mới; nâng cao chất lượng xét xử các loại án; tăng cường bản lĩnh, trình độ pháp luật, trách nhiệm cá nhân và tính độc lập của Hội thẩm khi tham gia xét xử.
Với những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ qua, Đoàn HTND TAND khu vực 15 - Phú Thọ tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong hoạt động xét xử, góp phần xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích hợp pháp của nhân dân.