Nhiều con tàu tiền tỷ hoen gỉ, nằm "bất động" ở Lý Sơn

Niềm tự hào thành đống sắt vụn

Tại vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn, giữa hàng trăm tàu cá tấp nập ra vào mỗi ngày, dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhiều tàu khách nằm bất động, phủ kín rong rêu và dấu vết thời gian.

Những con tàu từng là biểu tượng của sự phát triển vận tải biển đảo nay không còn khả năng hoạt động, trở thành những đống sắt vụn giữa cảng.

Từ xa nhìn lại, ít ai nghĩ những con tàu hoen gỉ ấy từng là niềm tự hào của ngành vận tải hành khách ra đảo.

Nhiều cửa kính đã vỡ nát, thân tàu bong tróc từng mảng sơn lớn. Có tàu chìm một phần dưới mặt nước, chỉ còn phần boong và cabin nhô lên như những “xác tàu” bị lãng quên.

Nằm lặng lẽ bên mép vũng neo đậu là tàu khách Hoàng Sa 03. Được đầu tư khoảng 10 tỷ đồng và đưa vào khai thác từ năm 2014, con tàu từng được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực vận tải tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn.

Tuy nhiên, chỉ sau khoảng ba năm hoạt động, tàu phải ngừng khai thác vì hiệu quả kinh doanh không đạt như mong đợi.

Suốt nhiều năm qua, chủ tàu đã nhiều lần tìm cách chuyển nhượng nhưng không có người mua. Hiện phần lớn thân tàu đã chìm dưới nước biển, chỉ còn lại khối sắt thép hoen gỉ mắc cạn bên bờ.

Cách đó không xa là tàu khách An Vĩnh 03, từng được xem là một trong những phương tiện hiện đại nhất trên tuyến vận tải biển đảo. Được đầu tư gần 20 tỷ đồng, con tàu nay cũng rơi vào cảnh “đắp chiếu”, nằm bất động suốt nhiều năm.

Tương tự, tàu khách Biển Đông được một người dân huyện đảo Lý Sơn đầu tư khoảng 15 tỷ đồng vào năm 2016 với mong muốn nâng cao chất lượng vận tải hành khách.

Tuy nhiên, chỉ sau khoảng hai năm hoạt động, con tàu buộc phải dừng khai thác do không thể cạnh tranh trên thị trường.

Những phương tiện từng là tài sản giá trị hàng chục tỷ đồng giờ gần như không còn khả năng sử dụng. Dưới tác động của nước biển và khí hậu khắc nghiệt vùng biển đảo, chúng xuống cấp nghiêm trọng, giá trị còn lại không đáng kể.

Bài toán khó từ những con tàu bị bỏ quên

Theo nhiều chủ tàu, nguyên nhân khiến hàng loạt phương tiện phải nằm bờ xuất phát từ sự thay đổi nhanh chóng của thị trường vận tải hành khách tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn.

Trước đây, các tàu cao tốc đời đầu là lựa chọn chủ lực của người dân và du khách. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các tàu siêu tốc thế hệ mới với thời gian hành trình chỉ từ 30 đến 45 phút đã tạo nên cuộc cạnh tranh khốc liệt.

So với các phương tiện hiện đại hơn, những tàu khách đời cũ dần mất lợi thế về tốc độ, tiện nghi và chất lượng phục vụ. Hành khách chuyển sang sử dụng tàu mới khiến lượng khách trên các tàu cũ sụt giảm mạnh. Doanh thu không đủ bù đắp chi phí vận hành, bảo dưỡng và trả nợ ngân hàng, nhiều chủ tàu buộc phải dừng hoạt động. Không ít người rơi vào cảnh nợ nần khi tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng từng ngày xuống cấp.

Hệ lụy không chỉ dừng lại ở thiệt hại kinh tế. Nhiều tàu khách bỏ hoang đã chiếm dụng diện tích mặt nước đáng kể trong khu vực vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn. Một số phương tiện xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ đứt neo, trôi dạt trong mùa mưa bão.

Nếu xảy ra sự cố, các “xác tàu” này có thể va đập vào tàu cá đang hoạt động hoặc các công trình hạ tầng ven bờ, gây thiệt hại lớn về tài sản.

Bên cạnh đó, việc để các phương tiện hư hỏng nằm lâu năm dưới nước cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường biển do dầu mỡ, vật liệu và các chất tồn lưu trên tàu có thể phát tán ra môi trường.

Ông Nguyễn Đình Trung, Giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đơn vị đã nhiều lần phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, rà soát thực trạng các tàu khách neo đậu lâu năm tại vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn. Tuy nhiên, quá trình xử lý gặp nhiều khó khăn.

“Một số chủ tàu đã chuyển nơi cư trú hoặc không còn liên lạc được. Với những chủ tàu còn liên hệ được, phần lớn cũng lúng túng vì không biết đưa tàu đi đâu hoặc xử lý như thế nào đối với các phương tiện đã hết khả năng khai thác”, ông Trung cho hay.

Theo ông Trung, thời gian tới đơn vị sẽ phối hợp với chính quyền địa phương tiếp tục rà soát và xử lý dứt điểm tình trạng tàu khách bỏ hoang. Các tàu còn neo đậu sẽ phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và được bố trí tập trung tại khu vực riêng nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của tàu cá.

“Đối với các trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc tàu đã hư hỏng nghiêm trọng, cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu phương án trục vớt, giải phóng mặt nước”, ông Trung cho biết thêm.

Văn Hà