Bách khoa Đà Nẵng: Đào tạo nhân lực chất lượng cao cho công nghiệp mũi nhọn gắn với phát triển bền vững

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, tốc độ đổi mới ngày càng cao và nhu cầu nhân lực liên tục biến động, các cơ sở đào tạo kỹ thuật phải theo sát nhu cầu của thị trường và chiến lược phát triển quốc gia.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu, nếu chỉ mở ngành theo “sức nóng” nhất thời, cách tiếp cận này có thể tiềm ẩn rủi ro, bởi những lĩnh vực đang được quan tâm hôm nay vẫn có thể thay đổi nhanh nếu thiếu nền tảng khoa học – kỹ thuật và năng lực đào tạo đủ sâu.

Vì vậy, một lĩnh vực chỉ nên được xác định là mũi nhọn khi đáp ứng đồng thời ba tiêu chí: có vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị và định hướng phát triển công nghiệp; có nhu cầu nhân lực ổn định, lâu dài; và nhà trường có đủ năng lực đào tạo một cách thực chất.

Điều này không chỉ dừng ở việc mở ngành, mà còn đòi hỏi chương trình đào tạo bài bản, đội ngũ giảng viên chất lượng, phòng thí nghiệm phù hợp và sự gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp.

Từ cách tiếp cận này, BKĐN xác định các lĩnh vực trọng tâm gồm trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học dữ liệu, công nghệ bán dẫn, tự động hóa – robot, năng lượng mới, IoT, an toàn thông tin và công nghiệp xanh. Đây là những lĩnh vực gắn với nhu cầu nhân lực chất lượng cao, năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng, khu vực miền Trung – Tây Nguyên và chiến lược phát triển quốc gia; đồng thời đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Đối với AI và khoa học dữ liệu, BKĐN đặt trọng tâm vào khả năng ứng dụng trong các bài toán kỹ thuật. Sinh viên không chỉ học mô hình hay thuật toán, mà còn phải hiểu dữ liệu được tạo ra từ đâu, được thu thập và xử lý như thế nào, sai số có thể ảnh hưởng ra sao đến vận hành của các hệ thống thực.

Cách tiếp cận này giúp người học không chỉ nắm kiến thức, mà còn có khả năng triển khai trong môi trường kỹ thuật – công nghiệp.

Chương trình đào tạo được xây dựng theo trật tự: nền tảng khoa học – kỹ thuật; năng lực tính toán, lập trình và xử lý dữ liệu; năng lực mô hình hóa – phân tích; và khả năng tích hợp AI vào các hệ thống thực trong sản xuất, năng lượng, giao thông, đô thị thông minh, robot và IoT. Mục tiêu là đào tạo kỹ sư không chỉ hiểu thuật toán, mà còn có khả năng biến dữ liệu và AI thành giải pháp kỹ thuật tạo ra giá trị cụ thể trong môi trường công nghiệp.

Ở lĩnh vực IoT và an toàn thông tin, BKĐN nhìn nhận xu hướng hội tụ ngày càng rõ. Khi thiết bị, dây chuyền sản xuất và hạ tầng đô thị ngày càng kết nối nhiều hơn, yêu cầu bảo mật không thể tách rời khỏi thiết kế hệ thống.

Do đó, nhà trường đào tạo theo hướng tích hợp: sinh viên IoT cần hiểu an toàn hệ thống, còn sinh viên an toàn thông tin cần hiểu các hệ thống vật lý – công nghiệp mà mình bảo vệ. Đây là nhu cầu thực tiễn của các lĩnh vực như nhà máy thông minh, đô thị thông minh, năng lượng, logistics hay y tế số. Cách tiếp cận liên ngành giúp sinh viên đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp và môi trường làm việc hiện đại.

Với vai trò là trường kỹ thuật trọng điểm của Đại học Đà Nẵng và khu vực miền Trung – Tây Nguyên, BKĐN không chỉ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, mà còn góp phần phát triển năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho khu vực.

Chiến lược của nhà trường được triển khai trên ba trụ cột: đào tạo kỹ sư có nền tảng khoa học – kỹ thuật vững chắc; phát triển nghiên cứu, phòng thí nghiệm và năng lực giải quyết các bài toán thực tiễn; đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, chính quyền địa phương và đối tác quốc tế.

Một điểm nhấn quan trọng trong định hướng của BKĐN là xây dựng hệ sinh thái gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp và chuyển giao công nghệ.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu, nếu đào tạo tách rời nghiên cứu, nghiên cứu tách rời bài toán thực tiễn và doanh nghiệp, các lĩnh vực chiến lược sẽ khó tạo ra giá trị lâu dài.

Ngược lại, khi được kết nối trong một hệ sinh thái, các nguồn lực có thể bổ trợ cho nhau, giúp nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đóng góp thiết thực cho xã hội.

Gửi thông điệp tới thí sinh, Hiệu trưởng BKĐN nhấn mạnh rằng, các ngành công nghệ mũi nhọn không nên được lựa chọn chỉ vì đang “hot”. Dù mở ra nhiều cơ hội, đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi người học học chắc nền tảng, có tư duy kỹ thuật, tinh thần kỷ luật và khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh của công nghệ.

Ông khẳng định, khi lựa chọn BKĐN, sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn được rèn luyện tư duy hệ thống, năng lực kỹ thuật, khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp.

Quan trọng hơn, người học sẽ có cơ hội tiếp cận các bài toán thực tế, qua đó chuẩn bị để tham gia vào những lĩnh vực công nghệ đang định hình tương lai công nghiệp của đất nước.

“Chọn ngành mũi nhọn là chọn con đường khó hơn, nhưng đó cũng là con đường giúp các em tham gia vào những lĩnh vực đang định hình tương lai công nghiệp của đất nước”, PGS.TS Nguyễn Hữu Hiếu nhấn mạnh. Đây không chỉ là lời khuyên dành cho thí sinh, mà còn phản ánh định hướng dài hạn mà BKĐN kiên trì theo đuổi trong chiến lược đào tạo của mình.

Thúy Nguyễn