Chính thức thí điểm chế định luật sư công tại 8 Bộ và 10 địa phương

Sáng 24/4, tại kỳ họp thứ nhất, với đa số đại biểu biểu quyết tán thành (467/484), Quốc hội đã hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Nghị quyết gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 và được thực hiện đến hết ngày 30/9/2028. Nghị quyết quy định thí điểm thực hiện chế định luật sư công, gồm nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc và chế độ chính sách đối với luật sư công.

Nghị quyết nêu rõ, việc thí điểm chế định luật sư công được tổ chức và thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng; UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Trước khi tiến hành biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Về phạm vi và thời gian thí điểm, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xác định phạm vi thí điểm tại 08 Bộ và 10 địa phương được xây dựng trên cơ sở tiêu chí lựa chọn các cơ quan, địa phương có phạm vi quản lý rộng, tính chất công việc phức tạp, mức độ phát triển kinh tế - xã hội cao, qua đó có khả năng phát sinh nhiều vụ việc thuộc phạm vi hoạt động của luật sư công. Quy định này đồng thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị, bảo đảm tính thống nhất về chủ trương và định hướng chính sách.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, thời gian thí điểm 2 năm là phù hợp để theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả của chế định luật sư công. Trường hợp cần thiết phải kéo dài thời gian thí điểm, Chính phủ sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền và trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Đối với tiêu chuẩn của luật sư công, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, luật sư công là chức danh có yêu cầu cao về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, do trực tiếp tham gia xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp như tư vấn, đại diện, tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế, cũng như hỗ trợ pháp lý trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, việc quy định tiêu chuẩn có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật là căn cứ quan trọng nhằm bảo đảm năng lực thực tiễn của người được bổ nhiệm làm luật sư công. Kinh nghiệm này cần gắn với các hoạt động như tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết các vụ việc pháp lý phức tạp, qua đó bảo đảm khả năng xử lý hiệu quả các nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, yêu cầu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của luật sư theo quy định của Luật Luật sư là điều kiện cốt lõi nhằm chuyên nghiệp hóa đội ngũ luật sư công. Quy định này bảo đảm luật sư công có trình độ, kỹ năng nghề nghiệp tương đương luật sư hành nghề trong khu vực tư, đồng thời tuân thủ quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp, qua đó giữ vững tính liêm chính, độc lập chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Về phạm vi công việc, luật sư công tập trung vào các nhiệm vụ chính như: tư vấn, đại diện và tham gia tố tụng; tư vấn pháp lý trong xây dựng, triển khai các dự án kinh tế - xã hội; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; và thực hiện các công việc pháp lý khác theo quy định. Nghị quyết cũng xác định rõ ranh giới chức năng, bảo đảm không trùng lặp với hoạt động trợ giúp pháp lý hoặc công tác pháp chế.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo đã bổ sung quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan trong việc phân công, bố trí công việc phù hợp cho luật sư công. Các tiêu chí xác định “công việc pháp lý khác” sẽ do Chính phủ quy định chi tiết.

Về chế độ, chính sách, Nghị quyết quy định cơ chế hỗ trợ hằng tháng kết hợp với bồi dưỡng theo vụ việc nhằm xây dựng đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, ổn định.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, luật sư công không chỉ xử lý từng vụ việc mà còn đóng vai trò cố vấn pháp lý thường xuyên, do đó cần bảo đảm thu nhập ổn định.

Bên cạnh đó, cơ chế bồi dưỡng theo vụ việc nhằm phản ánh khối lượng công việc và áp lực nghề nghiệp, đặc biệt với các vụ việc phức tạp, tranh tụng quốc tế hoặc khiếu nại kéo dài. Chính sách này cũng góp phần thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao và bảo đảm tính độc lập trong hoạt động chuyên môn.

Nghị quyết đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể mức hỗ trợ hằng tháng đối với luật sư công làm việc tại doanh nghiệp nhà nước, bảo đảm phù hợp với chế độ tiền lương hiện hành.

Đỗ Việt - Mai Đỉnh