Từ 1/9: Cơ quan nhà nước phải cung cấp thông tin theo yêu cầu phù hợp của người dân
Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) mở rộng và đa dạng hóa các hình thức công khai, cung cấp thông tin, khuyến khích áp dụng phương thức điện tử. Đồng thời, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin theo hình thức mà người dân yêu cầu, phù hợp với tính chất thông tin.
Chiều 23/4, tại kỳ họp thứ nhất, với 492/493 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Trước khi biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo luật. Theo đó, dự thảo đã được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, đặc biệt trong môi trường số.
Luật tập trung hoàn thiện các quy định theo hướng bảo đảm công dân được tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch và thuận lợi; đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập trong việc cung cấp thông tin. Việc chỉnh lý dự thảo cũng bảo đảm tính hợp hiến, đồng bộ với hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, luật thể chế hóa yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, gắn với xây dựng Chính phủ số, chính quyền số và công dân số; đồng thời bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu công khai, minh bạch thông tin với bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và các lợi ích hợp pháp khác.
Về phạm vi điều chỉnh, luật quy định trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công thiết yếu. Đối với doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức sử dụng ngân sách, tài sản nhà nước, việc cung cấp thông tin được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành nhằm tránh chồng chéo, trùng lặp.
Về các nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân trên môi trường số, phù hợp với xu thế phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
“Các hình thức công khai, cung cấp thông tin được mở rộng, đa dạng, khuyến khích áp dụng phương thức điện tử. Điều 24 dự thảo luật được chỉnh lý theo hướng quy định cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin theo hình thức mà người yêu cầu đề nghị, phù hợp với tính chất thông tin và khả năng đáp ứng của cơ quan, đơn vị”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.
Đối với cấp xã, luật quy định UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra, không bao gồm thông tin tiếp nhận từ cơ quan khác (trừ trường hợp luật định), nhằm bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, luật tăng cường phân cấp, phân quyền, cho phép địa phương chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin.
Luật cũng quy định rõ việc tiếp cận một phần hồ sơ, tài liệu, yêu cầu cơ quan cung cấp thông tin phải rà soát, phân loại, tách bạch giữa nội dung được tiếp cận và không được tiếp cận.
Đáng chú ý, phạm vi thông tin phải công khai được mở rộng, bổ sung nhiều nhóm thông tin gắn trực tiếp với đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đối với các thông tin đã được quy định công khai trong luật chuyên ngành, việc thực hiện tiếp tục theo quy định hiện hành nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Về chi phí tiếp cận thông tin, luật giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định cụ thể mức chi phí thực tế cho việc cung cấp thông tin; đồng thời quy định các trường hợp miễn, giảm nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân không bị hạn chế bởi yếu tố chi phí.
Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.