TAND khu vực 2 - Quảng Ninh: Cách vận hành thực chất sau sáp nhập
Không chỉ đối mặt với những khó khăn chung khi vận hành mô hình Tòa án khu vực, TAND khu vực 2 - Quảng Ninh còn chịu áp lực gia tăng mạnh các vụ việc dân sự. Từ thực tế đó, đơn vị lựa chọn hướng đi riêng, lấy hòa giải làm điểm tựa, từng bước ổn định và vận hành bộ máy theo hướng thực chất.
6 tháng đầu năm 2026 là giai đoạn đầu tiên TAND khu vực 2 vận hành theo mô hình mới sau sáp nhập. Đơn vị được giao thẩm quyền trên địa bàn 9 phường gồm: Yên Tử, Vàng Danh, Uông Bí, Đông Mai, Hiệp Hòa, Quảng Yên, Hà An, Phong Cốc và Liên Hòa. Nếu như ở nhiều đơn vị, nhiệm vụ trọng tâm là kiện toàn tổ chức, thì tại đây, áp lực lại đến trực diện từ thực tiễn phát sinh tranh chấp trong xã hội trên địa bàn rộng, đa dạng về đặc điểm kinh tế - xã hội.
Việc mở rộng địa bàn kéo theo sự gia tăng cả về số lượng và tính chất vụ việc. Trong 6 tháng, đơn vị đã thụ lý 827 vụ, việc các loại; trong đó lĩnh vực dân sự chiếm tỷ trọng lớn và tăng đáng kể so với cùng kỳ. Cụ thể, tổng số vụ việc dân sự thụ lý là 674 vụ, tăng tới 283 vụ so với cùng kỳ. Mức tăng này tập trung chủ yếu ở các tranh chấp dân sự và hôn nhân, gia đình. Trong đó, án dân sự thụ lý 333 vụ, tăng 142 vụ; án hôn nhân và gia đình thụ lý 315 vụ, tăng 107 vụ.
Không chỉ tăng về số lượng, nhiều vụ việc còn có tính chất phức tạp, đặc biệt là các tranh chấp liên quan đến đất đai, tài sản, đòi hỏi quá trình xác minh, thu thập chứng cứ, định giá tài sản kéo dài. Đây là đặc điểm nổi bật khiến áp lực công việc tại đơn vị không chỉ dừng ở khối lượng, mà còn nằm ở chiều sâu và độ khó của từng vụ việc.
Trước yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết nhanh, mà phải giải quyết hiệu quả, hạn chế thấp nhất việc phát sinh khiếu kiện tiếp theo, TAND khu vực 2 đã chủ động đẩy mạnh hòa giải, đối thoại ngay từ đầu. Với 10 Hòa giải viên, trong 6 tháng, đơn vị đã giải quyết 169/177 vụ việc thông qua hòa giải, đạt tỷ lệ trên 95%, trong đó hơn 60% vụ việc hòa giải thành. Kết quả này không chỉ giúp giảm tải đáng kể cho hoạt động xét xử, mà còn góp phần hạn chế tranh chấp kéo dài, giữ ổn định từ cơ sở.
Dù khối lượng công việc lớn và đa dạng, đơn vị vẫn giữ vững những tiêu chí cốt lõi của hoạt động tư pháp. Công tác xét xử được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm, không có án quá hạn. Đáng chú ý, tỷ lệ bản án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan bằng 0.
Trong điều kiện địa bàn rộng, trải dài từ khu vực đô thị Uông Bí đến các phường ven sông, ven biển như Quảng Yên, Phong Cốc, Liên Hòa…, việc tổ chức xác minh, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản phát sinh nhiều khó khăn, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ giải quyết một số vụ việc. Bên cạnh đó, sự thiếu hợp tác của một số đương sự cũng khiến quá trình giải quyết án dân sự gặp không ít trở ngại.
Không chỉ ở lĩnh vực chuyên môn, áp lực còn đến từ yêu cầu hiện đại hóa hoạt động tư pháp. Dù chưa có cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin, TAND khu vực 2 vẫn triển khai chuyển đổi số theo hướng phù hợp với điều kiện thực tế. Trong 6 tháng, 100% bản án, quyết định đã được công bố trên cổng thông tin điện tử; toàn bộ hồ sơ cần bóc tách phục vụ số hóa cũng hoàn thành tiến độ. Việc ứng dụng công nghệ được thực hiện theo hướng từng bước, chắc chắn, phục vụ trực tiếp cho hoạt động xét xử và quản lý.
Bên cạnh đó, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tiếp tục được duy trì nghiêm túc; các đơn thư đều được xử lý kịp thời, đúng quy định, không phát sinh tố cáo, góp phần củng cố niềm tin của người dân.
Trao đổi về nhiệm vụ thời gian tới, ông Bùi Văn Tuấn, Chánh án TAND khu vực 2 - Quảng Ninh cho biết, với đặc thù số lượng án dân sự tăng nhanh và nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, đơn vị sẽ tiếp tục ưu tiên giải quyết dứt điểm các tranh chấp ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế để kéo dài. Theo ông Tuấn, thực tiễn cho thấy nếu không xử lý tốt từ khâu hòa giải, đối thoại thì áp lực xét xử sẽ ngày càng lớn, đồng thời dễ phát sinh khiếu kiện tiếp theo.
Cùng với đó, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát, phân loại án ngay từ khi thụ lý để có hướng xử lý phù hợp; tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan trong quá trình xác minh, thẩm định, định giá tài sản, nhằm rút ngắn thời gian giải quyết nhưng vẫn bảo đảm chất lượng. Công tác hòa giải, đối thoại tiếp tục được xác định là giải pháp trọng tâm, góp phần giảm tải cho hoạt động xét xử và giữ ổn định tình hình từ cơ sở.
Trong bối cảnh số lượng án dân sự gia tăng và yêu cầu cải cách tư pháp đặt ra ngày càng cao, cách tiếp cận của TAND khu vực 2 - Quảng Ninh cho thấy hướng vận hành phù hợp trong giai đoạn đầu của mô hình Tòa án khu vực: làm chắc ngay từ đầu, xử lý dứt điểm từng vụ việc và hạn chế phát sinh tranh chấp. Đây cũng là cơ sở để đơn vị từng bước ổn định hoạt động, nâng cao hiệu quả giải quyết án và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.