Giữ vững nền tảng tư tưởng từ cơ sở: Kỳ 1: Khi mỗi cán bộ là một “điểm tựa niềm tin”
Trong mọi giai đoạn phát triển, nền tảng tư tưởng của Đảng được hình thành và củng cố từ hai phương diện: các luận điểm lý luận, chủ trương lớn và niềm tin cụ thể của nhân dân trong đời sống hằng ngày. Tuyến cơ sở, nơi gần dân nhất, vì vậy trở thành “trận địa đầu tiên”, nơi mọi chủ trương, chính sách được tiếp nhận, lý giải và kiểm chứng bằng thực tiễn.
Ở cấp cơ sở, mọi vấn đề đều hiện diện rõ ràng, trực tiếp, gắn chặt với đời sống người dân. Một thông tin chưa đầy đủ, một chủ trương chưa được giải thích thấu đáo, hay một vụ việc phát sinh trong cộng đồng đều có thể nhanh chóng trở thành chủ đề bàn luận.
Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh, đặc biệt trên không gian mạng, những vấn đề này nếu không được xử lý kịp thời rất dễ bị thổi phồng, xuyên tạc, từ đó tác động đến nhận thức và niềm tin của người dân.
Thực tế cho thấy, nhiều thông tin sai lệch không bắt đầu từ những vấn đề lớn, mà xuất phát từ những sự việc rất cụ thể ở địa bàn dân cư. Một thông tin chưa rõ ràng liên quan đến đất đai, một quyết định hành chính chưa được giải thích đầy đủ, hay một sự việc cá biệt trong cộng đồng nếu không được làm rõ sớm rất dễ bị suy diễn theo nhiều chiều hướng khác nhau. Khi những thông tin này được đưa lên mạng xã hội, chúng có thể nhanh chóng vượt khỏi phạm vi địa phương, tạo thành những luồng dư luận rộng hơn, phức tạp hơn.
Điểm đáng chú ý là ở cấp cơ sở, thông tin không lan truyền theo cách tuyến tính, mà thường đi theo các mối quan hệ xã hội gần gũi: gia đình, hàng xóm, cộng đồng dân cư. Trong môi trường này, một thông tin chưa được kiểm chứng khi được lặp lại nhiều lần dễ tạo thành cảm giác quen thuộc và từ đó được chấp nhận như một điều hiển nhiên. Khi kết hợp với tốc độ lan truyền của mạng xã hội, những thông tin ban đầu, dù chưa đầy đủ, có thể nhanh chóng bị “định hình” thành nhận thức chung trong một bộ phận người dân.
Một tình huống thường gặp là khi một vụ việc liên quan đến quản lý tại địa phương xuất hiện thông tin chưa đầy đủ, kèm theo các nhận định mang tính suy diễn. Chỉ sau thời gian ngắn, thông tin có thể thu hút nhiều bình luận theo hướng tiêu cực. Tuy nhiên, ở những nơi chính quyền cơ sở kịp thời vào cuộc, tổ chức đối thoại, công khai thông tin và giải thích rõ bản chất sự việc, dư luận thường nhanh chóng được ổn định. Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ và có cơ hội trao đổi trực tiếp, những suy diễn ban đầu dần được thay thế bằng nhận thức rõ ràng hơn.
Từ thực tiễn tại cơ sở, vai trò của cán bộ, đảng viên trong việc định hướng thông tin và củng cố niềm tin ngày càng thể hiện rõ. Tại Chi bộ 1 Phần Lăng, phường Thanh Khê, TP. Đà Nẵng, Bí thư Chi bộ Lê Hòe xác định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải bắt đầu từ việc tạo dựng niềm tin trong nhân dân, thông qua từng việc cụ thể, sát với đời sống.
Theo ông Lê Hòe, điều cần quan tâm không dừng ở việc thông tin đúng hay sai, mà nằm ở cách thông tin được tiếp nhận và lan truyền trong cộng đồng. “Khi người dân chưa được cung cấp đầy đủ thông tin, chỉ cần một vài cách hiểu khác nhau đã có thể tạo ra nhiều luồng dư luận trái chiều. Nếu không kịp thời trao đổi, giải thích rõ ràng, những suy diễn ban đầu rất dễ lan rộng và trở nên khó kiểm soát”, ông chia sẻ.
Từ thực tiễn công tác, ông cho rằng, để giữ vững niềm tin của người dân, cán bộ, đảng viên cần chủ động đi trước trong cung cấp thông tin và đối thoại. “Muốn dân tin, trước hết cán bộ, đảng viên phải gần dân, nói cho dân hiểu, làm cho dân thấy. Không thể tuyên truyền một chiều, mà cần lắng nghe, giải thích trên tinh thần tôn trọng và thuyết phục. Khi người dân hiểu đúng, hiểu đủ chủ trương, chính sách, những thông tin sai lệch sẽ khó có điều kiện tác động”, ông Lê Hòe nhấn mạnh.
Thực tiễn cũng cho thấy, áp lực đối với cán bộ cơ sở hiện nay đã mở rộng từ xử lý vụ việc sang xử lý thông tin xoay quanh vụ việc đó. Khi thông tin lan truyền nhanh, mỗi sự chậm trễ trong cung cấp thông tin chính thống đều có thể tạo ra “khoảng trống nhận thức”. Trong khoảng trống đó, các suy diễn, tin đồn dễ hình thành và lan rộng, thậm chí đi trước cả thông tin chính thức.
Chính vì vậy, ở cấp cơ sở, việc xử lý thông tin cần được nhìn nhận như một phần của quá trình quản lý, không tách rời với việc giải quyết vụ việc. Khi thông tin được cung cấp kịp thời, minh bạch và có định hướng, những hiểu lầm sẽ được tháo gỡ từ sớm, không để tích tụ thành những vấn đề phức tạp hơn.
Từ những tình huống thực tế có thể nhận ra một cơ chế đáng chú ý: ở cấp cơ sở, thông tin không chỉ được truyền đi mà còn được “hiệu chỉnh” thông qua đối thoại và trải nghiệm thực tế. Khi quá trình hiệu chỉnh này diễn ra kịp thời, thông tin sai lệch khó có điều kiện phát triển. Ngược lại, nếu chậm trễ, những nhận thức ban đầu, dù chưa chính xác, có thể dần định hình và trở nên khó thay đổi.
Đi sâu hơn, có thể nhận diện một quy luật: niềm tin của người dân không hình thành từ những thông tin họ tiếp nhận, mà từ cách các vấn đề cụ thể của họ được giải quyết. Khi một vụ việc được xử lý minh bạch, thấu đáo, niềm tin được củng cố; khi nhiều vụ việc được giải quyết theo cách tương tự, niềm tin được tích lũy và trở thành nền tảng bền vững.
Từ thực tiễn đó, có thể đề xuất một hướng tiếp cận mang tính hệ thống: xây dựng “chu trình củng cố niềm tin” ngay từ cơ sở. Chu trình này bắt đầu từ việc chủ động nắm bắt thông tin, nhận diện sớm các vấn đề có thể phát sinh; tiếp đó là cung cấp thông tin kịp thời, giải thích rõ ràng; tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân; xử lý thỏa đáng các vấn đề cụ thể; và cuối cùng là phản hồi minh bạch kết quả. Khi chu trình này được vận hành hiệu quả, mỗi vấn đề phát sinh không còn là nguy cơ, mà trở thành cơ hội để củng cố niềm tin.
Trong bối cảnh không gian mạng và đời sống thực ngày càng đan xen, cơ sở trở thành nơi triển khai chính sách đồng thời là tuyến đầu trong phát hiện, xử lý và định hướng thông tin. Vai trò này đặt ra yêu cầu đội ngũ cán bộ, đảng viên phải nâng cao năng lực nắm bắt dư luận, kỹ năng truyền đạt và khả năng xử lý tình huống ngay từ cơ sở. Việc thiết lập cơ chế thông tin hai chiều hiệu quả vì vậy trở thành yêu cầu cần thiết, nhằm bảo đảm mọi vấn đề phát sinh được phản ánh và xử lý kịp thời, hạn chế tối đa khoảng trống thông tin, yếu tố dễ tạo điều kiện cho tin đồn và suy diễn lan rộng.
Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vừa mang tính lý luận, vừa gắn liền với thực tiễn đời sống. Trong quá trình đó, tuyến cơ sở giữ vai trò then chốt, là nơi hình thành và củng cố những “điểm tựa niềm tin” cụ thể, bền vững trong nhân dân.
Từ những phân tích trên có thể thấy, ở cấp cơ sở, niềm tin không hình thành từ những điều trừu tượng, mà từ cách các vấn đề cụ thể được tiếp cận và giải quyết. Khi thông tin được minh bạch, khi đối thoại được thực hiện kịp thời, những nhận thức ban đầu sẽ được điều chỉnh theo hướng đúng đắn hơn. Điều này cũng đặt ra một yêu cầu rõ ràng: giữ vững niềm tin không thể dừng ở việc nhận diện vấn đề, mà cần những cách làm cụ thể, đồng bộ và hiệu quả ngay từ cơ sở.