Xã Liên Hương “chuyển mình” trong hành trình chống khai thác IUU

Quản lý chặt chẽ từ bến đến biển

Những ngày trực tiếp có mặt tại xã biển Liên Hương, chúng tôi có dịp trao đổi, làm việc với Đảng ủy, UBND và nhiều cán bộ địa phương về công tác chống khai thác IUU.

Theo ông Đặng Thiện Viên – Phó Chủ tịch UBND xã Liên Hương, dù còn nhiều khó khăn, thách thức, song với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của Đảng ủy, UBND, các tổ chức đoàn thể và sự đồng thuận của ngư dân, công tác chống IUU tại địa phương đã đạt được những kết quả tích cực, tạo chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động.

“Chúng tôi xác định, chống khai thác IUU không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là trách nhiệm lâu dài, gắn với sinh kế bền vững của ngư dân. Muốn làm được điều đó, phải quản lý chặt từ bến, kiểm soát tốt từng tàu cá và quan trọng nhất là nâng cao ý thức chấp hành theo luật định của bà con ngư dân", ông Viên chia sẻ.

Theo đó, ngay từ đầu năm 2026, địa phương đã tiếp tục triển khai đồng bộ các chỉ đạo của UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU, trong đó đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng ngư dân.

Một trong những chuyển biến đáng ghi nhận tại Liên Hương là việc kiểm soát tàu cá được thực hiện chặt chẽ ngay từ bến cảng.

100% tàu cá xuất, nhập bến đều phải thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định. Việc ghi nhật ký khai thác, trình báo hành trình là yêu cầu bắt buộc.

Đáng chú ý, toàn bộ 53 tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên trên địa bàn đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt tỷ lệ 100%. Những tháng đầu năm 2026, không ghi nhận trường hợp nào mất kết nối VMS.

Hệ thống giám sát hành trình giờ đây trở thành công cụ quản lý hiệu quả. Các lực lượng chức năng duy trì giám sát 24/24, kịp thời phát hiện tàu có dấu hiệu vượt ranh giới, mất tín hiệu để cảnh báo, ngăn chặn từ sớm.

Nhờ đó, trong tháng đầu năm 2026, trên địa bàn Liên Hương không phát sinh trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Sự chuyển mình này là kết quả có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực tháo gỡ “thẻ vàng” của EC.

Không có ngoại lệ trong thực thi pháp luật trên biển

Công tác chống khai thác IUU cho thấy các lực lượng chức năng, từ Biên phòng, Kiểm ngư đến Công an xã được huy động vào cuộc một cách đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với các thôn, trực tiếp rà soát từng tàu cá, từng chủ phương tiện.

Những tàu cá hết hạn giấy phép, hết hạn đăng kiểm được lập danh sách, phân loại, vận động hoàn thiện thủ tục theo đúng quy định. Với các trường hợp chây ì hoặc không đủ điều kiện hoạt động, chính quyền kiên quyết áp dụng biện pháp mạnh là đưa tàu về khu neo đậu tập trung, niêm phong, không cho ra khơi.

Điều đó là minh chứng thể hiện thông điệp không có ngoại lệ trong thực thi pháp luật trên biển.

Một vấn đề “nóng” trong chống IUU là tình trạng tàu cá không đủ điều kiện vẫn lén lút hoạt động. Tại Liên Hương, vấn đề này đang được xử lý quyết liệt.

Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, UBND xã đã yêu cầu các lực lượng phối hợp rà soát, phân loại cụ thể từng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Từng trường hợp đều được xác định rõ: tàu hư hỏng, tàu chờ bán, tàu vướng thủ tục, hay chủ tàu cố tình không chấp hành.

Với các tàu này, địa phương áp dụng đồng loạt các biện pháp quản lý mạnh mẽ như đưa về neo đậu tập trung; Niêm yết công khai tại cộng đồng; Không cho để ngư cụ, thiết bị trên tàu; Phân công cán bộ trực tiếp theo dõi.

Cách làm quyết liệt trên không chỉ giúp kiểm soát chặt chẽ, mà còn tạo áp lực xã hội, buộc chủ tàu phải tuân thủ theo luật định.

Đồng thời, công tác kiểm tra, kiểm soát tại các cửa biển, bãi ngang, bến tạm cũng được tăng cường, khép kín các “khe hở” từng tồn tại trước đây.

Xử lý nghiêm vi phạm và hoàn thiện hồ sơ pháp lý

Không chỉ dừng ở việc ngăn chặn vi phạm, Liên Hương còn tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đây là một yêu cầu quan trọng trong quá trình kiểm tra của EC.

Ngay trong tháng 3/2026, UBND xã đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát, bổ sung toàn bộ hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến IUU. Từng chi tiết, từng thủ tục được kiểm tra, hoàn thiện để đảm bảo tính pháp lý. Đây là bước chuẩn hóa quản lý, hướng tới một hệ thống minh bạch, có thể kiểm chứng, đúng với yêu cầu của quốc tế.

Sự vào cuộc đồng bộ của Phòng Kinh tế, Biên phòng, Kiểm ngư, Công an và cả hệ thống chính trị ở cơ sở cho thấy quyết tâm rất cao của Liên Hương.

Chuyển biến sâu rộng từ ý thức người dân

Qua theo dõi thực tế và tại chương trình phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật chống khai thác IUU, chúng tôi thấy rõ sự thay đổi trong ý thức của ngư dân.

Từ chỗ còn tâm lý e ngại, đối phó, nhiều ngư dân giờ đây đã chủ động tìm hiểu quy định, tự giác chấp hành. Việc ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài, thực hiện đầy đủ thủ tục trước mỗi chuyến biển được ngư dân tự giác thực thi.

Những chuyển biến trên là kết quả của cả một quá trình tuyên truyền, vận động, kiểm tra và xử lý kiên trì, bền bỉ.

Đặc biệt, chuỗi phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU do Báo Công lý chủ trì, phối hợp tổ chức trong thời gian qua đã góp phần tạo nên cú hích quan trọng, giúp người dân “thấy tận mắt, hiểu tận gốc” các hành vi vi phạm và hậu quả pháp lý.

Những chuyển biến đang diễn ra ở Liên Hương phản ánh rõ nét cách tiếp cận mới trong chống khai thác IUU: quản lý chặt, tuyên truyền sâu, xử lý nghiêm và quan trọng nhất là thay đổi nhận thức.

Một chuỗi hành động đang được vận hành đồng bộ, từ hoạt động bến cá đến biển khơi, từ mỗi cán bộ đến từng ngư dân đều hướng tới mục tiêu chung là khai thác thủy sản có trách nhiệm, chấp hành đúng luật định.

Rời xã biển trù phú, chúng tôi mang trọn niềm tin, từ những chuyển mình cụ thể như ở Liên Hương, hành trình gỡ “thẻ vàng” của Việt Nam sẽ không còn xa, khi mỗi chuyến ra khơi đều bắt đầu bằng ý thức tuân thủ theo luật định.

Nhóm PV TPHCM