Giữ uy tín quốc gia từ những chuyến vươn khơi với cam kết chống IUU

Chiều 25/3, Báo Công lý phối hợp với Chi đội Kiểm ngư số 4, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, TAND tỉnh Lâm Đồng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng, UBND phường La Gi tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; bà Phan Thị Thanh Mai - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng; ông Nguyễn Văn Hiền – Bí thư Đảng ủy Chi đội kiểm ngư số 4; bà Thái Thị Ngọc Trân - Chi cục trưởng Chi cục thủy sản và biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng; bà Từ Quốc Thái Bình - Chánh án TAND khu vực 15 - Lâm Đồng.

Về phía chính quyền phường La Gi có: ông Võ Minh Vương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường; ông Trần Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường; đại diện các cơ quan chức năng; phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí và hơn 300 người dân địa phương.

Mỗi thuyền viên phải là một tuyên truyền viên lan tỏa pháp luật

Phát biểu khai mạc, Tổng Biên tập Báo Công lý Trần Đức Vinh cho biết, việc Ủy ban Châu Âu (EC) áp dụng “thẻ vàng” không chỉ tác động tiêu cực đến hoạt động đánh bắt, xuất khẩu thủy sản, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Các yêu cầu của EC đặt ra rất rõ ràng: hoạt động khai thác phải minh bạch, có báo cáo, theo luật định. Trong khi đó, những vi phạm vẫn còn tồn tại đã khiến sản phẩm của bà con gặp nhiều rào cản khi tiếp cận thị trường Châu Âu và các thị trường quốc tế khác.

Trong suốt hơn 8 năm qua, với quyết tâm cao, Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm khắc phục cảnh báo “thẻ vàng”. Tuy nhiên, đến thời điểm này, sau đợt kiểm tra mới nhất của EC tại Việt Nam, chúng ta vẫn chưa đạt được mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo.

Điều đó cho thấy, mặc dù ý thức chấp hành pháp luật trong khai thác thủy sản đã có chuyển biến tích cực, nhưng trên thực tế vẫn còn một bộ phận ngư dân và chủ tàu chưa tuân thủ đầy đủ các quy định theo luật định. Chính những vi phạm này gây ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, của toàn ngành thủy sản và các lực lượng chức năng.

Xuất phát từ thực tiễn đó, hôm nay tại phường La Gi, Báo Công lý phối hợp tổ chức chương trình phiên tòa giả định. Nội dung được xây dựng trên cơ sở vụ án có thật, được “mã hóa” nhằm phục vụ công tác tuyên truyền. Ban tổ chức kỳ vọng rằng, thông qua hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động này, bà con nắm rõ hơn các quy định pháp luật, có những chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động để sớm gỡ “thẻ vàng”, giữ uy tín thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.

“Mỗi bà con ngư dân tham dự hôm nay không chỉ là người tiếp nhận thông tin, mà còn trở thành những tuyên truyền viên tích cực, lan tỏa tinh thần tuân thủ pháp luật đến gia đình, bạn tàu và cộng đồng nghề cá”, Tổng biên tập Trần Đức Vinh nhấn mạnh.

Khi lòng tự trọng xói mòn vì… mẻ cá

Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 15 – Lâm Đồng xét xử các bị cáo Trần Văn Khánh, Dương Minh Hiền bị truy tố về các tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 348 Bộ luật Hình sự và tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử” theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 287 Bộ luật Hình sự.

Theo hồ sơ, các bị cáo Khánh, Hiền là thuyền trưởng, vì hám lợi nên các bị cáo cho 02 tàu cá xâm nhập vào vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép. Các bị cáo còn mua “vé thông tin” tuần tra của lực lượng chức năng nước bạn để tránh bị phát hiện.

Khánh lôi kéo 06 ngư phủ xâm nhập vùng biển nước ngoài, tháo thiết bị giám sát hành trình cho tàu cá khác để qua mặt cơ quan chức năng. Tuy nhiên, hai bị cáo cùng ngư phủ trên 02 tàu cá đã bị hải quân nước bạn bắt giữ sau 05 ngày đánh bắt “chui”, bị tịch thu toàn bộ phương tiện vi phạm. Sau đó, các bị cáo bị khởi tố về các tội danh nêu trên.

Qua tranh tụng công khai, HĐXX phân tích, làm rõ từng hành vi của các bị cáo để mọi ngư dân theo dõi phiên tòa nắm vững kiến thức pháp luật về chống khai thác IUU.

Từ đó, HĐXX tuyên phạt bị cáo Khánh 10 năm tù; Hiền 08 năm tù về các tội danh nêu trên.

Giữ uy tín ngư dân Việt từ những điều bình dị

Ghi nhận cảm xúc các ngư dân theo dõi phiên tòa, chúng tôi nhận thấy câu chuyện giữ gìn uy tín quốc gia không phải là điều gì xa vời, mà bắt đầu từ chính những chuyến biển rất đỗi bình dị của bà con.

Ông Phạm Thanh Hùng (SN 1972), một ngư dân có hơn 40 năm gắn bó với nghề biển theo truyền thống cha truyền con nối. Hiện ông làm chủ ghe chuyên đánh bắt cá trích bằng nghề thả lưới, chia sẻ rằng việc ra khơi thời gian gần đây không còn dễ dàng. Ông bộc bạch: “Cá dạo này ít, giá dầu cao nên phải tính toán, không dám đi nhiều như trước. Thường 1 giờ khuya là đi, khoảng 9 giờ sáng là vào bờ”.

Chiếc ghe nhỏ của ông chỉ hoạt động quanh ngư trường gần bờ, trong phạm vi khoảng 10 hải lý. Không thuộc diện phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, nhưng ông đều chủ động đến đồn biên phòng trình báo theo quy định.

Ông Hùng khẳng định: “Mình được tuyên truyền đầy đủ về IUU rồi, nên cứ theo luật mà làm. Đi đúng vùng, đánh bắt, khai báo đàng hoàng sẽ không phải lo”.

Theo ông Hùng, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao, mỗi chuyến biển đều phải cân nhắc kỹ. “Giá dầu mà lên khoảng 30.000 đồng/lít là gần như không có lãi, còn 40.000 đồng/lít thì chắc chắn lỗ, phải nằm bờ. Sản lượng tốt lắm cũng chỉ được khoảng một tạ cá, nên phải tính toán từng chuyến”, ông chia sẻ thẳng thắn, đồng thời kiến nghị cần có chính sách hỗ trợ phù hợp để ngư dân yên tâm bám biển.

Trên chiếc ghe nhỏ của ông Hùng, ngoài 3 lao động chính, còn có thêm 4–5 người đi thúng phụ, cùng nhau chia sẻ chi phí và công sức cho mỗi chuyến ra khơi. Dẫu còn nhiều khó khăn nhưng với ông Hùng, việc tuân thủ các quy định chống khai thác IUU là điều không thể thay đổi. Theo ông: “Chấp hành đúng luật để mình làm ăn lâu dài, đặc biệt là giữ uy tín cho nghề biển của mình”.

Tâm sự của ông Hùng cũng là nỗi niềm chung của rất nhiều ngư dân tại phiên tòa giả định. Những chuyến đi khuya về sớm, những mẻ lưới lúc vơi, lúc đầy nhưng từ chính ý thức chấp hành pháp luật của những ngư dân như ông Hùng và đồng nghiệp, mỗi con tàu vươn khơi hôm nay đã và đang góp phần gìn giữ hình ảnh Việt Nam khai thác thủy sản có trách nhiệm trên biển quê hương.

Đối thoại cởi mở

Sau phần xét xử giả định, chương trình tiếp tục mở ra một không gian đối thoại cởi mở, nơi những quy định pháp luật về chống khai thác IUU được “giải mã” trực tiếp qua sự trao đổi giữa cơ quan chức năng và bà con ngư dân.

Tại đây, ông Nguyễn Ngọc Tú – Phó Chi đội trưởng Nghiệp vụ, Chi đội Kiểm ngư số 4, bà Từ Quốc Thái Bình – Chánh án TAND khu vực 15 - Lâm Đồng, ông Trần Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường La Gi… đã dành thời gian lắng nghe, giải đáp thẳng thắn từng băn khoăn, vướng mắc ngư dân gặp phải trong quá trình vươn khơi.

Không khí trao đổi diễn ra gần gũi, thực chất, giúp các quy định pháp luật vốn khô khan trở nên dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện hơn trong thực tế.

Đơn cử, ngư dân Võ Hạnh hỏi làm thế nào để không vi phạm khai thác IUU? Nhiều ngư dân khác nêu các câu hỏi xoay quanh tháo lắp thiết bị giám sát hành trình vi phạm pháp luật như thế nào?

Các chuyên gia đã giải đáp cụ thể từng vấn đề. Để không vi phạm khai thác IUU, ngư dân cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc cốt lõi: Tàu cá phải có giấy phép và đăng ký hợp lệ, luôn bật thiết bị giám sát hành trình (VMS), ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ, và tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Việc tự ý tháo thiết bị giám sát hành trình là hành vi vi phạm pháp luật hình sự, tuỳ tính chất, mức độ sẽ có chế tài tương xứng. Trường hợp do lỗi kỹ thuật hỏng thiết bị giám sát phải báo cáo ngay để tránh những hậu quả đáng tiếc….

Đại diện lãnh đạo địa phương, ông Trần Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường La Gi trân trọng cảm ơn Báo Công lý và đơn vị phối hợp đã tổ chức chương trình rất thiết thực, cách tuyên truyền pháp luật hoàn toàn mới mẻ, sinh động và dễ hiểu. Ông tin tưởng ngư dân sẽ thấu hiểu và cùng chung tay quyết tâm gỡ thẻ vàng IUU từ mỗi chuyến vươn khơi bám biển.

Một nội dung quan trọng khác của chương trình là lễ ký cam kết không vi phạm IUU, với sự tham gia tích cực của các chủ tàu thuyền trên địa bàn. Những chữ ký thể hiện rõ quyết tâm chấp hành theo luật định, cùng chung tay xây dựng một môi trường khai thác thủy sản minh bạch, bền vững.

Khép lại chương trình, ban tổ chức đã trao tặng cờ Tổ quốc và 30 phần quà ý nghĩa đến các gia đình chính sách và ngư dân có hoàn cảnh khó khăn tại phường La Gi.

Những lá cờ đỏ sao vàng được gửi gắm là món quà tinh thần và là lời nhắc nhở thiêng liêng về trách nhiệm giữ gìn chủ quyền, gìn giữ uy tín Việt Nam từ mỗi hành trình vươn khơi biển lớn.

Một số hình ảnh tại chương trình:

Nhóm PV TPHCM