Rà soát, di dời các loại linh vật không phù hợp ở đền thờ An Dương Vương

Thực tế cho thấy, có không ít linh vật có nguồn gốc từ các nền văn hóa khác, như rồng, phượng, hay các biểu tượng tôn giáo từ phương Tây, có thể không phù hợp với giá trị văn hóa và tín ngưỡng truyền thống của người Việt.

Tại các cơ sở văn hóa, di tích còn những linh vật thể hiện sự hung hãn, bạo lực, hay có hình ảnh không tích cực có thể không phù hợp với tinh thần hòa bình và nhân văn của văn hóa Việt Nam.

Bên cạnh đó, một số linh vật có thể được sáng tạo ra mà không có căn cứ văn hóa hay lịch sử rõ ràng, có thể gây nhầm lẫn hoặc không được người dân chấp nhận. Những linh vật không phù hợp với các tín ngưỡng, phong tục tập quán của người Việt, như các linh vật liên quan đến thuyết âm dương hay các tín ngưỡng nông nghiệp.

Theo ghi nhận của PV, Đền thờ An Dương Vương và công chúa Mỵ Châu thuộc làng Bình Hòa (phường Sầm Sơn) đang tồn tại 4 con nghê đá lớn màu vàng nghệ và 2 con nhỏ hơn có màu xanh án ngữ tại các hạng mục của di tích.

Theo truyền thuyết, sau khi An Dương Vương chém Mỵ Châu và nhảy xuống biển tự vẫn có đánh rơi một chiếc đai vàng vào cánh đồng trước đền bây giờ. Dân làng đặt tên cho cánh đồng đó là Đài Vường láy lại là Đai Vàng.

Để tưởng nhớ đến công lao dựng nước của An Dương Vương, làng Bình Hòa đã lập đền thờ An Dương Vương và công chúa Mỵ Châu. Thời gian xây dựng ngôi đền không được xác định rõ. Tới năm 1997, được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Các triều đại phong kiến sau này đều phong tên thụy của An Dương Vương là Nam Hải Đại Vương thượng đẳng thần (tái gia phong thượng thượng đẳng tôn thần). Sắc phong thời Lê và thời Nguyễn ở đền An Dương Vương đều ca ngợi là huyền thông, tĩnh an, quảng lợi, quang ý, hồng cáp, dực bảo trung hưng Nam hải Thượng đẳng thần.

Đền Nam Hải Đại Vương là nơi có cảnh quan thiên nhiên đẹp đẽ đầy sức quyến rũ lòng người, đặc biệt lại có quy mô khá lớn bao gồm: cửa nghinh môn cấu trúc theo kiểu chồng diêm 3 tầng, soi mình xuống dòng sông Đơ đầy vơi theo thủy triều lên xuống.

Bước qua nghinh môn và bái đường (sân) vào đến nhà tiền đường 5 gian. Đi qua tiền đường là nhà trung điện 3 gian song song với tiền đường theo hình chữ Nhị, khoảng giữa trung điện và chính tẩm là sân hậu.

Nối liền với chính tẩm theo kiểu chữ Đinh là ba gian nhà hậu cung nơi đặt long ngai bài vị của thần Nam Hải. Tất cả 3 cung với những chạm khắc long, ly, quy, phượng lộng lẫy, tinh xảo được sơn son thếp vàng óng ánh.

Phía bên phải của nhà chữ Đinh (tính từ ngoài đi vào đền) cách khoảng 10m là đền thờ của công chúa Mỵ Châu (con gái vua An Dương Vương) với truyền thuyết về câu chuyện tình Mỵ Châu - Trọng Thủy.

Phía bên trái đền Nam Hải (tính theo phía ngoài đi vào đền) còn có một giải vũ 5 gian của các ban văn võ họp. Bao quanh khu đền là tường rào bốn phía, mỗi phía đều mở một cửa gọi là cửa Đông, cửa Tây, cửa Bắc và cửa Nam là nghinh môn, sau đền thờ là vườn cây um tùm, sầm uất với địa thế tự nhiên như đã nêu ở trên.

Cùng quy mô cấu trúc của khu đền, có lẽ người đời xưa đã dụng ý mô phỏng theo cách bố cục của thành Cổ Loa (Hà Nội) mà khi xưa An Dương Vương đã cho xây dựng ở kinh đô Phong Khê. Đó cũng là một nét độc đáo về bố cục quy mô cấu trúc của đền An Dương Vương ở thôn Bình Hòa, xã Quảng Châu.

Đền thờ An Dương Vương không chỉ là nơi thờ An Dương Vương mà còn là địa điểm trú ẩn, hội họp, tập kết của nhiều nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng và các đơn vị quân đội.

Sau này, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, ngôi đền đó không còn nữa. Năm 1993, cấp ủy, chính quyền cùng nhân dân địa phương đã thống nhất việc xây dựng lại đền thờ.

Lãnh đạo phường Sầm Sơn cho biết, trải qua thời gian, các hạng mục của Đền thờ đã xuống cấp, cơ quan chức năng đã lập dự án, tu sửa 3 khu chính (Nhà Tiền tế; nhà Trung từ; nhà Hậu cung), các công trình phụ trợ với số tiền hơn 12 tỷ đồng. Hiện vẫn còn 11 hạng mục khác và công trình nhà dân cần đầu tư, di dời tới khu vực phù hợp.

Qua kiểm tra, trong khuôn viên di tích có 6 con nghê đá (4 lớn, 2 nhỏ) do người dân cung tiến trước thời điểm thực hiện chính quyền 2 cấp. Các con nghê này không phù hợp với di tích nhưng do trọng lượng rất nặng, chưa có phương tiện để di dời đi. Thời gian tới, trong quá trình nâng cấp, cải tạo sẽ đưa các linh vật này đi nơi khác.

Tại Công viên Hội An (phường Hạc Thành) -mới được trung tu, cải tạo với số tiền hơn 150 tỷ đồng cũng đang trưng 2 con sư tử đá màu xanh trước nhà lưu niệm. Nhiều người dân đi thể dục qua đây cho rằng, trưng bày 2 con sư tử đá này tại khu vực vui chơi giải trí, hoạt động thể thao ngoài trời này cũng không phù hợp cần di chuyển đi nơi khác.

Thanh Phương