Doanh nghiệp Việt định vị vị thế trên bản đồ toàn cầu

Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Võ Tân Thành nhấn mạnh như thế tại Diễn đàn “Doanh nghiệp 2026: Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu – Đổi mới để bứt phá” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều 24/3 tại TP.HCM.

Ông Võ Tân Thành cho biết, năm 2026 mang ý nghĩa bản lề, tạo đà tăng tốc để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc.

Nhìn lại gần 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, mang tính bước ngoặt. Quy mô GDP năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ 32 trên thế giới.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930 tỷ USD, thuộc nhóm 20 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất toàn cầu.

Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế có độ mở cao, hội nhập sâu rộng với hệ thống các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời trở thành điểm đến hấp dẫn trong chuỗi cung ứng và đầu tư quốc tế.

Từ một nền kinh tế đi sau, Việt Nam đã vươn lên trở thành một nền kinh tế hội nhập sâu rộng, từng bước khẳng định vai trò và vị thế trong khu vực và trên thế giới.

Tuy nhiên, thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển với những thay đổi sâu sắc. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc mạnh mẽ.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và kinh doanh.

Kinh tế xanh, phát triển bền vững và các tiêu chuẩn ESG đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp khi tham gia thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, lợi thế nhân công giá rẻ không còn là yếu tố quyết định; thay vào đó, năng lực đổi mới, công nghệ và quản trị mới chính là chìa khóa xác lập vị thế cạnh tranh.

Thực tế cho thấy, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã thể hiện rõ bản lĩnh và khả năng thích ứng.

Năm 2025 có gần 300.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường, với tổng vốn đăng ký bổ sung gần 6,4 triệu tỷ đồng.

Riêng tháng 1/2026, gần 48.700 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường – con số kỷ lục, phản ánh niềm tin mạnh mẽ vào triển vọng phát triển.

Làn sóng đầu tư ra nước ngoài cũng gia tăng, đạt khoảng 1,36 tỷ USD trong năm 2025.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế như FPT, Viettel, Vinamilk, VinFast, TH True Milk… cùng nhiều doanh nghiệp khác trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến, dệt may và công nghệ.

"Có thể khẳng định, doanh nghiệp Việt Nam đang chuyển mình từ “tham gia” sang “tạo dựng giá trị” trong chuỗi giá trị toàn cầu", ông Võ Tân Thành nói.

Ông Thành phân tích, những kết quả đạt được hiện vẫn tập trung ở một số doanh nghiệp lớn, trong khi phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa còn đối mặt với nhiều khó khăn.

Năng lực tài chính hạn chế, trình độ công nghệ chưa cao, năng suất lao động còn khoảng cách so với khu vực và thế giới. Nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và quản trị hiện đại, còn thiếu hụt.

Sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước còn lỏng lẻo, chưa hình thành được các hệ sinh thái đủ mạnh để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

"Những điểm nghẽn này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trong dài hạn", ông Thành nói.

Trong bối cảnh mới, đổi mới không còn là một lựa chọn mang tính chiến lược, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Doanh nghiệp Việt cần chuyển từ gia công sang sáng tạo và làm chủ giá trị; từ tư duy thị trường nội địa sang tư duy toàn cầu; từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng bền vững.

Đồng thời, cần tận dụng hiệu quả các cơ hội từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tài chính xanh và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Bởi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp chính là năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bên cạnh nỗ lực nội tại, vai trò của thể chế và môi trường kinh doanh là đặc biệt quan trọng. Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, tháo gỡ các rào cản, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, đặc biệt là vốn, công nghệ và thị trường sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, câu hỏi “doanh nghiệp Việt đứng ở đâu trên bản đồ kinh tế toàn cầu” không còn là một phép thử mà là một yêu cầu cấp thiết. Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào năng lực đổi mới của doanh nghiệp, chất lượng thể chế và sự đồng hành của toàn bộ hệ sinh thái phát triển.

Nếu hội tụ đủ những yếu tố đó, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế toàn cầu trong thập kỷ tới.

Kim Sáng