Ngư dân “mắt thấy, tai nghe”, nâng cao ý thức chống khai thác IUU

Đưa “phiên tòa giả định” đến gần ngư dân

Tiếp nối thành công của 3 “phiên tòa giả định” tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được tổ chức tại đặc khu Côn Đảo, xã Bình Châu, xã Phước Hải, TP.HCM.

Sáng 22/3, tại Chi đội Kiểm ngư số 2, Báo Công lý, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 chủ trì, phối hợp với Tòa án nhân dân TP.HCM, Tòa án Quân sự Quân khu 7 cùng Đảng ủy, UBND phường Phước Thắng tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) thông qua hình thức “phiên tòa giả định”.

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Tòa án nhân dân tối cao, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo công tác thông tin tuyên truyền Tòa án nhân dân, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; Đại tá Cao Xuân Quận - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3; ông Bùi Thái Hùng - Phó Chánh án TAND TP.HCM; Thượng tá Nguyễn Hồng Phong - Phó Chánh án Tòa án Quân sự Quân khu 7; Thượng tá Đặng Xuân Chương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chi đội trưởng Chi đội Kiểm ngư số 2.

Về phía địa phương có ông Phan Trong Hạnh - Đảng ủy viên, Phó Chủ tịch UBND phường Phước Thắng.

Chương trình còn có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành TP.HCM, phường Phước Thắng; lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn; cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Tòa án Quân sự Quân khu 7 cùng đông đảo bà con ngư dân, hội viên, đoàn viên trên địa bàn phường Phước Thắng.

Phát biểu khai mạc, Đại tá Cao Xuân Quận - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 cho biết, phần lớn bà con ngư dân vẫn còn nhiều khó khăn nhưng việc chấp hành pháp luật không chỉ là trách nhiệm của thuyền viên mà còn đòi hỏi các chủ phương tiện, chủ tàu phải nâng cao vai trò quản lý, điều hành hoạt động khai thác.

Đại tá Cao Xuân Quận nhấn mạnh, mỗi con tàu vươn khơi không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn là “cột mốc sống” góp phần khẳng định chủ quyền quốc gia trên biển.

Theo Đại tá Cao Xuân Quận, lực lượng chức năng không mong muốn xử phạt để làm gia tăng khó khăn cho sinh kế của bà con, nhưng vì lợi ích chung của đất nước, việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là cần thiết nhằm răn đe, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Thông qua các hoạt động tuyên truyền, đặc biệt là phiên tòa giả định, ông kỳ vọng người dân sẽ trực tiếp nhận thức rõ hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm IUU, từ đó thay đổi hành vi.

Ông tin tưởng rằng, với sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành và sự tự giác của ngư dân, công tác chống khai thác IUU sẽ đạt hiệu quả tích cực, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo và phát triển ngành thủy sản bền vững.

Hiệu ứng cảnh tỉnh rõ rệt

Điểm nhấn của chương trình là phần tái hiện phiên tòa hình sự được xây dựng sát thực tế, bảo đảm đầy đủ thành phần và trình tự tố tụng.

Vụ án giả định xoay quanh bị cáo Nguyễn Văn Dũng, chủ tàu cá đã tổ chức cho 6 ngư dân sử dụng hai tàu vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép mà không thực hiện các thủ tục theo quy định.

Đồng thời, để né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng, bị cáo còn chỉ đạo tháo thiết bị giám sát hành trình trên tàu.

Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận hành vi vi phạm xuất phát từ áp lực kinh tế và mục đích tìm kiếm lợi nhuận.

Sau quá trình xét hỏi, tranh luận, Hội đồng xét xử nhận định hành vi không chỉ vi phạm quy định chống khai thác IUU mà còn có dấu hiệu của các tội danh nghiêm trọng. Kết thúc phiên tòa, bị cáo bị tuyên phạt 10 năm tù, qua đó tạo hiệu ứng răn đe rõ rệt.

Theo dõi trực tiếp chương trình, nhiều ngư dân cho biết họ hiểu rõ hơn các quy định pháp luật liên quan đến khai thác thủy sản.

Ông Võ Tùng (phường Phước Thắng) chia sẻ, gia đình ông có hơn 20 năm gắn bó với nghề biển, song việc giá nhiên liệu tăng cao đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động đánh bắt.

Ông đánh giá cao mô hình phiên tòa giả định, cho rằng phù hợp với bối cảnh hiện nay khi Việt Nam vẫn đang nỗ lực gỡ “thẻ vàng”.

Cùng quan điểm, anh Huỳnh Quốc Bình cho biết gia đình có nhiều thế hệ làm nghề biển, chủ yếu khai thác gần bờ. Trước đây anh chỉ nắm thông tin qua báo chí, nhưng khi trực tiếp tham gia chương trình đã hiểu rõ hơn quy định pháp luật, từ đó nâng cao ý thức chấp hành.

Trong khi đó, ông Trần Văn Biết bày tỏ mong muốn các chương trình tương tự được tổ chức nhiều hơn, giúp ngư dân dễ tiếp cận pháp luật.

Ông cho rằng bản án trong phiên tòa không chỉ mang tính răn đe mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời đề xuất cần tăng cường tuyên truyền từ sớm để người dân hiểu và chấp hành tốt hơn.

Bên cạnh đó, chương trình còn tổ chức tọa đàm, giải đáp thắc mắc pháp luật, ký cam kết không vi phạm IUU và trao tặng cờ Tổ quốc, quà cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Có thể thấy rằng, việc liên tiếp tổ chức 4 “phiên tòa giả định” tại TP.HCM, từ Côn Đảo đến Bình Châu, Phước Hải và Phước Thắng cho thấy nỗ lực đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật theo hướng trực quan, sát thực tế, hướng đến đúng đối tượng là ngư dân.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU, chuỗi hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân mà còn thể hiện quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc siết chặt quản lý, chấm dứt tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp.

Đây được xem là giải pháp thiết thực, góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Một số hình ảnh khác:

Nhóm PV TP.HCM