TAND TP Hà Nội tuyên truyền pháp luật qua phiên tòa giả định

Đây là một trong những hoạt động có ý nghĩa thiết thực, tạo nên đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong tuổi trẻ hai đơn vị, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức trách nhiệm công dân cho lực lượng đoàn viên, thanh niên - đặc biệt là các học viên khóa D57 Học viện An ninh Nhân dân và chiến sĩ mới nhập ngũ năm 2026.

Khác với những hình thức tuyên truyền truyền thống, phiên tòa giả định mang đến cách tiếp cận trực quan, sinh động, giúp người tham dự “mắt thấy, tai nghe” toàn bộ quá trình tố tụng. Từ đó, những quy định pháp luật vốn khô khan trở nên dễ hiểu, dễ nhớ và dễ tiếp nhận hơn.

Cảnh tỉnh từ một vụ án ma túy điển hình

Phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên một vụ án có thật, đã được chuyển thể phù hợp nhằm phục vụ mục tiêu tuyên truyền, giáo dục. Nội dung xoay quanh hành vi “Mua bán trái phép chất ma túy”, một loại tội phạm đang có xu hướng trẻ hóa và diễn biến phức tạp trong xã hội.

Theo nội dung vụ án, khoảng 17 giờ ngày 4/10/2025, tại khu vực gần một trường THPT trên địa bàn TP. Hà Nội, bị cáo Vũ Quang Minh bị phát hiện mang theo hai lọ dung dịch chứa chất ma túy loại MDMB-BUTINACA, tổng thể tích 17ml. Minh đã bán một lọ cho Nguyễn Danh Tuấn với giá 300.000 đồng.

Ngay sau khi thực hiện hành vi, Minh bị lực lượng Công an kiểm tra, bắt quả tang cùng tang vật. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định hành vi của bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm chính sách quản lý độc quyền của Nhà nước về chất ma túy, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự và sức khỏe cộng đồng.

Theo đó, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Vũ Quang Minh mức án 22 tháng tù về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”.

Đối với Nguyễn Danh Tuấn, cơ quan chức năng xác định có hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy nhưng chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Do đó, Tuấn bị xử phạt hành chính và bàn giao cho gia đình quản lý, giáo dục.

Thông qua vụ án cụ thể này, người tham dự không chỉ hiểu rõ hơn về quy định pháp luật liên quan đến tội phạm ma túy mà còn nhận diện được ranh giới mong manh giữa vi phạm hành chính và trách nhiệm hình sự - một ranh giới mà chỉ cần một hành vi thiếu suy nghĩ cũng có thể vượt qua.

Hiệu quả từ mô hình “phiên tòa giả định”

Chia sẻ với phóng viên Báo Công lý, Thượng tá Phạm Văn Trọng, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc TTHL&BDNV Bộ Tư lệnh Cảnh vệ cho biết, đây là lần đầu tiên ông tham dự một phiên tòa giả định do Đoàn Thanh niên TAND TP. Hà Nội phối hợp tổ chức. Ấn tượng lớn nhất chính là tính chân thực, nghiêm túc và sức lan tỏa của chương trình.

Theo Thượng tá, toàn bộ quá trình xét xử được tái hiện sát với thực tế, từ phần xét hỏi, tranh tụng đến tuyên án, tạo nên không khí trang nghiêm, thậm chí căng thẳng như một phiên tòa thật. Điều này giúp học viên, chiến sĩ dễ dàng hình dung hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm.

“Đây là hình thức tuyên truyền pháp luật hiệu quả, mang tính trực quan cao. Không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tác động mạnh đến ý thức, hành vi của người trẻ, góp phần phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm, từ xa”, Thượng tá Phạm Văn Trọng nhấn mạnh.

Ở góc độ tổ chức, anh Hà Đức Thiện, Bí thư Đoàn Thanh niên TAND TP. Hà Nội cho biết, phiên tòa giả định không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Mỗi vai diễn, mỗi tình huống pháp lý đều được xây dựng công phu, có sự tham vấn của các chuyên gia nhằm đảm bảo tính chính xác và sát thực tế.

Đáng chú ý, thông qua phiên tòa, Ban tổ chức cũng lồng ghép phổ biến cho các học viên, chiến sĩ những điểm mới trong chính sách pháp luật về tư pháp đối với người chưa thành niên, đặc biệt là các quy định mới của Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2025 liên quan đến tội phạm ma túy.

Theo đó, lần đầu tiên hành vi sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 256a về tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”.

Qua việc truyền tải các quy định mới này, chương trình không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức pháp luật mà còn góp phần cảnh tỉnh, giúp các học viên, chiến sĩ trẻ nhận thức rõ tác hại của ma túy, từ đó chủ động điều chỉnh hành vi, xây dựng lối sống lành mạnh trong học tập và đời sống xã hội.

Gieo “lá chắn pháp lý” cho thế hệ trẻ

Thực tế cho thấy, mô hình “phiên tòa giả định” đang ngày càng được triển khai rộng rãi và khẳng định hiệu quả trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, mô hình này còn tạo ra sự tương tác, giúp người tham gia chủ động tiếp nhận và ghi nhớ thông tin.

Hơn cả một hoạt động ngoại khóa, phiên tòa giả định đã thực sự trở thành một “lớp học đặc biệt”, nơi pháp luật được truyền tải bằng những câu chuyện sống động, gần gũi với đời sống.

Thông qua việc trực tiếp theo dõi diễn biến phiên tòa, các học viên, đoàn viên thanh niên có thể hình dung rõ ràng quy trình tố tụng, nhận thức đầy đủ hơn về hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật. Từ đó, hình thành ý thức tự giác tuân thủ pháp luật và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội.

Thông điệp mà chương trình gửi gắm rất rõ ràng: Mỗi hành vi vi phạm pháp luật, dù nhỏ, đều có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí làm thay đổi cả tương lai của một con người.

Có thể khẳng định, phiên tòa giả định do Đoàn Thanh niên TAND TP. Hà Nội tổ chức không chỉ là một hoạt động hưởng ứng Tháng Thanh niên mà còn là minh chứng rõ nét cho tinh thần xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ ngành Tòa án trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

Qua đó, góp phần xây dựng một thế hệ thanh niên “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, có bản lĩnh, có trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến vì cộng đồng, vì xã hội.

Mạnh Hùng