Chuẩn bị nhân sự Hội thẩm TAND hai cấp TP. Hà Nội nhiệm kỳ 2026 - 2031: Bảo đảm chặt chẽ, đúng cơ cấu, tiêu chuẩn

Theo quy định của Luật Tổ chức TAND, Tòa án có nhiệm vụ xét xử nhiều loại vụ án thuộc các lĩnh vực như hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, người chưa thành niên, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính, phá sản, sở hữu trí tuệ và giải quyết các vụ việc khác theo quy định của pháp luật. Từ yêu cầu thực tiễn đó, việc xây dựng cơ cấu Hội thẩm TAND cần được thực hiện một cách hợp lý, bảo đảm phù hợp với tính chất đa dạng của các loại án cũng như đặc điểm kinh tế - xã hội của từng địa bàn.

Để đáp ứng yêu cầu này, việc lựa chọn Hội thẩm cần chú trọng đến tính đại diện, bảo đảm có sự tham gia của các thành phần đến từ nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau trong xã hội. Nguồn nhân sự được xem xét, giới thiệu bao gồm đại diện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội như: Công đoàn, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; cùng với đó là đội ngũ cán bộ trong ngành giáo dục, các tổ chức kinh tế, tôn giáo và các lĩnh vực khác.

Việc đa dạng hóa thành phần Hội thẩm không chỉ góp phần nâng cao chất lượng tham gia xét xử, mà còn bảo đảm tính khách quan, toàn diện, phản ánh đầy đủ tiếng nói của các tầng lớp nhân dân trong hoạt động tư pháp.

Theo quy định tại Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 99/2025/UBTVQH15 ngày 25 tháng 9 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội). Số lượng Hội thẩm TAND Thành phố và Hội thẩm TAND các khu vực - Hà Nội (sau đây gọi là TAND khu vực) dự kiến đưa ra bầu thực hiện như sau:

Đối với Hội thẩm TAND Thành phố: cứ 02 Thẩm phán TAND Thành phố thì có 03 Hội thẩm, nhưng tổng số Hội thẩm của TAND Thành phố không dưới 20 người và không quá 70 người.

Đối với Hội thẩm TAND khu vực: cứ 01 Thẩm phán TAND khu vực thì có 02 Hội thẩm, nhưng tổng số Hội thẩm tại một TAND khu vực không dưới 30 người và không quá 100 người.

Tiêu chuẩn Hội thẩm TAND được quy định tại Điều 122 Luật Tổ chức TAND (sửa đổi, bổ sung năm 2025):

​“1. Người được bầu, cử làm Hội thẩm phải có đủ các tiêu chuẩn sau đây:

​a) Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc và với Hiến pháp, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có uy tín trong cộng đồng dân cư, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm khiết và trung thực;

​b) Từ đủ 28 tuổi đến 70 tuổi;

​c) Có kiến thức pháp luật;

​d) Có hiểu biết xã hội;

​đ) Có sức khỏe bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao;

e) Không đang trong thời gian thi hành quyết định kỷ luật bằng hình thức khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức; không bị xử lý kỷ luật bằng hình thức bãi nhiệm, cách chức, buộc thôi việc;

​g) Không thuộc trường hợp đang bị xử lý hình sự hoặc đã bị Tòa án kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật;

​h) Không thuộc trường hợp đã bị bãi nhiệm Hội thẩm.”

Các bước chuẩn bị nhân sự như sau:

Bước một: Xác định cơ cấu, thành phần, số lượng

​Căn cứ yêu cầu công tác xét xử của TAND hai cấp. Chánh án TAND Thành phố thống nhất với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố về cơ cấu, thành phần, số lượng dự kiến nhân sự giới thiệu bầu Hội thẩm TAND hai cấp TP. Hà Nội, nhiệm kỳ 2026-2031.

Bước hai: Lựa chọn, giới thiệu nhân sự

Đối với Hội thẩm TAND Hà Nội:

Căn cứ kết quả thống nhất tại bước một, Chánh án TAND Thành phố rà soát đội ngũ Hội thẩm TAND Thành phố đương nhiệm hoàn thành tốt nhiệm vụ nhiệm kỳ 2021-2026, còn phù hợp với cơ cấu, thành phần cần thiết cho nhiệm kỳ mới, những trường hợp đủ điều kiện thì đưa vào danh sách giới thiệu tái cử; trường hợp còn thiếu thành phần nào thì đề xuất, phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố lựa chọn, giới thiệu nhân sự mới trên cơ sở có sự thống nhất với cơ quan, tổ chức, đơn vị của nhân sự dự kiến tham gia Hội thẩm nhân dân, bảo đảm nhân sự được giới thiệu có đủ tiêu chuẩn, cơ cấu theo quy định để đưa vào danh sách bầu.

Việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự Hội thẩm TAND Thành phố phải bảo đảm chất lượng, cơ cấu, thành phần, có tỷ lệ tái cử hợp lý để đảm bảo cho công tác xét xử. Số lượng nhân sự giới thiệu để Hội đồng nhân dân Thành phố bầu Hội thẩm TAND Thành phố phải có số dư tối thiểu 01 người so với số lượng Hội thẩm TAND cần bầu.

Đối với Hội thẩm TAND khu vực:

Căn cứ kết quả thống nhất tại bước một, Chánh án TAND Thành phố chỉ đạo Chánh án TAND khu vực rà soát đội ngũ Hội thẩm TAND khu vực đương nhiệm hoàn thành tốt nhiệm vụ nhiệm kỳ 2021- 2026, còn phù hợp với cơ cấu, thành phần cần thiết cho nhiệm kỳ mới.

Những trường hợp đủ điều kiện thì đưa vào danh sách giới thiệu tái cử; trường hợp còn thiếu thành phần nào thì đề xuất Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố lựa chọn, giới thiệu nhân sự mới trên cơ sở có sự thống nhất với cơ quan, tổ chức, đơn vị của nhân sự dự kiến tham gia Hội thẩm nhân dân, bảo đảm nhân sự được giới thiệu có đủ tiêu chuẩn, cơ cấu theo quy định để giới thiệu Hội đồng nhân dân Thành phố bầu Hội thẩm TAND khu vực mình nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Căn cứ đề xuất của Chánh án TAND khu vực, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố phân bổ số lượng, cơ cấu, thành phần nhân sự cần giới thiệu mới cho từng xã, phường trong phạm vi địa giới hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của TAND khu vực.

Căn cứ số lượng, cơ cấu, thành phần nhân sự được phân bổ, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã chủ trì, phối hợp với Chánh án TAND khu vực mình hiệp thương lựa chọn, giới thiệu nhân sự mới trên cơ sở có sự thống nhất với cơ quan, tổ chức, đơn vị của nhân sự dự kiến tham gia Hội thẩm nhân dân, bảo đảm nhân sự được giới thiệu có đủ tiêu chuẩn, cơ cấu, thành phần theo quy định để đưa vào danh sách bầu.

Việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự Hội thẩm nhân dân phải bảo đảm chất lượng, cơ cấu, thành phần, có tỷ lệ tái cử hợp lý để đảm bảo cho công tác xét xử; đồng thời có sự phân bổ hợp lý về số lượng giữa các xã, phường thuộc phạm vi địa giới hành chính của từng TAND khu vực. Số lượng nhân sự được giới thiệu để trình Hội đồng nhân dân Thành phố bầu làm Hội thẩm nhân dân tại mỗi TAND khu vực phải có số dư tối thiểu 01 người so với số lượng Hội thẩm nhân dân cần bầu.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã nơi TAND khu vực đặt trụ sở có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với TAND khu vực tổng hợp danh sách nhân sự được giới thiệu (bao gồm nhân sự giới thiệu tái cử và nhân sự giới thiệu mới) và gửi ngay về Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố sau khi hoàn thành.

Căn cứ điều kiện, tình hình thực tiễn của địa phương, các cơ quan, đơn vị có thể áp dụng các giải pháp công nghệ số phù hợp để phục vụ việc trao đổi thông tin, phối hợp, báo cáo về công tác lựa chọn, lập danh sách giới thiệu nhân sự tham gia Hội thẩm nhân dân tại TAND khu vực.

Bước ba: Lập và gửi danh sách nhân sự:

Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ Việt Nam Thành phố chủ trì, phối hợp với Chánh án TAND Thành phố thống nhất lập danh sách nhân sự được lựa chọn, giới thiệu để HĐND Thành phố bầu Hội thẩm nhân dân TAND hai cấp thành phố theo quy định.

Trong quá trình chuẩn bị nhân sự, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam thành phố và Chánh án TAND Thành phố báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo Thường trực Thành uỷ, Thường trực HĐND Thành phố để bảo đảm việc bầu Hội thẩm TAND được tiến hành theo đúng pháp luật và đạt kết quả tốt.

Mạnh Hùng