Phiên tòa giả định khẳng định mạnh mẽ quyết tâm tháo gỡ "thẻ vàng" IUU
Đó là nhận định của ông Trần Đức Vinh – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý tại chương trình tuyên truyền chống khai thác IUU dưới hình thức phiên tòa giả định tổ chức sáng 18/3 tại UBND phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
Chương trình do Báo Công lý phối hợp với Chi đội Kiểm ngư số 4, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, TAND tỉnh Khánh Hòa, Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Khánh Hòa, Chi đội kiểm ngư số 4 tổ chức.
Kiên quyết khôi phục lại vị thế của ngành thủy sản Việt Nam
Cùng tham dự chương trình có ông Lê Hưng Dũng, Tỉnh ủy viên, Chánh án TAND tỉnh Khánh Hòa; bà Nguyễn Thị Trung Thu, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường; bà Nguyễn Thị Thu Hiếu, Chánh văn phòng TAND tỉnh Khánh Hòa;
Ông Nguyễn Trọng Chánh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa; ông Nguyễn Văn Hiền – Bí thư Đảng ủy Chi đội kiểm ngư số 4; bà Nguyễn Thị Huyền – Phó Trưởng phòng Dân vận, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Khánh Hòa; ông Nguyễn Đình Dũng, Chánh án TAND khu vực 1, tỉnh Khánh Hòa; cùng lãnh đạo chính quyền, các cơ quan bảo vệ pháp luật, thông tấn báo chí và hàng trăm người dân địa phương.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Đức Vinh – Tổng Biên tập Báo Công lý cho biết, trong suốt 8 năm qua, ngành thủy sản Việt Nam đã và đang phải đối mặt với một sức ép cực kỳ lớn, đó là việc Ủy ban Châu Âu (EC) áp đặt "thẻ vàng" đối với thủy sản của nước ta. Hệ quả của việc này là vô cùng nghiêm trọng, hải sản của chúng ta gặp khó khăn khi xuất khẩu sang thị trường Châu Âu.
Điều đó không chỉ gây ra những thiệt hại nặng nề về mặt kinh tế, mà quan trọng hơn, nó còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của ngành thủy sản, uy tín của chính bà con ngư dân và danh dự của đất nước Việt Nam trên trường quốc tế.
Thực tế, Đảng và Nhà nước ta đã có rất nhiều chỉ đạo quyết liệt, sát sao nhằm mục tiêu sớm tháo gỡ "thẻ vàng", khôi phục lại vị thế của ngành thủy sản. Tuy nhiên, dù đã có những chuyển biến, nhưng sau hơn 8 năm, kết quả vẫn chưa đạt được như mong đợi.
Nguyên nhân cốt lõi và căn bản nhất vẫn nằm ở ý thức của một bộ phận bà con ngư dân khi chưa chấp hành nghiêm các quy định của Nhà nước về khai thác hải sản, vẫn còn tình trạng khai thác không báo cáo, vi phạm các quy định IUU.
“Chúng ta cần nhận thức rõ rằng, khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo là hành vi vi phạm pháp luật. Trước đây, các hành vi này có thể chỉ bị xử phạt hành chính, nhưng hiện nay, khung hình phạt đã được nâng lên mức xử lý hình sự với những chế tài vô cùng nghiêm khắc. Như chúng ta đã thấy qua phiên tòa giả định, người vi phạm có thể phải đối mặt với án tù hoặc những khoản phạt tiền rất lớn. Hơn cả tiền bạc, đó là danh dự của mỗi người dân và uy tín quốc gia.
Hiện nay, đoàn kiểm tra của Ủy ban Châu Âu (EC) cũng đang có mặt tại Việt Nam để tiến hành đợt kiểm tra quan trọng. Phiên tòa giả định được tổ chức hôm nay như một lời khẳng định mạnh mẽ cho quyết tâm của tất cả chúng ta trong việc tháo gỡ "thẻ vàng" IUU. Chúng ta cần chung tay để hành động một cách trách nhiệm nhất”, Tổng Biên tập Trần Đức Vinh nhấn mạnh.
Ngư dân cảm nhận tính răn đe, giáo dục
Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 1 – tỉnh Khánh Hòa xét xử các bị cáo Nguyễn Văn Dũng và Nguyễn Văn Hiền bị truy tố về các tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 348 Bộ luật Hình sự và tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử” theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 287 Bộ luật Hình sự.
Ngoài vi phạm pháp luật, các hành vi của Dũng và Hiền gây ảnh hưởng đến uy tín quốc gia trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU. Sau quá trình xét xử, tranh tụng, HĐXX tuyên phạt bị cáo Dũng 10 năm tù; bị cáo Hiền 8 năm tù về hai tội danh nêu trên.
Mức án rất nghiêm khắc trên là hậu quả từ hành vi mà nhiều ngư dân có thể mắc phải. Cụ thể, Dũng phân công Hiền dùng cặp tàu có số hiệu BR-VT 05-TS, BR-VT 006-TS tổ chức đưa 06 người (chưa tính Dũng và Hiền) qua vùng biển của nước ngoài để khai thác hải sản trái phép.
Ngoài ra, Dũng còn chỉ đạo Hiền phân công ngư phủ xóa số tàu cá và tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình để gửi cho người khác cất giữ.
Chăm chú theo dõi phiên tòa, các ngư dân bày tỏ sự ngỡ ngàng về hậu quả của hành vi vi phạm IUU.
“Nếu biết phải chịu án cao, bị tịch thu hết tàu bè như thế thì tuyệt đối phải chấp hành pháp luật”, đó là tâm sự chung của mọi người.
Ông Nguyễn Văn Nhị và ông Dương Văn Dũng – chủ tàu câu mực hoạt động theo hình thức “chiều đi, sáng vào” cho biết, nhiều năm qua, bà con đã dần quen với việc tuân thủ các quy định trong khai thác thủy sản, đặc biệt là yêu cầu về kiểm soát nguồn gốc hải sản và chấp hành nghiêm hướng dẫn của lực lượng Bộ đội Biên phòng.
“Trước giờ chúng tôi làm nghề là phải nghe theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, đi đúng vùng, khai thác đúng quy định. Mình làm đúng thì mới yên tâm bám biển lâu dài”, ông Nhị bày tỏ.
Theo các ngư dân, sau phiên tòa, họ hiểu rõ việc tuân thủ pháp luật là trách nhiệm và đang gắn trực tiếp với sinh kế của chính họ. Nghề câu mực tuy không phải lúc nào cũng ổn định, nhưng nếu thuận lợi, mỗi chuyến biển có thể mang về vài chục kg mực, thu nhập dao động vài triệu đồng mỗi ngày, tùy theo giá cả thị trường.
Tuy nhiên, phía sau nguồn thu đó là không ít chi phí như thuê lao động, bảo dưỡng thiết bị, nhiên liệu… nên nếu xảy ra vi phạm, bị xử lý hoặc mất ngư trường thì thiệt hại sẽ rất lớn.
Các ngư dân cũng bày tỏ sự đồng tình với chủ trương siết chặt quản lý để gỡ “thẻ vàng” IUU, song mong muốn việc kiểm soát đối với tàu thuyền nhỏ cần được thực hiện một cách khoa học, phù hợp với thực tiễn sản xuất. Bởi đặc thù của nghề câu mực gần bờ, thời gian ngắn, nếu áp dụng máy móc các quy định sẽ phát sinh nhiều khó khăn cho bà con.
“Chúng tôi mong Nhà nước vừa quản lý chặt, vừa tạo điều kiện để ngư dân yên tâm làm ăn, vì cuối cùng mục tiêu vẫn là giúp bà con sống được bằng nghề biển”, ngư dân Dương Văn Dũng cho hay.
Dù còn những trăn trở, nhưng cả hai ngư dân đều khẳng định sẽ tiếp tục chấp hành nghiêm các quy định, đồng thời vận động anh em bạn nghề cùng thực hiện, góp phần cùng cả nước từng bước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU, giữ gìn uy tín cho thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Cần làm gì để không vi phạm IUU?
Sau phần xét xử giả định, chương trình tiếp tục với phần tọa đàm, trao đổi pháp luật về chống khai thác IUU giữa đại diện các cơ quan chức năng và bà con ngư dân.
.jpeg)
Buổi tọa đàm do Thượng tá Nguyễn Ngọc Tú, Phó Chi đội trưởng Nghiệp vụ, Chi đội Kiểm ngư số 4; Thượng tá Phan Tất Đề, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ, Chi đội Kiểm ngư số 4; ông Nguyễn Đình Dũng, Chánh án TAND khu vực 1, tỉnh Khánh Hòa; ông Nguyễn Duy Tuân, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Nha Trang cùng chủ trì, giải đáp mọi thắc mắc của bà con ngư dân.
Ngư dân Văn Sáng đặt câu hỏi làm thế nào để không vi phạm IUU? Ngư dân Hòa Bình hỏi khi thiết bị giám sát hành trình vi phạm, tháo gửi vào bờ sửa chữa có vi phạm hay không?...
Đại diện Chi đội Kiểm ngư số 4 lần lượt giải đáp các vấn đề bà con quan tâm. Theo đó, để không vi phạm IUU, bà con ngư dân cần tuyệt đối tuân thủ: lắp đặt và bật thiết bị giám sát hành trình (VMS) 24/7, giấy tờ tàu cá đầy đủ, không xâm phạm vùng biển nước ngoài, và ghi, nộp nhật ký khai thác đúng quy định.
Các biện pháp cụ thể ngư dân cần đảm bảo tàu có đăng ký, đăng kiểm và giấy phép khai thác thủy sản còn hiệu lực; Thiết bị VMS không ngắt kết nối, không tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên tàu từ 15m trở lên; Vùng đánh bắt, tuyệt đối không đưa tàu sang vùng biển nước ngoài, không đánh bắt tại các khu vực cấm hoặc vùng biển bị hạn chế; Nhật ký khai thác phải ghi chép chính xác, trung thực nhật ký khai thác và nộp đầy đủ cho cơ quan chức năng khi cập cảng;
Tuân thủ quy định tại cảng. Cập cảng chỉ định, thông báo trước khi cập cảng và chịu sự kiểm tra, giám sát của cảng cá; Trách nhiệm chung là không sử dụng các phương thức đánh bắt hủy diệt như xung điện, chất độc, chất nổ…
Tại buổi tuyên truyền, ban tổ chức đã tổ chức buổi lễ ký cam kết không vi phạm IUU. Đại diện các chủ tàu thuyền đánh bắt hải sản trên biển sôi nổi tham gia, thể hiện quyết tâm cao trong việc tuân thủ pháp luật.
.jpeg)
Chương trình còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi ban tổ chức trao tặng cờ Tổ quốc và 30 phần quà ý nghĩa cho các gia đình chính sách và ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Chiều nay (18/3), chuỗi phiên tòa giả định sẽ tiếp tục được Báo Công lý phối hợp tổ chức tại phường Cam Linh, tỉnh Khánh Hòa, góp phần tích cực tuyên truyền pháp luật, đồng hành cùng bà con ngư dân không vi phạm IUU vì tương lai bền vững của nghề cá Việt Nam.
Lan tỏa mô hình tuyên truyền pháp luật hiệu quả
Theo ông Nguyễn Trọng Chánh – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, tổ chức “Phiên tòa giả định” là một hình thức tuyên truyền pháp luật sáng tạo, trực quan và mang lại hiệu quả rõ rệt trong công tác chống khai thác IUU.
Thông qua việc tái hiện các vụ án cụ thể, người dân, đặc biệt là ngư dân, có thể dễ dàng nhận diện hành vi vi phạm, hiểu rõ hậu quả pháp lý và từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong quá trình vươn khơi bám biển.
Ông ghi nhận và đánh giá cao vai trò của Báo Công lý trong việc chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng, lực lượng thực thi pháp luật và chính quyền địa phương để triển khai mô hình tuyên truyền này một cách bài bản, sát thực tiễn. Cách làm này đã góp phần “đưa pháp luật vào đời sống”, tạo sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức của người dân.
“Chúng tôi mong muốn Báo Công lý tiếp tục nhân rộng mô hình này tại các địa phương có nghề cá trọng điểm như: Nam Nha Trang, Cà Ná… để ngày càng nhiều ngư dân được tiếp cận pháp luật theo cách dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện”, ông Chánh nhấn mạnh.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan báo chí, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, từng bước chấm dứt tình trạng khai thác IUU, hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá bền vững và sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.