Yêu cầu hỗ trợ của ông Trump tại eo biển Hormuz bị nhiều đồng minh từ chối

Ông Trump kêu gọi các quốc gia tham gia tuần tra tại eo biển sau khi Iran đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng máy bay không người lái, tên lửa và thủy lôi, khiến tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như bị đóng lại đối với các tàu chở dầu. Tuyến hàng hải này thường vận chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Đức, Tây Ban Nha và Italy nằm trong số các đồng minh cho biết ít nhất ở thời điểm hiện tại sẽ không tham gia bất kỳ sứ mệnh nào tại khu vực Vịnh Ba Tư. Trong khi đó, Anh và Đan Mạch tỏ ra thận trọng hơn, nói rằng sẽ cân nhắc những cách thức có thể hỗ trợ, song nhấn mạnh cần tránh làm leo thang căng thẳng và không bị cuốn vào xung đột.

Phát biểu tại Berlin, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đặt câu hỏi: “Donald Trump kỳ vọng một vài tàu hộ vệ châu Âu có thể làm được điều gì tại eo biển Hormuz mà Hải quân Mỹ hùng mạnh không thể làm?”. Ông đồng thời hạ thấp những cảnh báo của ông Trump rằng việc không hỗ trợ Washington có thể gây hệ quả đối với liên minh NATO.

“Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi, và chúng tôi không khởi xướng nó”, ông Pistorius nói.

Người phát ngôn chính phủ Đức Stefan Kornelius cho biết cuộc xung đột hiện nay không liên quan tới NATO và Berlin không có kế hoạch bị cuốn vào.

“Cả Mỹ và Israel đều không tham vấn chúng tôi trước khi chiến sự nổ ra. Ngay từ đầu, Washington cũng tuyên bố rõ rằng sự hỗ trợ của châu Âu là không cần thiết và cũng không được yêu cầu”, ông Kornelius nói.

Tây Ban Nha cho biết nước này sẽ không thực hiện bất kỳ động thái nào có thể làm leo thang xung đột. Phó thủ tướng Italy Matteo Salvini cũng cho rằng việc điều tàu quân sự tới khu vực chiến sự sẽ bị hiểu là tham gia vào cuộc chiến.

“Italy không có chiến tranh với bất kỳ ai và việc đưa tàu quân sự tới vùng chiến sự đồng nghĩa với việc bước vào cuộc chiến”, ông Salvini nói với báo chí tại Milan.

Các nước thành viên NATO, nhiều nước trong số đó gần đây chịu chỉ trích từ ông Trump, tỏ ra thận trọng trước đề nghị của Washington. Một số quốc gia cho biết sẵn sàng tham gia tìm kiếm giải pháp, dù các kế hoạch cụ thể hiện vẫn chưa rõ ràng.

Quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), Kaja Kallas, cho biết khối này đang trao đổi với Liên Hợp Quốc về khả năng tái áp dụng một thỏa thuận từng cho phép xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine trong cuộc chiến với Nga.

Theo bà Kallas, EU cũng đang thảo luận việc điều chỉnh nhiệm vụ của chiến dịch hải quân Aspides tại Trung Đông. Hiện chiến dịch này bảo vệ tàu thuyền tại Biển Đỏ trước các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen. Một phương án đang được xem xét là mở rộng phạm vi hoạt động sang eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Hy Lạp, quốc gia dẫn đầu chiến dịch Aspides, cho biết sự tham gia của nước này tại Trung Đông sẽ tiếp tục giới hạn ở khu vực Biển Đỏ, theo người phát ngôn chính phủ Pavlos Marinakis.

Thủ tướng Anh Keir Starmer, người trước đó bị ông Trump chỉ trích vì không tham gia các cuộc tấn công ban đầu của Mỹ, cho biết London sẽ làm việc với các đồng minh để xây dựng kế hoạch chung nhằm bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, ông cho rằng việc này sẽ không dễ dàng và nhấn mạnh Anh sẽ không bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn hơn. Theo ông Starmer, Anh có các hệ thống tự động dò tìm thủy lôi có thể được triển khai khi cần thiết.

Trong khi đó, Đan Mạch, vốn là một trong những đồng minh NATO tích cực nhưng gần đây xảy ra bất đồng với ông Trump về yêu cầu nhượng lại Greenland, cho rằng EU nên cân nhắc khả năng hỗ trợ mở lại tuyến hàng hải này ngay cả khi không đồng tình với cuộc chiến.

“Nếu không hài lòng với những gì đang diễn ra, châu Âu vẫn nên giữ cách tiếp cận cởi mở về việc liệu có thể đóng góp theo cách nào đó hay không, nhưng với mục tiêu giảm căng thẳng”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen nói.

Ngoại trưởng Hà Lan Tom Berendsen cho biết nếu NATO thống nhất triển khai một sứ mệnh tại khu vực Vịnh Ba Tư, việc xây dựng khuôn khổ thực hiện sẽ cần thêm thời gian.

“Đây là những quyết định quan trọng và mọi hành động phải bảo đảm vừa khả thi vừa mang lại hiệu quả. Hiện chưa có quyết định cụ thể nào được đưa ra”, ông Berendsen nói tại Brussels.

Ngọc An