Đề xuất bổ sung quy định miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật đối với viên chức
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định xử lý kỷ luật viên chức, trong đó đề xuất bổ sung nhiều quy định về các trường hợp được miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật và điều chỉnh một số quy định liên quan nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Viên chức năm 2025.
Bổ sung các trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định xử lý kỷ luật viên chức nhằm thay thế các quy định tại Nghị định số 112/2020/NĐ-CP và Nghị định số 71/2023/NĐ-CP. Dự thảo bổ sung quy định cụ thể về các trường hợp loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm kỷ luật, nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Viên chức năm 2025 và thể chế hóa các quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nghị quyết của Chính phủ.
Theo dự thảo, viên chức sẽ được xem xét miễn kỷ luật nếu được cơ quan có thẩm quyền xác nhận mất năng lực hành vi dân sự khi thực hiện hành vi vi phạm. Các trường hợp vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự và pháp luật về tình trạng khẩn cấp khi thi hành công vụ cũng thuộc diện được miễn trách nhiệm kỷ luật.
Dự thảo cũng quy định trường hợp viên chức đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng gây thiệt hại do yếu tố khách quan thì không bị xử lý kỷ luật. Ngoài ra, nếu viên chức thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được xác định có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung nhưng vẫn xảy ra thiệt hại thì cũng có thể được xem xét miễn kỷ luật.
Trường hợp viên chức có hành vi vi phạm đến mức phải xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời cũng thuộc diện miễn kỷ luật. Bên cạnh đó, dự thảo mở rộng thêm các trường hợp miễn trách nhiệm khác theo quy định của Bộ luật Hình sự và quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Quy định các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và điều chỉnh việc xem xét kỷ luật
Bên cạnh các trường hợp miễn kỷ luật, dự thảo nghị định cũng quy định rõ các tình tiết có thể làm tăng nặng hoặc giảm nhẹ mức kỷ luật đối với viên chức. Theo đó, các trường hợp đã được cơ quan, tổ chức, đơn vị yêu cầu kiểm điểm nhưng không thực hiện hoặc không sửa chữa khuyết điểm; không tự giác nhận khuyết điểm; không bồi hoàn thiệt hại hoặc không khắc phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền sẽ bị xem xét tăng nặng mức kỷ luật.
Các hành vi như đối phó, quanh co, cản trở quá trình kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; bao che cho người vi phạm; đe dọa, trù dập người tố cáo; cung cấp thông tin sai sự thật; che giấu, sửa chữa, tiêu hủy chứng cứ hoặc tạo lập hồ sơ, tài liệu giả cũng được xác định là tình tiết tăng nặng. Ngoài ra, trường hợp lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng tình trạng khẩn cấp, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hay việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh để trục lợi cũng sẽ bị xem xét xử lý nghiêm.
Ở chiều ngược lại, một số tình tiết có thể được xem xét giảm nhẹ mức kỷ luật. Cụ thể, viên chức chủ động báo cáo vi phạm, tự giác nhận trách nhiệm cá nhân, tự nhận hình thức kỷ luật phù hợp trước hoặc trong quá trình kiểm tra, giám sát có thể được xem xét giảm nhẹ. Việc chủ động cung cấp thông tin, tài liệu về những người cùng vi phạm; tự giác chấm dứt hành vi sai phạm; tích cực ngăn chặn hành vi vi phạm; tự nguyện nộp lại tài sản do vi phạm mà có, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả cũng là các tình tiết giảm nhẹ.
Dự thảo cũng bổ sung quy định về đình chỉ, hoãn thi hành hoặc hủy bỏ quyết định xử lý kỷ luật trong một số trường hợp. Theo đó, nếu đang thi hành quyết định kỷ luật mà cơ quan có thẩm quyền có quyết định tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án, tạm hoãn phiên tòa hoặc hoãn chấp hành hình phạt tù thì cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định hoãn thi hành quyết định kỷ luật.
Trường hợp viên chức đã thi hành xong quyết định kỷ luật nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền xác định thuộc trường hợp được loại trừ hoặc miễn trách nhiệm hình sự thì quyết định kỷ luật đã thi hành sẽ bị hủy bỏ và hình thức kỷ luật được xóa khỏi lý lịch viên chức.
Liên quan đến các trường hợp chưa xem xét kỷ luật, dự thảo bỏ quy định không xem xét kỷ luật đối với viên chức đang trong thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ theo chế độ hoặc nghỉ việc riêng được cấp có thẩm quyền cho phép nhằm tránh việc lợi dụng kéo dài thời gian xử lý kỷ luật.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung trường hợp chưa xem xét kỷ luật đối với viên chức là nam giới khi vợ qua đời hoặc vợ không thể nuôi con dưới 12 tháng tuổi vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, nếu người có hành vi vi phạm có văn bản đề nghị xem xét xử lý kỷ luật để làm rõ trách nhiệm thì cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể tiến hành xem xét theo quy định.