Phiên tòa số hóa tại TAND tỉnh Tây Ninh: Dấu ấn từ hoạt động xét xử giám đốc thẩm
Ngày 12/3, TAND tỉnh Tây Ninh tổ chức phiên tòa xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm đối với vụ án dân sự. Phiên giám đốc thẩm do Chánh án TAND tỉnh Lê Quốc Dũng làm Chủ tọa phiên tòa.
Điểm nổi bật của các phiên tòa lần này là tiếp tục triển khai “mô hình phiên tòa số hóa”, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và trình chiếu tài liệu, chứng cứ trực tiếp tại phòng xử án từ sự thành công của các phiên tòa được tổ chức vào tháng 9/2025.
Việc này góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm tính công khai, minh bạch, đồng thời thể hiện nỗ lực của TAND tỉnh Tây Ninh trong quá trình chuyển đổi số hoạt động tư pháp.
Một trong những vụ việc được xem xét tại phiên tòa giám đốc thẩm là tranh chấp hợp đồng vay tài sản giữa bà Nguyễn Thị M và ông Đoàn Minh Đ, liên quan đến nghĩa vụ chịu án phí khi đương sự tự nguyện nhận nộp thay.
Theo hồ sơ vụ án, ngày 10/02/2023, bà M cho ông Đ vay số tiền 6.500.000.000 đồng, lãi suất 1,5%/tháng, thời hạn trả nợ vào ngày 15/12/2023; hai bên có lập hợp đồng vay tiền.
Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ, ông Đ đã thanh toán một phần tiền lãi. Sau khi khấu trừ số tiền lãi đã trả vào nợ gốc, bà M xác định số tiền gốc còn lại ông Đ phải thanh toán là 5.963.750.000 đồng và không yêu cầu tính lãi; ông Đ cũng đồng ý trả khoản tiền này.
Ngày 14/11/2025, TAND khu vực 10 - Tây Ninh ban hành Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 287/2025/QĐST-DS, ghi nhận nghĩa vụ trả nợ của ông Đ và xác định bà M được miễn án phí do thuộc trường hợp người cao tuổi.
Tuy nhiên, ngày 22/12/2025, Viện trưởng VKSND tỉnh Tây Ninh đã kháng nghị giám đốc thẩm đối với quyết định trên do cho rằng việc miễn toàn bộ án phí cho bà M là chưa phù hợp quy định pháp luật.
Xem xét nội dung kháng nghị, Ủy ban Thẩm phán nhận định, theo khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khi toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận thì bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.
Trong vụ án này, bà M tự nguyện nhận chịu án phí thay cho ông Đ. Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 12 của Nghị quyết nêu trên, trường hợp đương sự thỏa thuận chịu án phí thay cho người khác thì phần án phí nhận nộp thay không thuộc diện được miễn. Vì vậy, việc TAND cấp sơ thẩm miễn toàn bộ án phí cho bà M, bao gồm cả phần bà M nhận nộp thay cho ông Đ, là chưa đúng quy định.
Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện hợp pháp của nguyên đơn tiếp tục thể hiện sự tự nguyện chịu toàn bộ án phí theo quy định pháp luật, Hội đồng xét xử xét thấy sự tự nguyện này là phù hợp với quy định của pháp luật về án phí, Hội đồng xét xử đã ban hành Quyết định giám đốc thẩm sửa Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 287/2025/QĐST-DS đối với phần án phí, cụ thể bà M tự nguyện nộp thay toàn bộ án phí cho bị đơn là ông Đ. Sự tự nguyện này là phù hợp quy định pháp luật và nguyên tắc tự định đoạt trong tố tụng dân sự.
Đáng chú ý, thay vì hủy toàn bộ quyết định sơ thẩm để giải quyết lại từ đầu gây tốn kém thời gian và chi phí cho các bên, Hội đồng giám đốc thẩm đã quyết định sửa phần án phí của Quyết định số 287/2025/QĐST-DS.
Việc giữ nguyên các nội dung thỏa thuận về nợ gốc và chỉ điều chỉnh phần án phí dựa trên sự tự nguyện của bà M không chỉ bảo đảm tính thượng tôn pháp luật mà còn thể hiện sự linh hoạt, nhân văn của cơ quan xét xử. Điều này giúp khép lại vụ án một cách nhanh chóng, tránh kéo dài việc giải quyết tranh chấp không cần thiết, bảo vệ kịp thời quyền lợi hợp pháp của các đương sự.
Điểm nhấn của phiên tòa là việc tổ chức xét xử theo “mô hình phiên tòa số hóa”. Toàn bộ tài liệu, chứng cứ và các quy định pháp luật liên quan được số hóa và trình chiếu trực tiếp tại phòng xử án, giúp Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát và những người tham gia tố tụng dễ dàng theo dõi, đối chiếu và phân tích các vấn đề pháp lý một cách trực quan.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức phiên tòa không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả xét xử, rút ngắn thời gian nghiên cứu hồ sơ mà còn thể hiện quyết tâm của TAND tỉnh Tây Ninh trong việc từng bước xây dựng “Tòa án điện tử”, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay. Các phiên tòa số hóa đã để lại nhiều ấn tượng tích cực, khẳng định nỗ lực đổi mới và hiện đại hóa hoạt động xét xử của TAND tỉnh Tây Ninh.