Qatar điều tiêm kích đánh chặn tiên tiến nhất chống đỡ đòn đáp trả của Iran
Sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, và Tehran tiến hành các đòn đáp trả nhằm vào Israel cùng các cơ sở quân sự Mỹ trong khu vực, Không quân Qatar đã điều tiêm kích F-15QA để đánh chặn các mối đe dọa trên không.
Bộ Quốc phòng Qatar cho biết các máy bay chiến đấu của nước này đã “đẩy lùi các cuộc tấn công đường không, bao gồm máy bay không người lái và tên lửa hành trình được phóng từ Iran”.
Qatar là đồng minh lớn ngoài NATO của Mỹ và là nơi đặt căn cứ không quân Al Udeid – cơ sở quân sự lớn nhất của Washington tại Trung Đông. Căn cứ này là nơi đặt sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và từng tiếp nhận tới 10.000 binh sĩ Mỹ.
Các đoạn ghi hình tại Al Udeid ngày 28/2 cho thấy tên lửa đánh chặn từ hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot nhiều lần không bắn hạ được tên lửa đạn đạo Iran đang bay tới. Diễn biến này làm dấy lên thêm nghi vấn về năng lực phòng thủ tại căn cứ.
F-15QA của Qatar được đánh giá là một trong những dòng tiêm kích phương Tây có năng lực phòng không tiên tiến nhất, với tầm hoạt động rất xa và radar cỡ lớn trong nhóm máy bay chiến đấu chiến thuật hiện đại do phương Tây sản xuất. Máy bay được tích hợp liên kết dữ liệu tiên tiến và có khả năng mang số lượng lớn tên lửa.
Theo đánh giá, F-15QA có thể tạo ra năng lực phòng thủ hiệu quả trước các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa hành trình. Tuy nhiên, khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo được cho là rất hạn chế, do tên lửa không đối không AIM-120 – vũ khí chủ lực mà dòng máy bay này sử dụng – không có đủ tốc độ và đặc tính bay để đối phó mục tiêu như vậy.
F-15QA được phát triển từ biến thể F-15SA dành cho Không quân Hoàng gia Arab Saudi, sau đó làm nền tảng phát triển F-15EX cho Không quân Mỹ và F-15IA cho Không quân Israel.
F-15IA chưa bắt đầu được bàn giao, còn Không quân Mỹ vẫn chưa nhận đủ một phi đội F-15EX do chậm tiến độ sản xuất. Vì vậy, F-15QA hiện được coi là biến thể F-15 tiên tiến nhất và là dòng tiêm kích hạng nặng hoặc tầm xa phương Tây hiện đại nhất đang hoạt động.
Dòng F-15 được đánh giá phù hợp với nhiệm vụ phòng không trước các bầy UAV quy mô lớn nhờ thời gian bay chờ dài, khả năng mang nhiều tên lửa, radar mạnh, cùng tốc độ leo cao và tốc độ hành trình lớn. Các tiêm kích F-15E từng đóng vai trò trung tâm trong hệ thống phòng thủ của Mỹ trước các đòn phản công bằng UAV của Iran.
Biến thể F-15QA có lợi thế so với các phiên bản của Không quân Mỹ nhờ tích hợp hệ thống điều khiển fly-by-wire, giúp cải thiện hiệu suất bay và tải trọng vũ khí tối đa.
Qatar hiện sở hữu 36 máy bay loại này theo hợp đồng trị giá 12 tỷ USD, tương đương khoảng 333,3 triệu USD mỗi chiếc, thuộc nhóm chiến đấu cơ đắt nhất từng được bán.
Trong khi đó, các đơn đặt hàng F-35I của Israel có giá khoảng 120 triệu USD mỗi chiếc, cho thấy mức giá mà các quốc gia Arab phải trả cao hơn so với Israel và các đồng minh NATO.
Qatar và Israel duy trì quan hệ đối tác chiến lược và từng hợp tác chặt chẽ cùng Thổ Nhĩ Kỳ và các thành viên NATO khác trong các chiến dịch nhằm lật đổ chính phủ Syria giai đoạn 2011–2024. Hai nước tổ chức cuộc tập trận không quân chung đầu tiên vào đầu năm 2025.
Việc các hệ thống phòng không do Mỹ cung cấp tại Al Udeid không hoạt động hiệu quả khiến các đòn tấn công của Iran đã phá hủy các radar phòng không chủ chốt tại căn cứ.
Trước đó, hệ thống Patriot cũng bị đánh giá hoạt động không hiệu quả trong các đòn đáp trả cường độ thấp hơn của Iran, được tiến hành sau khi có cảnh báo trước, vào tháng 6/2025.
Tình trạng phòng không tại căn cứ cùng số lượng tên lửa đánh chặn hạn chế đặt ra câu hỏi về khả năng Qatar, Mỹ và Anh duy trì hoạt động từ đây. Điều này có thể ảnh hưởng đáng kể tới tương lai hoạt động của phi đội F-15QA.
Nếu tiếp tục duy trì hoạt động, ngoài nhiệm vụ phòng không, các tiêm kích này có thể hỗ trợ các cuộc không kích do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Iran, với năng lực tấn công được cho là vượt trội so với các dòng tiêm kích trong Không quân Israel và phần lớn máy bay chiến đấu của Không quân Mỹ.