TAND TP. Hồ Chí Minh: Giữ vững cán cân công lý trước những thử thách chưa có tiền lệ
Trong dòng chảy hối hả của một siêu đô thị như TP.HCM, hệ thống TAND hai cấp không chỉ đóng vai trò là cơ quan xét xử, mà còn là điểm tựa vững chắc của công lý, là "thanh bảo kiếm" sắc bén trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực.
Bản lĩnh và sứ mệnh bảo vệ kỷ cương từ những đại án
Với vị thế là trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhất cả nước, TAND TP.HCM gánh vác khối lượng công việc khổng lồ, chiếm hơn 1/6 tổng số vụ, việc của toàn ngành Tòa án. Đặc thù địa bàn khiến các vụ án tại đây có tính chất đặc biệt phức tạp, đan xen yếu tố thương mại quốc tế, tài chính - ngân hàng và công nghệ cao. Tuy nhiên, áp lực đó lại chính là "lửa thử vàng" cho bản lĩnh của đội ngũ Thẩm phán, cán bộ của đơn vị.
Trong giai đoạn 2021 - 2025, đơn vị đã giải quyết thành công 619 trên tổng số 657 vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đạt tỷ lệ ấn tượng 94,21%. Đặc biệt, đối với những vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, Tòa án đã xét xử 34 vụ với 671 bị cáo, đạt tỷ lệ 94,44%.
Các phiên tòa không chỉ đơn thuần là việc áp dụng pháp luật, mà còn là sự thực thi tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", quyết liệt trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng, thất thoát cho Nhà nước và Nhân dân,củng cố niềm tin tuyệt đối của Nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần dũng cảm và trí tuệ của đội ngũ Thẩm phán, cán bộ của TAND TP.HCM chính là việc xét xử "siêu vụ án" Trương Mỹ Lan và đồng phạm tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB.
Tại giai đoạn 1, đối mặt với quy mô chiếm đoạt hơn 498.000 tỷ đồng, HĐXX đã ra phán quyết buộc bị cáo Trương Mỹ Lan phải bồi hoàn cho Ngân hàng SCB số tiền kỷ lục hơn 673.849 tỷ đồng, đồng thời tịch thu nhiều bất động sản lớn để đảm bảo khắc phục hậu quả. Đến giai đoạn 2, Tòa án tiếp tục xét xử việc chiếm đoạt hơn 30.081 tỷ đồng của 35.824 bị hại và xử lý số tiền các bị cáo đã thực hiện hành vi rửa tiền lên tới hơn 445.748 tỷ đồng.
Tương tự, vụ án Lê Tấn Hùng tại Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn (SAGRI), toàn bộ số tiền thiệt hại hơn 13,5 tỷ đồng đã được thu hồi triệt để. Vụ án xảy ra tại Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM liên quan đến Công ty AIC thu hồi gần 27 tỷ đồng. Đặc biệt, trong vụ án sai phạm tại Cục Đăng kiểm Việt Nam, đã thu hồi và tuyên tịch thu nộp ngân sách hơn 44,6 tỷ đồng tiền hưởng lợi bất chính…
Những kết quả này không chỉ là những con số trên giấy tờ mà là nỗ lực không mệt mỏi để trả lại nguồn lực cho sự phát triển của đất nước, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thiệt hại trong các vụ án lừa đảo quy mô lớn.
Những tiền lệ chưa từng có trong lịch sử tố tụng
Với quy mô kỷ lục chưa từng có trong lịch sử tố tụng, đại án Trương Mỹ Lan giai đoạn 2 đã đặt lên vai lãnh đạo, cán bộ TAND TP.HCM một áp lực khổng lồ về công tác hậu cần và tổ chức. Việc đảm bảo quyền lợi cho 35.824 bị hại trong cùng một vụ án thực sự là một bài toán nan giải, đơn vị đã thể hiện bản lĩnh cùng tinh thần chủ động, sáng tạo qua những giải pháp mang tính đột phá, bảo đảm quyền lợi tối đa cho người dân.
Trong quá trình xét xử, để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của các bị hại, Tòa án đã tống đạt quyết định đưa vụ án ra xét xử và thông báo ngày, giờ xét xử thông qua các phương tiện thông tin đại chúng ở Trung ương và địa phương. Đồng thời, các thông tin về thời gian, địa điểm mở phiên tòa cũng như diễn biến phiên tòa được cập nhật thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử của TAND TP.HCM.
Bên cạnh đó, để bảo đảm an ninh, trật tự phiên tòa, HĐXX đã thông báo công khai việc xét xử vắng mặt các bị hại - đây là giải pháp tố tụng mới chưa được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, nhưng đã được thực hiện với sự thận trọng, đầy đủ thông tin để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.
Sau mỗi ngày làm việc, Tòa án đều ban hành thông cáo báo chí và gửi thông tin nhanh về diễn biến phiên tòa đến các cơ quan truyền thông, giúp các bị hại theo dõi, nắm bắt kịp thời quá trình xét xử.
Đặc biệt, bản án sơ thẩm sau khi tuyên được đăng công khai đầy đủ trên Cổng thông tin điện tử TAND. Tòa án đã dành quyền kháng cáo cho các bị hại vắng mặt tại phiên tòa trong thời hạn 15 ngày, tính từ ngày bản án được đăng tải - một cơ chế mới, linh hoạt, khác với quy định truyền thống về tống đạt bản án và thời hạn kháng cáo theo Bộ luật Tố tụng hình sự nhưng bảo đảm tối đa quyền lợi của người bị hại, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế và tính chất vụ án. Công tác điều hành phiên tòa cũng được chuẩn hóa, đơn vị cấp thẻ tham dự phiên tòa cho luật sư, với số thứ tự tương ứng với chỗ ngồi được bố trí cụ thể để hạn chế tình trạng mất trật tự, chen lấn.
Những giải pháp trên thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, linh hoạt và bản lĩnh xử lý tình huống thực tiễn, khẳng định vai trò tiên phong của TAND TP.HCM trong việc thích ứng với những thách thức mới, đồng thời đảm bảo nghiêm túc, khách quan, minh bạch và đúng pháp luật trong xét xử các vụ án trọng điểm, phức tạp có ảnh hưởng lớn đến dư luận xã hội.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, TAND TP.HCM được tặng Huân chương Lao động hạng Nhất trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực giai đoạn 2021-2025; Huân chương Lao động hạng Nhất vì có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất trong xét xử và giải quyết các vụ án đặc biệt nghiêm trọng do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo và Huân chương Lao động hạng Nhất cho cá nhân Chánh án TAND TP.HCM Lê Thanh Phong.