Chạm Tết xưa, hiểu hơn về văn hóa Việt

Thông qua các trò chơi dân gian, hoạt động STEM và trải nghiệm Tết xưa, chương trình không chỉ khơi dậy bản sắc văn hóa mà còn tạo nên sự gắn kết bền chặt giữa nhà trường, gia đình và học sinh...

Đặt học sinh ở trung tâm để có một ký ức Tết đúng nghĩa

Với tinh thần đặt học sinh ở vị trí trung tâm, chương trình không có phần khai mạc kéo dài như các sự kiện thông thường. Sau khi ổn định đội hình, học sinh được dẫn dắt tham gia các hoạt động trải nghiệm ngay theo sự điều phối của giáo viên và cán bộ nhà trường, cùng sự hỗ trợ của các phụ huynh và các anh chị là nhân viên đơn vị tổ chức sự kiện.

Trước đó, để bảo đảm các hạng mục của chương trình diễn ra đúng kế hoạch, trật tự và an toàn, đội ngũ cán bộ, giáo viên và nhân viên Trường Tiểu học Thị trấn Yên Viên (xã Phù Đổng, Hà Nội) đã phối hợp với đơn vị cung cấp dịch vụ tổ chức triển khai công tác chuẩn bị theo hướng gọn gàng, tách biệt hoàn toàn với hoạt động học tập của học sinh.

Các phần việc như bố trí gian trò chơi, chuẩn bị thiết bị cho khu STEM và kiểm tra an toàn khu vực tổ chức đều được thực hiện ngoài giờ để bảo đảm tiến độ mà không ảnh hưởng đến lịch học.

Bà Nguyễn Thị Thu Đông - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thị trấn Yên Viên cho biết, mục tiêu của nhà trường là để học sinh có thêm thời gian trải nghiệm, thay vì phải “ngồi im” lắng nghe những kiến thức mang tính giáo điều.

“Những hoạt động như thế này phải thực sự hướng vào học sinh. Khi chúng tôi dành trọn không gian và thời gian cho các con, điều quan trọng nhất là các con được tham gia một cách tự nhiên, được vui chơi và học hỏi từ chính trải nghiệm của mình.

Tết là dịp để trẻ nhỏ cảm nhận sự gắn kết và những giá trị truyền thống, vì vậy nhà trường mong các con có một ký ức Tết đúng nghĩa ngay tại sân trường, không qua lời kể hay màn hình mà bằng những điều các con tự tay làm và tự mình cảm nhận”, bà Nguyễn Thị Thu Đông chia sẻ.

“Chạm” vào Tết…

Tại khu trải nghiệm làm tranh cát, không khí đặc biệt sôi nổi khi các học sinh khối 1 tập trung trải nghiệm những bước làm tranh đầu tiên. Đây là hoạt động phù hợp lứa tuổi, yêu cầu sự khéo léo nhưng không quá phức tạp, giúp các em rèn kỹ năng vận động tinh và khả năng tập trung.

Các mẫu tranh được lựa chọn đều gần gũi với học sinh, trong đó có nhiều chủ đề về biển đảo quê hương. Hình ảnh lá cờ đỏ, sóng biển, thuyền buồm, ngọn hải đăng hay những gam màu xanh đặc trưng được thể hiện bằng cát nhiều màu, giúp trẻ tiếp cận khái niệm về chủ quyền và tình yêu đất nước theo cách trực quan thông qua những hình ảnh giản dị và dễ nhớ đúng với lứa tuổi tiểu học.

Khi tự tay rải từng lớp cát để hoàn thiện bức tranh, các em không chỉ rèn sự khéo léo mà còn bước đầu hình thành nhận thức về những giá trị chung mà mỗi người Việt Nam đều trân trọng.

Đại diện lãnh đạo nhà trường cho biết, việc lựa chọn những mẫu tranh này nhằm giúp học sinh có cái nhìn gần gũi hơn về biển đảo, tiếp cận bằng hình ảnh giản dị và dễ ghi nhớ đúng với lứa tuổi tiểu học.

Cô Lê Thị Hòa, giáo viên chủ nhiệm lớp 1A6, cho biết có những học sinh chưa từng làm tranh cát nên ban đầu còn lúng túng trong việc bóc lớp giấy hay kiểm soát lượng cát rải vào từng mảng màu. Tuy vậy, chỉ sau vài phút làm quen, các em đã tự tin hơn.

“Nhiều bạn làm xong bức tranh đầu tiên là xin làm thêm để tặng bố mẹ. Tôi thấy rõ sự hào hứng và tiến bộ của các con qua từng thao tác nhỏ”, cô Hòa chia sẻ.

Ngay bên cạnh khu vực làm tranh cát, các học sinh khối 3 được trải nghiệm gói bánh chưng vuông với kích thước vừa vặn với đôi bàn tay nhỏ bé của các con. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và nhân viên hỗ trợ, các em làm quen từng bước từ việc chọn lá, cho nếp, đặt nhân đến gấp các mép bánh.

Hầu hết học sinh đều lần đầu tiếp xúc với việc gói bánh nên thao tác còn lúng túng; có em cầm lá còn run, có em gấp mép bánh chưa khít hoặc múc nếp hơi vụng về. Tuy vậy, sự hào hứng thể hiện rất rõ khi các em liên tục thử lại, chỉnh từng nếp lá, thêm chút nếp hoặc xoay lại khuôn cho cân cho đến khi tự tay hoàn thiện chiếc bánh của mình.

Có thể nói, đây là hoạt động mang lại cho học sinh trải nghiệm trực tiếp về một phong tục Tết truyền thống, đồng thời giúp các em hiểu hơn giá trị của sự chuẩn bị, kiên trì và phối hợp trong từng công đoạn nhỏ.

Cô Đinh Thị Hương, giáo viên chủ nhiệm lớp 3A3, bày tỏ: Phần lớn học sinh trong lớp lần đầu được trải nghiệm gói bánh chưng nên ban đầu rất hồi hộp.

“Dù các con còn vụng về, nhưng ai cũng muốn tự tay hoàn thiện chiếc bánh. Khi thấy các con kiên nhẫn làm đi làm lại từng thao tác, tôi cảm nhận rõ đây là trải nghiệm có ý nghĩa thật sự với lứa tuổi. Điều quan trọng không phải chiếc bánh có đẹp hay chưa, mà là các con hiểu được truyền thống Tết qua việc chính mình được làm, được cảm nhận”, cô chia sẻ.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm gói bánh chưng, các em học sinh còn được tham gia trò chơi dân gian như: Kéo co, nhảy bao bố, ném vòng, bịt mắt đập niêu, đi cà kheo... Mỗi trò chơi được bố trí thành điểm riêng, giáo viên và nhân viên hỗ trợ đứng tại từng vị trí để hướng dẫn và bảo đảm an toàn.

Dù là những trò chơi giản dị, nhưng với học sinh tiểu học - đặc biệt là những em ở khu vực đô thị - đây lại là cơ hội hiếm hoi để các em được vận động tập thể đúng tinh thần Tết xưa.

Nhiều em bật cười vì mất thăng bằng khi nhảy bao bố, hoặc hào hứng hô to cổ vũ lớp mình trong phần kéo co. Không chỉ tạo tiếng cười, những hoạt động này còn giúp học sinh rèn phản xạ, sự phối hợp và tinh thần đồng đội.

Điểm nhấn của chương trình là STEM Show - hoạt động được nhiều học sinh mong đợi nhất. Các thí nghiệm như “Đám mây thiên đường”, “Mặt trăng lơ lửng”, “Súng thần công của Newton” hay “Bàn tay lửa” được trình diễn theo cách trực quan, giúp học sinh hiểu nguyên lý khoa học thông qua hình ảnh thay vì lý thuyết khô khan.

Nhiều em chăm chú theo dõi, giơ tay xin giải thích thêm, một số em còn bàn luận với bạn cùng lớp về hiện tượng vừa chứng kiến. Dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, hoạt động STEM tạo dấu ấn rõ rệt nhờ tính trực quan, phù hợp với sự tò mò và khả năng tiếp thu của lứa tuổi tiểu học.

Nuôi dưỡng sự trân trọng văn hóa Việt bằng cảm xúc Tết chân thật

Trong những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều trường trên địa bàn Hà Nội như Trường Tiểu học Cổ Nhuế 2, Trường Tiểu học Khương Mai, Trường Marie Curie hay Trường Tiểu học Ngô Sĩ Kiện… cũng đồng loạt tổ chức nhiều hoạt động như: Hội chợ Xuân; Phố Tết; Ngày hội STEM - Xuân yêu thương….

Sự lan tỏa này phản ánh xu hướng giáo dục tích cực, đó là việc đưa văn hóa truyền thống trở lại môi trường học đường, kết hợp trải nghiệm với học tập hiện đại, giúp học sinh giảm phụ thuộc vào thiết bị công nghệ và tăng khả năng kết nối cảm xúc - xã hội.

Bà Nguyễn Thị Thu Đông, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thị trấn Yên Viên gọi Ngày hội Văn hóa dân gian - Tết đoàn viên” là “một món quà tinh thần cần thiết” dành cho học sinh.

Bà cho rằng trẻ em hiện nay tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử, được hỗ trợ bởi vô số phương tiện hiện đại, nhưng lại thiếu những khoảnh khắc được sống thật với trải nghiệm, với phong tục và những giá trị gắn bó với ký ức Tết của nhiều thế hệ.

Theo bà, điều quan trọng nhất của ngày hội không nằm ở quy mô hay hình thức tổ chức mà ở việc tạo cho các em những kỷ niệm Tết đẹp đẽ, có cảm xúc và mang dấu ấn của văn hóa Việt.

Điều thú vị, ngày hội khép lại nhưng dư âm vẫn còn hiện rõ qua nụ cười và những câu chuyện ríu rít mà học sinh mang về kể với ông bà, bố mẹ. Một chiếc bánh chưng mini được nâng niu trong hộp giấy, một chiếc quạt được cất cẩn thận vào cặp sách, hay câu chuyện về thí nghiệm “Mặt trăng lơ lửng” được kể lại trong bữa cơm tối - tất cả như những hạt giống ký ức, nuôi dưỡng cảm xúc đẹp về Tết trong tâm hồn trẻ nhỏ…

Nhật Minh