Bắc Ninh: Nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật qua phiên tòa xét xử lưu động

Sáng 26/1/2026, tại Hội trường Nhà văn hóa phường Nếnh, TAND khu vực 2 – Bắc Ninh mở 2 phiên tòa xét xử lưu động đối với bị cáo Lục Văn Đoàn (SN 1994, xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn) về tội “Tàng trữ hàng cấm”; bị cáo Ngô Văn Vinh (SN 1996 ở thôn Mai Phong, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh) và Ngô Văn Tam (SN 1994) về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Tại phiên xử thứ 1, theo cáo trạng, chiều ngày 23/9/2025, tại tổ dân phố Ninh Khánh, phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Công an phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh bắt quả tang Lục Văn Đoàn (SN 1994, trú tại thôn Cao Lan, xã Quốc Khánh, tỉnh Lạng Sơn) đang có hành vi tàng trữ hàng cấm nghi pháo nổ.

Quá trình điều tra, xác định, tháng 06/2025, Lục Văn Đoàn lên mạng xã hội tìm mua pháo nổ mục đích để đốt chơi Tết Nguyên đán và quen một đối tượng (không rõ tên, tuổi, địa chỉ) bán pháo trên mạng. Đoàn đăng ký tài khoản Zalo lấy tên “doan luc” để liên lạc, trao đổi với đối tượng bán pháo. Sau đó, Đoàn và đối tượng bán pháo thoả thuận, thống nhất mua bán số pháo gồm: 46 bánh pháo nổ với tổng số tiền mua, bán pháo là 3.460.000 đồng.

Khoảng đầu tháng 7/2025, một người đàn ông Đoàn không quen biết mang pháo đến phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh giao cho Đoàn. Sau khi nhận pháo, Đoàn mang về cất giấu tại phòng trọ của mình tại tổ dân phố Ninh Khánh, phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh thì bị lực lượng Công an kiểm tra, bắt quả tang.

Tại phiên tòa, Lục Văn Đoàn thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình. Dù biết pháo nổ là hàng cấm nhưng Lục Văn Đoàn vẫn cố tình mua về tàng trữ với mục đích đốt chơi Tết và làm quà biếu người thân. Sau khi cân nhắc các tình tiết, HĐXX đã tuyên phạt bị cáo Lục Văn Đoàn 3 năm tù về tội “Tàng trữ hàng cấm”.

Tại phiên xử thứ hai, theo cáo trạng, Ngô Văn Vinh (SN 1996 ở thôn Mai Phong, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh) là đối tượng quản lý sau cai nghiện tại địa phương. Ngày 14/8/2025, Công an xã Hợp Thịnh tiến hành làm việc và kiểm tra việc chấp hành quản lý sau cai nghiện đối với Ngô Văn Vinh. Kết quả kiểm tra test nhanh mẫu nước tiểu, Ngô Văn Vinh dương tính với ma túy tổng hợp MET.

Ngày 15/8/2025, Ngô Văn Vinh xin đầu thú, khai nhận hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cùng với Ngô Văn Tam (SN 1994, ở cùng thôn) vào ngày 12/8/2025 tại nhà của Tam. Cùng ngày, Ngô Văn Tam đến Công an xã Hợp Thịnh đầu thú; Công an xã Hợp Thịnh đã kiểm tra test nhanh mẫu nước tiểu, kết quả Ngô Văn Tam dương tính với ma túy tổng hợp MET.

Quá trình điều tra xác định, khoảng 19 giờ ngày 12/8/2025, tại gia đình Ngô Văn Tam (SN 1994, ở thôn Mai Phong, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh), Ngô Văn Tam và Ngô Văn Vinh (SN 1996) là người cùng thôn đã có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Trong đó, Tam là người góp 200.000 đồng đưa cho Ngô Văn Vinh để mua ma túy tổng hợp Methamphetamin, là người chuẩn bị công cụ phương tiện, để bản thân Tam và Vinh sử dụng trái phép chất ma túy; Vinh góp 150.000 đồng với Tam mua ma túy, là người trực tiếp liên lạc rồi đi mua ma túy về để Tam và Vinh cùng nhau sử dụng trái phép chất ma túy.

Tại phiên tòa, bị cáo Ngô Văn Tam và Ngô Văn Vinh đều thừa nhận hành vi phạm tội của mình. Sau khi cân nhắc các tình tiết và căn cứ quy định pháp luật, HĐXX tuyên phạt bị cáo Ngô Văn Vinh và Ngô Văn Tam cùng mức án 3 năm 9 tháng tù về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Theo dõi phiên tòa từ đầu đến cuối, bà Lê Thị Bảy, thôn Ninh Khánh, phường Nếnh, Bắc Ninh chia sẻ: "Dù bận việc nhà, nhưng khi nghe thông báo có vụ xét xử lưu động ở nhà văn hóa phường, tôi đã sắp xếp thời gian đến xem. Đông đảo bà con chúng tôi ít có dịp nào được chứng kiến trực tiếp các phiên tòa như thế.

Đặc biệt qua theo dõi phiên tòa xét xử bị cáo Lục Văn Đoàn, đối tượng đã có hành vi tàng trữ pháo nổ là hàng cấm, chúng tôi cũng nhận ra được nhiều điều. Hiểu rõ hơn về quy định của nhà nước về hành vi “Tàng trữ hàng cấm”. Không chỉ tôi mà nhiều người dân tham dự phiên tòa nhận ra hậu quả của việc vi phạm pháp luật, từ đó rút ra bài học cho chính bản thân mình, giáo dục con em trong gia đình tránh xa những hành vi sai trái”.

Có thể thấy, việc xét xử lưu động là một trong những hình thức tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật được người dân dễ tiếp thu và mang tính thực tiễn cao.

Hình thức xét xử lưu động là điều kiện thuận lợi để những người tham dự phiên tòa tiếp cận với kiến thức pháp luật, nâng cao trình độ nhận thức về pháp luật, tạo niềm tin của người dân vào đường lối, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, trang bị cho người dân kiến thức pháp luật cần thiết để tránh xa những hành vi vi phạm pháp luật; giáo dục con cháu chấp hành pháp luật đồng thời, xây dựng bản lĩnh đấu tranh với những hành vi vi phạm pháp luật.

Thực tế cho thấy, những phiên tòa lưu động khi được đưa về tận địa phương xét xử sẽ tạo điều kiện để đông đảo người dân trong xã và khu vực lân cận đến theo dõi, nhiều nơi phải xử ở ngoài trời để mọi người đều được theo dõi phiên tòa. Các phiên tòa xét xử lưu động đã chuyển tải được các quy định của pháp luật đến với người dân.

Em Nguyễn Văn Minh Khánh, học sinh lớp 10T1, Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm chia sẻ: “Chúng em được học về tác hại của ma túy trong sách giáo khoa nhưng khi chứng kiến phiên tòa, mọi điều trở nên rõ ràng và chân thực hơn nhiều. Em hiểu rằng chỉ một phút ham chơi cũng có thể khiến cả tương lai bị hủy hoại, từ đó em nhận thức rõ bản thân và tất cả mọi người cần phải tránh xa tệ nạn nguy hiểm này”.

Theo ông Vũ Mạnh Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Nếnh: “Trong thời gian qua, lãnh đạo địa phương luôn chú trọng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân. Chúng tôi nhận thấy, phiên tòa lưu động là phương thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật trực quan và hiệu quả cao, giúp nâng cao nhận thức người dân, bảo đảm tính nghiêm minh, và răn đe, phòng ngừa tội phạm tại cơ sở.

Qua các phiên tòa xét xử lưu động, đã giúp tuyên truyền pháp luật hiệu quả, đây là hình thức giáo dục trực quan, giúp người dân hiểu rõ các hành vi phạm tội, quy định pháp luật và hậu quả pháp lý. Từ đó giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, răn đe, giáo dục người dân tại nơi xảy ra vụ án, từ đó giảm tình trạng vi phạm do nhận thức chưa đầy đủ. Góp phần ổn định an ninh trật tự tại địa phương”, ông Sơn nhấn mạnh.

Chia sẻ với phóng viên, Chánh án TAND khu vực 2 – Bắc Ninh, ông Nguyễn Hà Giang cho biết: Việc mở các phiên tòa xét xử lưu động sẽ chú trọng lựa chọn các vụ án hình sự có tính chất nghiêm trọng, các loại tội phạm đang có xu hướng gia tăng, được dư luận xã hội quan tâm. Để phiên tòa xét xử lưu động đạt hiệu quả, TAND khu vực 2 đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Công an, Viện kiểm sát, chính quyền địa phương, nghiên cứu đưa ra xét xử các vụ án có tính chất nổi cộm, thu hút dư luận.

Công tác đảm bảo an toàn, an ninh cho phiên tòa cũng đã được lực lượng chức năng chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng. TAND khu vực 2 giao nhiệm vụ cho thẩm phán phụ trách vụ án nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ vụ án liên quan.

Mặt khác, phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương chuẩn bị các điều kiện cần thiết, như: Hội trường xét xử; thông báo, vận động người dân đến theo dõi phiên tòa nhằm giáo dục, nâng cao ý thức hơn trong việc chấp hành pháp luật. Thực hiện công tác xét xử lưu động gắn với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của địa phương nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, nhất là những vùng chưa có điều kiện tiếp cận pháp luật đầy đủ.

Thời gian tới, TAND tỉnh Bắc Ninh nói chung và TAND khu vực 2 nói riêng tiếp tục tổ chức các phiên tòa lưu động và áp dụng công nghệ thông tin để mở các phiên tòa xét xử trực tuyến, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương về điều kiện cần thiết, để phiên tòa xét xử lưu động được diễn ra đạt hiệu quả cao.

“Mục tiêu cao nhất của xét xử lưu động không chỉ là đưa pháp luật đến gần dân mà còn góp phần phòng ngừa tội phạm từ gốc. Mỗi bản án được tuyên không chỉ để trừng phạt mà còn để cảnh tỉnh. Nói cách khác, một lời cảnh báo phát trên tờ rơi đôi khi không tác động mạnh bằng việc người dân tận mắt chứng kiến một thanh niên bị dẫn giải trước tòa. Phiên tòa lưu động chính là thông điệp sâu sắc nhất về hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật”, ông Giang nhấn mạnh.

Có thể khẳng định, xét xử lưu động đang là một trong những phương thức giáo dục pháp luật hiệu quả nhất, bởi tính trực quan, sinh động và khả năng tác động mạnh mẽ đến nhận thức của người dân. Những phiên tòa diễn ra giữa cộng đồng không chỉ là hoạt động tố tụng, mà còn là những “bài học pháp luật sống” giúp người dân hiểu, nhớ và tuân theo pháp luật.

Một số hình ảnh ghi nhận tại phiên tòa lưu động:

Thu Trang - Việt Hoàng - Anh Quân - Hà Giang