Kinh nghiệm bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu từ đặc khu Cô Tô

Bà Lê Ngọc Hân - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND đặc khu Cô Tô - đại diện Đoàn trình bày tham luận với chủ đề “Bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu - Trụ cột chiến lược trong phát triển bền vững của kỷ nguyên mới, nhìn từ thực tiễn đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh”.

Tham luận nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận khi lần đầu tiên đặt vấn đề bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu ngang tầm với phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh. Tiếp nối tinh thần đó, dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV tiếp tục khẳng định bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững; đồng thời xác định việc hoàn thiện thể chế phải gắn với thực hiện đồng bộ bốn chuyển đổi: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực.

Một điểm mới quan trọng được đề cập trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV là sự gắn kết chặt chẽ giữa môi trường - khí hậu với an ninh quốc gia, an ninh con người, nhằm bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp được xác định là “kim chỉ nam” cho đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ định hướng đó, tỉnh Quảng Ninh - địa phương có hơn 2.000 đảo, chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đã sớm triển khai chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, dựa trên ba trụ cột: thiên nhiên, con người và văn hóa. Tỉnh kiên định mục tiêu không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, từng bước giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, phát triển mạnh du lịch, dịch vụ, công nghệ cao và kinh tế biển bền vững.

Thực tiễn tại đặc khu Cô Tô được xem là minh chứng rõ nét cho định hướng phát triển xanh của Quảng Ninh. Là đặc khu tiền tiêu phía Đông Bắc của Tổ quốc, Cô Tô có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh, chủ quyền biển đảo, đồng thời thường xuyên chịu tác động của thiên tai, bão, áp thấp nhiệt đới. Trước những thách thức đó, địa phương xác định bảo vệ môi trường là bảo vệ “ngôi nhà sống” của chính mình, thích ứng biến đổi khí hậu là yêu cầu tất yếu.

Theo tham luận, Cô Tô kiên định quan điểm lấy môi trường sinh thái biển đảo làm giá trị cốt lõi và lợi thế cạnh tranh bền vững; phát triển du lịch xanh, sàng lọc chặt chẽ các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm. Thương hiệu “Cô Tô xanh - sạch - đẹp - bền vững” từng bước được khẳng định, với việc địa phương vinh dự nhận Giải thưởng Du lịch bền vững ASEAN vào tháng 1/2026.

Cùng với đó, tỉnh Quảng Ninh đã thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và hoàn thiện mạng lưới bảo tồn biển quốc gia. Đặc khu cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị tài nguyên, quản lý rủi ro khí hậu; đầu tư hệ thống hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, trong đó có các công trình giao thông, đê kè, khu neo đậu tránh trú bão gắn với hậu cần nghề cá.

Những kết quả đạt được tại Cô Tô cho thấy, giữ được biển sạch - đảo xanh không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn tạo sinh kế bền vững, giữ ổn định xã hội và củng cố “thế trận lòng dân” nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Giai đoạn 2025-2030, Đảng bộ đặc khu Cô Tô đặt ra các chỉ tiêu cao hơn về môi trường, trong đó phấn đấu thu gom, xử lý 100% rác thải đại dương tại các bãi biển du lịch, từng bước loại bỏ đồ nhựa dùng một lần. Đồng thời, địa phương kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù cho các đặc khu và địa phương hải đảo trong đầu tư hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh.

Tham luận khẳng định, khi quan điểm của Đảng về bảo vệ môi trường được vận dụng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tiễn, sẽ mở ra không gian phát triển mới, nhanh và bền vững. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng và an toàn trong kỷ nguyên mới.

Hoàng Hà