Trang nghiêm lễ hội Đền Trạng Trình kỷ niệm 440 năm ngày mất Danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm

Dự lễ khai mạc có Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng; nguyên Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Khắc Nam; đại diện lãnh đạo các sở, ngành thành phố cùng đông đảo nhân dân và du khách thập phương.

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, sinh năm 1491 tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng, trấn Hải Dương (nay thuộc xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, TP. Hải Phòng). Thuở nhỏ, ông học rất giỏi nhưng do xã hội lúc đó nhiều biến động, nên mãi đến năm 44 tuổi ông mới quyết định ứng thí. Sau đó, ông liên tiếp đỗ đầu các khoa thi Hương năm Giáp Ngọ (1534), thi Hội, thi Đình năm Ất Mùi (1535) và giành học vị cao nhất là Trạng Nguyên.

Sau khi thi đỗ, ông được vua triều Mạc bổ nhiệm chức Hiệu thư ở Viện Hàn Lâm rồi chuyển sang chức Đại học sĩ Toà Đông Các, sau thăng Tả Thị lang Bộ Hình rồi Tả Thị lang Bộ Lại, đến Thái phó Trình Quốc Công là chức, tước cực phẩm của triều đình.

Mùa Thu năm Nhâm Dần (1542), ông từ quan về quê dựng Am Bạch Vân mở trường dạy học, lấy hiệu Bạch Vân cư sỹ. Học trò của ông có đến hàng ngàn, sau này phần lớn là những người có danh vọng, một số là những nhân vật lịch sử nổi tiếng có đóng góp lớn cho triều Lê Trung Hưng (hồi đầu Lê - Trịnh).

Với tài năng của một tác giả lớn, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã sáng tác hàng nghìn bài thơ, cả chữ Hán và chữ Nôm. Những tác phẩm của ông đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nền văn học dân tộc. Ngay từ nửa đầu thế kỷ XX, tác phẩm của ông đã được phiên dịch và giới thiệu rộng rãi. Tới nay, thơ ca Nguyễn Bỉnh Khiêm được giảng dạy trong các trường từ bậc phổ thông đến đại học. Văn thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm là kết tinh của trí tuệ, nhân cách và tâm hồn một nhà nho lớn, một nhà hiền triết... trước thời cuộc biến động.

Nguyễn Bỉnh Khiêm còn là nhà lý học uyên thâm, ông có những dự báo được nhân dân truyền tụng như lời sấm truyền. Với “ Sấm ký”, người đời coi Nguyễn Bỉnh Khiêm như một huyền thoại, suy tôn ông là “Nhà tiên tri” số một của nước ta.

Ngày 28 tháng 11 năm 1585 (năm Ất Dậu), ông mất tại quê nhà. Khi ông mất, Vua Mạc đã cử Phụ chính triều đình Ứng Vương Mạc Đôn Nhượng dẫn đầu các quan đại thần về viếng, học trò khắp nơi về dự tang thầy.

Năm nay, Lễ khai mạc diễn ra trong không khí trang nghiêm với các nghi lễ truyền thống như Lễ Mộc dục, Lễ Cáo yết, Lễ Dâng hương, Lễ Rước và Lễ Kỷ niệm. Điểm nhấn là các đoàn rước của Nhân dân các làng Trung Am, Lạng Am, Tiền Am; các xã trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo cũ và đoàn rước của ngành Giáo dục – Đào tạo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

Trong khuôn khổ lễ hội, chương trình nghệ thuật với chủ đề “Linh thiêng miền đất Trạng” cùng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian như pháo đất, vật cổ truyền, cờ người, cờ tướng, giao lưu dân vũ; trưng bày sản phẩm OCOP đã thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Lễ hội Đền Trạng Trình năm 2026 diễn ra trong ba ngày, từ 15 đến 17/1. Đây là năm đầu tiên xã Nguyễn Bỉnh Khiêm tổ chức lễ hội theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Hùng Minh