Không phải F-35, đây là “át chủ bài” giúp Mỹ xuyên thủng phòng không Venezuela
Sau Chiến dịch Absolute Resolve của Mỹ ngày 3/1, khiến nhiều mục tiêu quân sự và hạ tầng tại Caracas bị phá hủy và Tổng thống Nicolas Maduro bị bắt giữ, các thông tin mới hé lộ cách mạng lưới phòng không được xem là mạnh nhất Nam Mỹ đã nhanh chóng bị vô hiệu hóa.
Trọng tâm của chiến dịch là các máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler thuộc Hải quân Mỹ, dòng máy bay chuyên biệt cho nhiệm vụ chế áp và tiêu diệt hệ thống phòng không đối phương.
Theo xác nhận, EA-18G đóng vai trò then chốt trong việc giúp lực lượng Mỹ gần như không bị hạn chế khi tiếp cận không phận Caracas.
Nhiều tuần hoạt động trước đó gần lãnh thổ Venezuela đã tạo điều kiện để EA-18G thu thập lượng lớn thông tin tình báo nhờ hệ thống cảm biến thụ động quy mô lớn.
EA-18G là biến thể phát triển từ tiêm kích hạng trung F-18F, có khả năng lập bản đồ các hệ thống radar, xác định điểm mạnh, thăm dò điểm yếu và cung cấp dữ liệu để xây dựng biện pháp đối phó hiệu quả.
Đây là năng lực hiếm có đối với các máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư của phương Tây. Những nền tảng tương đương hiện chỉ có J-16D của Không quân Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc và J-15D của Hải quân Trung Quốc, lần lượt vào biên chế năm 2021 và 2024.
Trước đó, Liên Xô từng triển khai máy bay chuyên chế áp phòng không như MiG-25BM, song đã loại biên mà không có phương án thay thế sau khi Liên Xô tan rã. Đáng chú ý, Không quân Mỹ hiện không có máy bay tương đương, dù từng nhiều lần đề cập khả năng phát triển một nền tảng dựa trên F-15E.
Trước khi mở các đòn tấn công, Hải quân Mỹ không chỉ triển khai EA-18G để thăm dò phòng thủ Venezuela mà còn đưa các tiêm kích F-18E/F mô phỏng các cuộc tấn công.
Siêu tàu sân bay USS Gerald Ford hiện chưa thể triển khai tiêm kích F-35C do chậm trễ trong việc tích hợp với hệ thống máy phóng điện từ mới.
Ngoài thu thập tình báo điện tử, EA-18G còn mang tên lửa chống bức xạ AGM-88 HARM làm vũ khí chủ lực, cùng nhiều pod gây nhiễu chuyên dụng có khả năng bảo vệ máy bay hộ tống trước radar trên dải tần rộng.
Các máy bay này được cho là đã tham gia các đòn đánh vào hệ thống phòng không Venezuela; hình ảnh ghi nhận nhiều bệ phóng tên lửa đất đối không bị phá hủy tại Caracas.
EA-18G được đưa vào hoạt động từ năm 2009 và dự kiến kết thúc sản xuất vào năm 2027. Thời gian sản xuất của loại máy bay này đã được kéo dài thêm 12 năm, chủ yếu do chậm trễ trong phát triển và đưa vào khai thác F-35C, phiên bản chỉ được kỳ vọng đạt các năng lực Block 4 cần thiết cho tác chiến cường độ cao vào đầu những năm 2030.
Bản thân F-35 tích hợp hệ thống cảm biến thụ động chưa từng có đối với tiêm kích đa nhiệm, cho phép thực hiện các nhiệm vụ trinh sát điện tử trên không phận Đông Âu để thu thập thông tin về phòng không Nga, tương tự những gì EA-18G được cho là đã làm quanh Venezuela.
Dù EA-18G mang lại năng lực đáng kể trước các hệ thống tên lửa dẫn đường bằng radar, việc trực thăng của Lục quân và Thủy quân lục chiến Mỹ bay ở độ cao rất thấp đã làm dấy lên câu hỏi nghi vấn về khả năng tồn tại thỏa thuận nhằm kiềm chế hỏa lực, bởi các loại tên lửa phòng không vác vai và pháo phòng không vẫn có thể khai hỏa mà không cần dẫn đường hay phát xạ radar.