Nhà trường "mắt xích" quan trọng trong phòng ngừa vi phạm giao thông
Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông là nhiệm vụ có sự tham gia của nhiều chủ thể, trong đó có gia đình, cơ quan chức năng và nhà trường. Với vai trò là môi trường học tập, sinh hoạt thường xuyên của học sinh, nhà trường được xem là một trong những mắt xích quan trọng trong việc hình thành ý thức chấp hành pháp luật giao thông cho lứa tuổi này.
Thực trạng vi phạm giao thông trong học sinh
Thời gian gần đây, tình trạng học sinh vi phạm quy định về trật tự, an toàn giao thông có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở nhóm tuổi trung học. Một số hành vi phổ biến gồm: điều khiển xe máy, xe máy điện khi chưa đủ tuổi, không có giấy phép lái xe; không đội mũ bảo hiểm; chở quá số người quy định. Các hành vi này đều vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an), trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn quốc xảy ra 9.398 vụ tai nạn giao thông, làm 5.293 người tử vong và 6.246 người bị thương. Trong tổng số hơn 1,6 triệu trường hợp vi phạm giao thông bị xử lý, học sinh chiếm 2,36%, tương đương hơn 38.000 trường hợp. Con số này cho thấy vi phạm giao thông trong học sinh vẫn là vấn đề đáng lưu ý.
Thực tế đã ghi nhận một số vụ tai nạn liên quan đến học sinh. Tại Thanh Hóa, hai học sinh điều khiển xe máy điện va chạm với xe tải khiến một em tử vong. Tại Sơn La, hai học sinh lớp 10 tự điều khiển xe máy, ôm cua gấp và va chạm trực diện với ô tô, khiến một em bị thương nặng. Tại Hà Nội, ba học sinh chở nhau trên xe máy va chạm với xe đầu kéo, làm một em tử vong tại chỗ, hai em còn lại bị thương nghiêm trọng.
Các vụ việc cho thấy hậu quả không chỉ dừng ở thiệt hại về sức khỏe, tính mạng mà còn kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý và xã hội. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, ngoài người trực tiếp vi phạm, người giao phương tiện cho học sinh khi chưa đủ điều kiện điều khiển cũng có thể bị xử phạt hành chính; trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Vai trò của giáo dục an toàn giao thông trong trường học
Trước thực trạng nêu trên, giáo dục an toàn giao thông trong nhà trường được xác định là một nội dung quan trọng trong công tác giáo dục học sinh. Trường học là môi trường thuận lợi để tổ chức việc phổ biến kiến thức, quy định pháp luật về giao thông một cách hệ thống và phù hợp với từng lứa tuổi.
Việc tích hợp nội dung an toàn giao thông vào các môn học như Giáo dục công dân, các hoạt động ngoài giờ lên lớp hoặc tiết sinh hoạt giúp học sinh tiếp cận các quy định cơ bản như độ tuổi được phép điều khiển phương tiện, cách đội mũ bảo hiểm đúng quy cách, kỹ năng xử lý tình huống khi tham gia giao thông và ứng xử văn minh trên đường.
Bên cạnh nội dung lý thuyết, một số trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa như mô phỏng tình huống giao thông, thi tìm hiểu pháp luật, hướng dẫn kỹ năng đi xe đạp an toàn. Những hình thức này góp phần hỗ trợ học sinh ghi nhớ và vận dụng kiến thức trong thực tế.
Từ ngày 01/01/2025, theo quy định tại Nghị định 151/2024/NĐ-CP, việc chấp hành pháp luật giao thông được đưa vào tiêu chí đánh giá hạnh kiểm học sinh. Nhà trường có trách nhiệm phối hợp với gia đình tổ chức ký cam kết, trong đó xác định rõ trách nhiệm của học sinh, phụ huynh và nhà trường trong việc không điều khiển, không giao phương tiện khi chưa đủ điều kiện và tăng cường giám sát, nhắc nhở.
Việc phối hợp giữa nhà trường và lực lượng công an địa phương thông qua các buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiểm tra tại khu vực cổng trường cũng được triển khai tại nhiều địa phương. Hoạt động này vừa phục vụ công tác tuyên truyền, vừa giúp nhà trường nắm bắt thực tế để điều chỉnh nội dung giáo dục cho phù hợp.
Ngoài ra, việc duy trì kênh liên lạc thường xuyên với phụ huynh thông qua họp phụ huynh, tin nhắn, email hoặc các nền tảng trực tuyến giúp thông tin kịp thời về tình hình chấp hành pháp luật giao thông của học sinh. Trong môi trường học đường, vai trò nêu gương của giáo viên cũng được xem là yếu tố góp phần định hướng hành vi cho học sinh.
Việc tăng cường giáo dục an toàn giao thông trong nhà trường, kết hợp với sự phối hợp của gia đình và các cơ quan chức năng, được coi là một trong những giải pháp nhằm hạn chế vi phạm giao thông trong lứa tuổi học sinh, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong xã hội.
Mức phạt đối với một số hành vi vi phạm giao thông phổ biến ở lứa tuổi học sinh theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (áp dụng từ 1/1/2025):
Người điều khiển xe máy, xe đạp điện:
-Vượt đèn đỏ, đi trên vỉa hè (không đúng quy định): Phạt từ 4 - 6 triệu đồng.
- Không đội mũ bảo hiểm hoặc đội sai cách: Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.
- Chở 2 người trở lên (trái quy định): Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.
- Đi dàn hàng ngang từ 3 xe trở lên, dừng xe trên cầu: Phạt từ 600.000 - 800.000 đồng.
- Đi ngược chiều (trừ trường hợp được phép): Phạt từ 4 - 6 triệu đồng.
- Lạng lách, đánh võng, nẹt pô, rú ga trong khu dân cư: Phạt từ 8 - 10 triệu đồng.
- Gây tai nạn do chạy quá tốc độ, vượt sai quy định, đi sai làn đường: Phạt từ 10 - 14 triệu đồng.
- Không có gương chiếu hậu bên trái, đèn soi biển số hoặc đèn phanh không hoạt động: Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.
Người điều khiển xe đạp, xe đạp điện, xe thô sơ:
- Không đi đúng phần đường, dàn hàng 3 xe trở lên, vừa đi vừa dùng điện thoại: Phạt từ 100.000 - 200.000 đồng.
- Buông cả hai tay, chuyển hướng đột ngột, vượt đèn đỏ: Phạt từ 150.000 - 250.000 đồng.
- Đi xe đạp máy không đội mũ bảo hiểm hoặc đội sai quy cách: Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.
Vi phạm theo độ tuổi:
- Người từ 14 đến dưới 16 tuổi điều khiển xe máy: Phạt cảnh cáo.
- Người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe máy trên 50cc hoặc công suất từ 4kW: Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.