Nguy cơ mất an toàn giao thông từ tình trạng biển báo bị xâm phạm
Biển báo giao thông bị phá hoại dưới nhiều hình thức đang làm suy giảm hiệu lực quản lý và đe dọa an toàn công cộng. Từ việc xịt sơn để né tránh xử phạt đến bẻ cong, tháo dỡ hoặc phá hủy hoàn toàn, những hành vi này không chỉ làm thất thoát tài sản công mà còn tạo ra nguy cơ cao xảy ra tai nạn, gây thiệt hại về người và của, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về siết chặt kỷ cương và nâng cao ý thức xã hội.
Hành vi phá hoại biển báo
Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên cả nước xuất hiện tình trạng biển báo bị tẩy xóa, bôi bẩn hoặc đánh cắp, khiến công tác quản lý và đảm bảo trật tự an toàn giao thông gặp khó khăn.
Thực tế cho thấy, nhiều hành vi phá hoại biển báo giao thông bắt nguồn từ ý đồ trốn tránh sự kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng. Đơn cử, vào tháng 12/2024, tại Hưng Yên, lực lượng Cảnh sát giao thông phối hợp Công an xã Chỉ Đạo (nay là xã Lạc Đạo) đã làm rõ hành vi của Dương Văn Q., sinh năm 1972, trú tại Hải Phòng, dùng chất bẩn bôi lên biển báo giao thông để tránh bị xử lý vì đang điều khiển phương tiện bị cấm đi vào tuyến đường.
Tại Hà Tĩnh, hồi tháng 4/2025, Hạt Quản lý đường bộ thị xã Hồng Lĩnh cũ phát hiện một biển báo chỉ dẫn giao thông trên Quốc lộ 1 (hướng Bắc - Nam) tại phường Đức Thuận (nay là phường Bắc Hồng Lĩnh) bị xóa thông tin. Biển báo nền xanh dương, mũi tên trắng chỉ hướng đã bị bóc gỡ, sau đó dùng bình sơn màu đen xịt lên dòng chữ quảng cáo chữa bệnh.
Tiếp tục kiểm tra, cơ quan quản lý còn phát hiện tình trạng xịt sơn, quảng cáo sai quy định tại cột cổng chào UBND thị xã Hồng Lĩnh cũ trên Quốc lộ 1.
Đây không phải là hiện tượng mới. Năm 2024, tại TP.HCM, nhiều biển báo cấm xe tải trọng trên 5 tấn, 13 tấn trên đường Lò Lu, Long Thuận, hẻm 1714 Tam Đa và đường 160 bị xịt sơn trắng, sơn đen, bẻ cong hoặc xoay vào lề đường, khiến các biển báo mất tác dụng.
Các điểm này thường gần bến thủy nội địa, trạm trộn bê tông, nơi các phương tiện xe tải trọng lớn ra vào thường xuyên, dẫn đến việc phá hoại biển báo nhằm né tránh quy định cấm tải trọng. Đầu tháng 5/2024, Công an TP.HCM đã có văn bản gửi UBND TP.HCM để khắc phục tình trạng biển báo giao thông tại nhiều tuyến đường bị phá hoại, bao gồm các biển cấm tải trọng 10 tấn tại đường Thanh Niên, đường Lê Đình Chi, giao lộ đường Võ Văn Vân và đường trục tổ 1, 2 xã Vĩnh Lộc B (nay là xã Tân Vĩnh Lộc).
Năm 2023, tại Cà Mau, biển báo hạn chế tải trọng ở hai bên đường dẫn lên cầu Bà Kẹo (tuyến lộ bờ Nam Sông Đốc) bị xịt sơn đen, khiến xe tải trọng lớn đi vào tuyến đường này. Năm 2021, tại Phú Thọ, biển báo cấm dừng, đỗ trên tuyến đường Trường Chinh, nút giao với Quốc lộ 2 đi khu công nghiệp Thụy Vân, cũng bị xịt sơn đen, dẫn đến nhiều xe tải dừng đỗ tự do hai bên đường.
Nhìn chung, hành vi phá hoại biển báo giao thông không chỉ xuất phát từ mục đích né tránh cơ quan chức năng mà còn là hành vi phá hủy tài sản công, gây nguy hiểm cho công trình công cộng và người tham gia giao thông.
Hậu quả và chế tài pháp lý
Biển báo giao thông giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin tuyến đường, cảnh báo nguy hiểm và hướng dẫn người điều khiển phương tiện. Khi bị phá hoại hoặc vô hiệu hóa, hệ quả không chỉ dừng ở việc gián đoạn thông tin mà còn có thể dẫn đến tai nạn giao thông, gây gãy đổ kết cấu hạ tầng, gây thiệt hại lớn về tài sản và trực tiếp đe dọa tính mạng con người.
Về xử phạt hành chính, Điều 17 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi tự ý dịch chuyển các loại biển báo, biển chỉ dẫn, biển hiệu của cơ quan, tổ chức.
Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi: tự ý tháo dỡ, phá hủy hoặc làm hư hại biển báo, biển chỉ dẫn, biển hiệu; tác động lên cổng, cửa, tường rào mục tiêu công cộng khi chưa được phép.
Biện pháp bổ sung có thể bao gồm tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; trục xuất người nước ngoài vi phạm. Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục tình trạng ban đầu của biển báo, công trình bị phá hoại.
Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi phá hoại biển báo giao thông có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo khoản 1 Điều 303 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), quy định: Người nào phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện giao thông vận tải hoặc công trình quan trọng về quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa, xã hội, nếu không thuộc Điều 114, thì bị phạt tù từ 3 đến 12 năm.
Để ngăn chặn tình trạng phá hoại biển báo giao thông, bên cạnh các chế tài pháp lý hiện hành, việc nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và bảo dưỡng hệ thống biển báo là vô cùng cần thiết. Các cơ quan quản lý cần thực hiện kiểm tra định kỳ, phát hiện kịp thời các biển báo bị xâm phạm, đồng thời tiến hành sửa chữa, thay thế hoặc phục hồi ngay những biển bị hư hỏng, nhằm đảm bảo tính liên tục và đầy đủ của thông tin giao thông.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức của người dân về vai trò, tầm quan trọng của biển báo giao thông cũng phải được đẩy mạnh. Việc phổ biến kiến thức về hậu quả tai nạn, thiệt hại vật chất và trách nhiệm pháp lý đối với hành vi phá hoại biển báo sẽ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm thiểu các hành vi cố ý phá hoại. Các chiến dịch truyền thông, các chương trình giáo dục an toàn giao thông tại trường học, cộng đồng và các phương tiện thông tin đại chúng cần đi vào thực chất, hướng đến thay đổi thói quen và hành vi của người tham gia giao thông.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hành vi xịt sơn, bôi bẩn, bẻ cong, tháo dỡ biển báo không chỉ gây thiệt hại tài sản công mà còn đặt người tham gia giao thông vào tình huống nguy hiểm, giảm khả năng nhận biết rủi ro và tăng nguy cơ tai nạn. Do vậy, việc tăng cường giám sát, xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm, đồng thời kết hợp với nâng cao ý thức của cộng đồng, là giải pháp thiết thực để bảo vệ công trình công cộng, duy trì trật tự và an toàn giao thông, đồng thời hạn chế tối đa những rủi ro không đáng có trên đường.
Trong dài hạn, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng và cộng đồng sẽ tạo thành một “hệ thống phòng ngừa kép”: vừa bảo vệ vật chất, vừa bảo vệ con người, đảm bảo các biển báo giao thông phát huy đúng chức năng và góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn, bền vững.