Tạo đòn bẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam
Ngày 17/12, tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam”, trong đó tập trung làm rõ các định hướng, giải pháp và mô hình thực tiễn nhằm tạo động lực cho ngành công nghiệp bán dẫn phát triển bền vững.
Hội thảo do Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh và Công ty SUN Edu tổ chức, thu hút hơn 150 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, sở, ban, ngành, các chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, điện tử và công nghệ số.
Định vị TP. Hồ Chí Minh là cực tăng trưởng bán dẫn
Phát biểu tại hội thảo, đại diện Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin - Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 đã đặt nền móng pháp lý quan trọng cho sự phát triển của công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn. Luật cùng các văn bản pháp luật liên quan về đầu tư, thuế thu nhập doanh nghiệp, xuất nhập khẩu, đất đai… đã thiết kế nhiều cơ chế ưu đãi đặc thù, vượt trội cho lĩnh vực bán dẫn, mở rộng dư địa thu hút đầu tư trong và ngoài nước.
Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đã trình bày tham luận trong đó làm rõ định hướng xây dựng Thành phố trở thành cực tăng trưởng của ngành công nghiệp bán dẫn thông qua mô hình liên kết vùng “HCM+”, kết nối TP. Hồ Chí Minh với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Theo đánh giá, khu vực “HCM+” hội tụ nhiều lợi thế về hạ tầng công nghiệp, logistics, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ cao, mạng lưới các trường đại học, viện nghiên cứu và nguồn nhân lực chất lượng cao, có tiềm năng hình thành chuỗi giá trị bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử và chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, TP. Hồ Chí Minh xác định 4 trụ cột phát triển công nghiệp bán dẫn gồm: nguồn nhân lực; hệ sinh thái doanh nghiệp – nghiên cứu; năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ lõi; cùng thể chế và chính sách đặc thù.
Thành phố cũng đề xuất 4 nhóm chính sách đột phá, trọng tâm là hỗ trợ tài chính trực tiếp cho đầu tư hạ tầng và sản xuất, thúc đẩy hoạt động thiết kế vi mạch (IC design), phát triển công nghiệp phụ trợ, đồng thời tăng cường thu hút, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Các giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần triển khai hiệu quả Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia, nâng cao vai trò “đầu tàu” của TP. Hồ Chí Minh trong chuỗi cung ứng bán dẫn khu vực và toàn cầu.
Đào tạo nhân lực theo “đơn đặt hàng doanh nghiệp”
Phát triển nguồn nhân lực được xác định là trụ cột then chốt trong Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam. Tuy nhiên, các ý kiến tại hội thảo cho rằng, thực tiễn đào tạo hiện nay vẫn tồn tại khoảng cách giữa nhà trường và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, khi sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng ngay yêu cầu sản xuất, phải trải qua giai đoạn đào tạo bổ sung, gây lãng phí thời gian và nguồn lực.
Trong tham luận “Đào tạo nhân lực theo đơn đặt hàng doanh nghiệp - Phương thức thúc đẩy nguồn nhân lực chip bán dẫn”, đại diện Công ty SUN Edu đã đề xuất mô hình đào tạo theo hướng doanh nghiệp và cơ sở đào tạo cùng đồng thiết kế chương trình, xác định chuẩn đầu ra, tăng cường đào tạo thực hành trong phòng thí nghiệm gắn với dây chuyền sản xuất và công nghệ thực tế. Mô hình này nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất, giúp chuẩn bị nguồn nhân lực đủ về số lượng, bảo đảm chất lượng và sẵn sàng tham gia vào các công đoạn của ngành công nghiệp bán dẫn.
Bên cạnh đó, các tham luận của doanh nghiệp công nghệ quốc tế như Ansys - Synopsys và Dell Technologies đã làm rõ xu hướng gia tăng nhanh mức độ phức tạp trong thiết kế, tích hợp và đóng gói chip bán dẫn dưới tác động của AI, 5G/6G và điện toán hiệu năng cao (HPC). Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nguồn nhân lực không chỉ vững lý thuyết mà còn thành thạo kỹ năng thực hành, làm chủ công cụ số và quy trình công nghệ hiện đại, đáp ứng yêu cầu đồng thiết kế, đồng phân tích xuyên suốt từ thiết kế đến đóng gói, kiểm thử.
Theo các chuyên gia, việc triển khai hiệu quả mô hình đào tạo theo “đơn đặt hàng doanh nghiệp”, gắn kết chặt chẽ Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, sẽ góp phần nâng cao chất lượng và tính bền vững của nguồn nhân lực bán dẫn, tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên môn, khu triển lãm công nghệ trong khuôn khổ hội thảo đã giới thiệu nhiều giải pháp, mô hình phát triển công nghiệp bán dẫn và điện tử, tạo không gian kết nối, chia sẻ kinh nghiệm triển khai giữa doanh nghiệp công nghệ và đại diện các địa phương, từ đó góp phần từng bước hình thành và phát triển hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam theo hướng đồng bộ, bền vững, phù hợp với định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới.
Theo Chiến lược, phát triển công nghiệp bán dẫn phải đặt trong tổng thể phát triển công nghiệp điện tử và chuyển đổi số; ưu tiên đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tận dụng lợi thế địa chính trị và quan hệ hợp tác chiến lược để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; đồng thời tập trung nguồn lực cho nghiên cứu, thiết kế và sản xuất các sản phẩm bán dẫn chuyên dụng phục vụ phát triển bền vững các ngành, lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và công nghiệp điện tử thông minh.
Hội thảo được tổ chức nhằm phổ biến, hướng dẫn các cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã được ban hành trong thời gian qua; đồng thời là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi, thảo luận về thực trạng, định hướng và giải pháp phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, góp phần thực hiện hiệu quả Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 theo Quyết định số 1018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.