Doanh nghiệp bảo hiểm nỗ lực biến khái niệm “bồi thường” thành hành trình đồng hành
Trong những năm gần đây, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự (TNDS) của chủ xe cơ giới, hoạt động bồi thường bảo hiểm từng bước được chuẩn hóa theo hướng rõ trách nhiệm, rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính minh bạch. Một số doanh nghiệp bảo hiểm đã điều chỉnh quy trình nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ và mở rộng hình thức tiếp nhận hồ sơ nhằm đáp ứng yêu cầu mới trong tổ chức thực hiện chính sách.
Thực tiễn triển khai tạm ứng bồi thường
Theo tổng hợp từ hồ sơ bồi thường giai đoạn 2022–2024 của Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC), trong một số vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, doanh nghiệp bảo hiểm đã thực hiện tạm ứng bồi thường trong thời gian ngắn sau khi tiếp nhận thông tin. Việc tạm ứng được thực hiện trên cơ sở hồ sơ ban đầu và trong phạm vi trách nhiệm bảo hiểm theo quy định.
Cụ thể, sau vụ sạt lở tại Cao Bằng vào tháng 9/2024 khiến 21 người thiệt mạng, BIC đã thực hiện tạm ứng tổng số tiền 945 triệu đồng sau ba ngày kể từ khi nhận được thông báo. Tại Tuyên Quang, vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào tháng 3/2024 khiến 6 người tử vong cũng được tạm ứng 270 triệu đồng. Trước đó, các vụ tai nạn tại đèo Lò Xo (năm 2023) và thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ (năm 2022) ghi nhận các khoản tạm ứng trong khoảng từ 210 đến 420 triệu đồng, được chi trả sau 2–3 ngày làm việc.
Các trường hợp trên cho thấy cơ chế tạm ứng bồi thường đã được áp dụng trong thực tế, góp phần hỗ trợ chủ xe và các bên liên quan xử lý những chi phí phát sinh ban đầu. Tuy nhiên, việc tạm ứng vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời điểm doanh nghiệp nhận được thông tin tai nạn, mức độ đầy đủ của hồ sơ và khả năng xác định sơ bộ phạm vi trách nhiệm bảo hiểm.
Nghị định 67/2023/NĐ-CP của Chính phủ đã cụ thể hóa cơ chế tạm ứng bồi thường bảo hiểm TNDS, qua đó làm rõ nghĩa vụ của doanh nghiệp bảo hiểm khi tai nạn xảy ra. Theo quy định, doanh nghiệp bảo hiểm phải thực hiện tạm ứng trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được thông báo tai nạn.
Mức tạm ứng được xác định theo hai trường hợp: 30% giá trị bồi thường khi chưa xác định rõ phạm vi trách nhiệm và 70% khi đã có căn cứ xác định thiệt hại. Bên cạnh đó, giới hạn trách nhiệm bảo hiểm cũng được quy định rõ, gồm 150 triệu đồng/người/vụ đối với thiệt hại về người; 100 triệu đồng/vụ đối với thiệt hại tài sản do ô tô gây ra; và 50 triệu đồng/vụ đối với mô tô, xe máy.
Việc quy định cụ thể thời hạn, mức chi trả và trách nhiệm các bên được xem là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm hạn chế tình trạng chậm trễ, không thống nhất trong giải quyết bồi thường – một trong những nguyên nhân khiến người dân còn e ngại khi tiếp cận bảo hiểm bắt buộc.
Điều chỉnh quy trình và ứng dụng công nghệ
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới ngày càng rõ nét, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã chủ động điều chỉnh quy trình bồi thường theo hướng ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa nghiệp vụ.
Tại PJICO, việc triển khai giám định hiện trường trực tuyến kết hợp với thanh toán không dùng tiền mặt đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm các khâu trung gian và hạn chế việc đi lại của người tham gia bảo hiểm.
BIC cũng là một trong những doanh nghiệp sớm triển khai cơ chế tạm ứng nhanh, phù hợp với yêu cầu về trách nhiệm và thời hạn chi trả theo Nghị định 67.
Trong khi đó, PVI tập trung phát triển hệ thống e-Claim, cho phép khách hàng tra cứu trực tuyến toàn bộ tiến độ giải quyết bồi thường. Các bước xử lý, từ tiếp nhận hồ sơ đến chi trả, được cập nhật công khai, giúp người dân chủ động theo dõi và giám sát. Bên cạnh đó, PVI duy trì dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp 24/7, bố trí cán bộ giám định tiếp cận hiện trường trong khoảng 1–2 giờ kể từ khi nhận được thông báo tai nạn, qua đó đáp ứng yêu cầu xử lý kịp thời trong những tình huống phát sinh.
PTI và BMI cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động bồi thường. PTI áp dụng hình thức giám định trực tuyến, cho phép khách hàng gửi hình ảnh hiện trường và hồ sơ điện tử qua ứng dụng, đặc biệt phù hợp với các khu vực miền núi, nơi việc di chuyển còn gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, BMI phát triển cổng bồi thường điện tử và đặt mục tiêu phản hồi hồ sơ trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận.
Bên cạnh đó, việc công khai quy trình, mức chi trả và hướng dẫn thủ tục trên website, cùng với hệ thống tổng đài hỗ trợ 24/7, cũng được nhiều doanh nghiệp triển khai như một yêu cầu bắt buộc trong nâng cao tính minh bạch.
Thực tiễn cho thấy, bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới đang từng bước được triển khai theo hướng rõ quy trình, rõ trách nhiệm và tăng cường ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của doanh nghiệp bảo hiểm, mà còn gắn với ý thức tuân thủ pháp luật của chủ xe cơ giới, sự phối hợp của các bên liên quan và công tác giám sát của cơ quan quản lý.
Khi các quy định được thực hiện thống nhất, thông tin được công khai đầy đủ và người dân hiểu đúng quyền lợi, nghĩa vụ của mình, bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới mới có thể phát huy đúng vai trò là công cụ hỗ trợ giảm thiểu hệ quả kinh tế – xã hội của tai nạn giao thông, thay vì chỉ dừng lại ở một yêu cầu mang tính thủ tục.