Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy: Tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào

Kết nối Đông - Tây, thúc đẩy lưu thông hàng hóa

Thảo luận chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, các đại biểu Quốc hội thống nhất cao với chủ trương đầu tư tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ mở không gian phát triển mới cho hành lang Đông - Tây và tạo động lực bứt phá kinh tế - xã hội cho Nghệ An và khu vực Bắc Trung Bộ.

Đại biểu Trần Nhật Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng đây là dự án có ý nghĩa chiến lược trên 3 phương diện: Đối ngoại, quốc phòng - an ninh và phát triển kinh tế.

Về đối ngoại, theo đại biểu, cao tốc Vinh - Thanh Thủy là cấu phần quan trọng của tuyến cao tốc nối Thủ đô Viêng Chăn (Lào) với Hà Nội. Khi hoàn thành, đây sẽ là tuyến kết nối đường bộ thuận lợi nhất giữa hai thủ đô, mang ý nghĩa lớn trong đối ngoại nhà nước, đối ngoại nhân dân và tăng cường hợp tác quốc phòng - an ninh hai nước.

Về quốc phòng - an ninh, tuyến cao tốc sẽ góp phần đảm bảo an ninh biên giới Việt - Lào, nâng cao năng lực cơ động, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân ở khu vực biên giới. Đồng thời, tuyến mang tính lưỡng dụng cao, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng biên, gắn phát triển với giữ vững chủ quyền.

Ở góc độ phát triển kinh tế, đại biểu Trần Nhật Minh nêu rõ cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ mở ra cơ hội lớn cho hành lang kết nối Đông - Tây, thúc đẩy lưu thông hàng hóa giữa Lào, Đông Bắc Thái Lan, Myanmar với Bắc Trung Bộ của Việt Nam.

Về quy mô đầu tư, đại biểu Trần Nhật Minh cho hay, dự thảo xác định tuyến cao tốc xây dựng theo tiêu chuẩn 6 làn xe nhưng giai đoạn 2026 - 2030 mới triển khai 4 làn và giải phóng mặt bằng theo quy mô 6 làn. Tuy nhiên, phần quy định về tổng mức đầu tư chưa thể hiện rõ đây là tổng mức cho toàn bộ dự án 6 làn hay chỉ cho giai đoạn 4 làn kèm giải phóng mặt bằng.

Do đó, để phản ánh chính xác nhu cầu vốn, đại biểu đề nghị chỉnh sửa thành “sơ bộ tổng mức đầu tư và nguồn vốn giai đoạn 2026 - 2030” trong nội dung về nguồn vốn.

Cùng quan tâm về quy mô đầu tư, đại biểu Tô Văn Tám (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đề nghị thực hiện ngay từ đầu 6 làn để tránh đội vốn và đáp ứng tầm quan trọng của tuyến.

Ông cũng đề nghị phải bảo đảm tiến độ; ưu tiên giải phóng mặt bằng, tái định cư bền vững cho các hộ dân bị ảnh hưởng, nhất là khu vực biên giới đời sống còn khó khăn; áp dụng công nghệ thi công hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu; tăng cường giám sát chất lượng và chuẩn bị kế hoạch khai thác, vận hành ngay từ đầu.

Kết nối liên vùng và ra biển đã được tính toán đầy đủ

Giải trình vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy là tuyến kết nối quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Trung và liên vùng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, mặc dù hiện đã có các tuyến 8, 9, 12 nối sang Lào nhưng tất cả đều chỉ đạt tiêu chuẩn cấp III miền núi, quy mô nhỏ, khả năng cơ động thấp, không đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Trong khi đó, xu thế mở rộng hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối từ Lào sang Myanmar, Thái Lan đòi hỏi hạ tầng hiện đại hơn cả về đường bộ lẫn đường sắt.

Đặc biệt, tuyến Vinh - Thanh Thủy còn xuất phát từ thống nhất cấp cao giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước hai nước Việt Nam - Lào về việc tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược.

Ở giai đoạn một, tuyến cao tốc tại phía Việt Nam chỉ dài khoảng 60km. Theo tính toán lưu lượng đến năm 2035, quy mô 4 làn xe là phù hợp; giai đoạn 2045 - 2050 mới nâng lên 6 làn. Vì vậy, phương án đầu tư trước mắt 4 làn xe là hợp lý.

Về vấn đề kết nối khi tuyến về đến vùng đô thị Vinh, Bộ trưởng khẳng định có 2 trục chính: Tuyến cao tốc Bắc - Nam và Quốc lộ 46; cùng với đó là trục Vinh - Cửa Lò 12 làn xe và hệ thống kết nối ra cảng biển, khu du lịch. Như vậy, kết nối liên vùng và ra biển đã được tính toán đầy đủ.

Đ. Việt - M. Đỉnh