Chuyên gia nói gì việc ngừng nhận xe điện ở nhiều chung cư Hà Nội?

Ban quản lý có được quyền “cấm xe điện”?

Sau khi Ban quản lý khu chung cư HH Linh Đàm, phường Hoàng Liệt và một khu chung cư khác ở Thạch Bàn, phường Long Biên ra thông báo ngừng trông giữ xe máy điện, xe đạp điện ở hầm xe, cư dân sinh sống tại hai chung cư này đã phản ứng gay gắt. Sự việc cũng tiếp tục gây ra tranh cãi ai đúng, ai sai trong câu chuyện nói trên.

Theo Luật sư Hoàng Trọng Giáp – Giám đốc Công ty luật Hoàng Sa, việc Ban quản lý chung cư thông báo về việc cấm/ không tiếp nhận xe điện tại hầm chung cư đang vượt quá thẩm quyền, vi phạm quy định tại Điều 147 của Luật nhà ở 2023 về Quyền của Ban quản lý nhà chung cư, theo đó thì việc ban hành thông báo về việc cấm/ không tiếp nhận xe điện không nằm trong quyền hạn của Ban quản lý chung cư theo quy định tại Điều 147 của Luật nhà ở năm 2023.

Ban quản lý chung cư chỉ có quyền quản lý, vận hành theo quy định của Luật này và Hội nghị nhà chung cư, không có quyền hạn ban hành quy định mới đối với quyền của cư dân. Thêm vào đó, việc quản lý, sử dụng nhà chung cư là thuộc thẩm quyền của Hội nghị chung cư được quy định cụ thể tại Điều 145 của Luật này.

“Theo như lập luận ở trên thì hiện tại không có văn bản pháp luật nào quy định về việc cấm/ không tiếp nhận xe điện tại hầm chung cư, do đó việc cấm xe điện là không có căn cứ”, Luật sư Giáp nhìn nhận.

Mặt khác, xe điện là tài sản hợp pháp theo Bộ luật Dân sự năm 2015 tại Khoản 105 có quy định “tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản”, Luật nhà ở 2023 tại Điều 144 quy định khu vực để xe chung cư thuộc sở hữu chung và sử dụng chung của chung cư, các phương tiện được gửi giữ bao gồm xe ô tô, xe động cơ hai bánh, xe động cơ ba bánh, xe đạp và xe cho người khuyết tật.

“Trong đó, Luật không tách biệt xe điện hay xe xăng, vì vậy cư dân có quyền hợp pháp và bình đẳng đối với phần sở hữu chung, cư dân sử dụng phương tiện là xe điện có quyền ngang với cư dân sử dụng xe máy đối với việc gửi giữ xe trong phần sở hữu chung của hầm gửi xe chung cư. Do đó, cấm cư dân đưa xe điện vào hầm gần như đang hạn chế quyền sở hữu tài sản trái luật. Căn cứ theo Điều 163 và 164 Bộ Luật dân sự 2015 thì quyền sở hữu đối với tài sản chỉ bị hạn chế khi luật quy định, mà trong trường hợp này không có văn bản pháp luật nào quy định cho phép chung cư cấm xe điện”, Luật sư Giáp thông tin.

Không có cơ sở khẳng định xe điện dễ có nguy cơ cháy nổ hơn xe xăng

Đồng quan điểm, Đại tá – Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Xiêm, nguyên Phó hiệu trưởng Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy cho biết, dưới góc nhìn của chuyên gia, chưa có nghiên cứu khoa học nào khẳng định xe điện dễ có nguy cơ cháy nổ hơn xe xăng.

Trước hết, để xảy ra một vụ cháy cần phải có chất gây cháy, có nguồn nhiệt và khí oxy, đây là 3 yếu tố cơ bản dẫn tới một vụ cháy. Ba yếu tố này phải tồn tại, phải tiếp xúc với nhau thì vụ cháy mới có thể xảy ra.

“Đối với trường hợp xe điện, nguồn nhiệt để gây cháy có thể xuất phát từ khu vực sạc điện, chất gây cháy có thể là pin loại kém chất lượng, oxy thì luôn tồn tại xung quanh ta. Thực tế, các trường hợp xảy cháy do chập điện từ sạc xe điện như trước đây chủ yếu do nguyên nhân pin đã xuống cấp do thời gian sử dụng lâu, đồng thời hệ thống điện không đảm bảo quy chuẩn an toàn, dẫn đến quá nhiệt mới tạo thành vụ cháy.

Giải pháp để phòng cháy hiệu quả đó là cách ly nguồn nhiệt với chất cháy, trong trường hợp hầm để xe của chung cư thì đó chính là xây tường ngăn cách nguồn sạc điện và xe điện đang được sạc. Tuy nhiên, đối với các chung cư đã xây dựng từ lâu, không đáp ứng đủ quy chuẩn PCCC hiện hành thì đây là vấn đề nan giải”, PGS.TS Xiêm cho hay.

Theo PGS.TS Xiêm, việc ngừng nhận xe điện ở nhiều chung cư Hà Nội, ông Xiêm nhận xét đây là hành vi không đúng với quy định pháp luật. Dù rằng, xuất phát điểm từ việc lo lắng cho rủi ro cháy nổ là đúng, nhưng biện pháp phòng ngừa rủi ro bằng cách “cấm gửi xe” của Ban quản lý là không thực tế. Bởi lẽ, chuyển đổi “xanh” đang là xu thế toàn cầu, trong đó Chính phủ đang khuyến khích và đẩy mạnh xu thế này để hướng tới việc giảm tải triệt để khí thải ô nhiễm, nhất là khu vực Thủ đô.

“Trong sự việc này, chính quyền địa phương, Ban quản lý và cư dân phải có buổi làm việc chung để giải quyết vấn đề. Buổi làm việc này cũng cần phải có sự tham gia của lực lượng Cảnh sát PCCC. Lực lượng Cảnh sát PCCC phải có trách nhiệm hướng dẫn, tư vấn cho Ban quản lý chung cư thực hiện quy chuẩn, biện pháp PCCC dựa trên tình hình thực tế các hầm để xe.

Về phía Ban quản lý, nếu muốn đảm bảo cách ly khu vực xe điện với các phương tiện khác, họ phải có biện pháp rõ ràng, xin phép chính quyền địa phương, các ban, ngành có thẩm quyền để quy hoạch khu vực trông giữ xe điện một cách hợp lý và đúng quy định pháp luật. Cư dân họ đã mua căn hộ, nghiễm nhiên họ phải có quyền lợi được gửi phương tiện của họ tại hầm để xe chung cư, không thể cấm hay ngừng dịch vụ trông giữ mà họ đáng được hưởng”, PGS.TS Xiêm nhìn nhận.

Giải pháp đúng luật không phải là “cấm” mà là quản lý rủi ro

Luật sư Lương Thành Đạt - Giám đốc công ty Luật TNHH Vì Chân Lý Themis cho hay căn cứ các quy định pháp luật hiện hành, Ban quản lý chung cư không có quyền cấm/ngừng trông giữ xe điện.

Luật sư Đạt nhận định, xe máy điện, đạp điện có nguy cơ cháy từ pin, nhưng giải pháp không phải là cấm, mà là bố trí khu sạc riêng, trang bị thiết bị giám sát, huấn luyện an toàn. Ngoài ra, đến nay chưa có nghiên cứu khoa học chính thức kết luận xe điện nguy hiểm hơn xe xăng về nguy cơ cháy nổ. Chung cư phải đảm bảo an toàn chứ không thể tự ý cấm đoán.

Nỗi lo của Ban quản lý là thực tế, nhưng cách xử lý chưa đúng luật. Lo ngại của Ban quản lý về cháy nổ là có cơ sở, đặc biệt: Xe điện cũ; Pin trôi nổi, Hệ thống sạc tạm bợ; Thiếu tiêu chuẩn vận hành. Tuy nhiên, việc cấm xe điện không giải quyết được mâu thuẫn pháp lý, thậm chí còn có nguy cơ trở thành hành vi vi phạm quyền cư dân.

Theo Luật sư Đạt, giải pháp đúng luật không phải là “cấm” mà là quản lý rủi ro. Một số đề xuất hướng xử lý có thể là: Xây dựng khu sạc riêng đạt tiêu chuẩn; Tăng cường giám sát an toàn pin; Trang bị hệ thống chữa cháy phù hợp; Quản lý sạc giờ thấp điểm, phân luồng phương tiện; Tổ chức tập huấn an toàn PCCC.

Trong trường hợp hạ tầng chưa đáp ứng được, việc hạn chế tạm thời phải được thông qua hội nghị nhà chung cư, hoặc phải có văn bản hướng dẫn của cơ quan nhà nước.

“Xe điện là xu hướng tất yếu trên toàn thế giới. Chính phủ và các thành phố lớn đang thúc đẩy chuyển đổi phương tiện xanh. Việc chung cư tự ý cấm xe điện có thể sảy ra: Xung đột với chính sách khuyến khích phương tiện điện; tạo rủi ro pháp lý cho Ban quản lý, chủ đầu tư; gây bất bình trong cộng đồng cư dân.

Tầng hầm chung cư không phải không gian riêng của ban quản lý, và BLDS, Luật Nhà ở đã quy định rõ việc từ chối trông giữ xe điện nếu không có yêu cầu từ cơ quan chức năng là hành vi vi phạm pháp luật. Bài toán chung cư cần giải là đầu tư hạ tầng và quy trình an toàn PCCC, không phải là cấm cho xong”, Luật sư Đạt nêu ý kiến.

Tranh cãi quanh việc cấm xe điện cho thấy: Nhà chung cư đang đứng trước yêu cầu thay đổi tư duy quản lý, từ “né rủi ro bằng lệnh cấm” chuyển sang “quản trị rủi ro dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật”.

Đức Sơn - Dương Dũng