Từ 16/1/2026, không lập hóa đơn có thể bị phạt tới 80 triệu đồng

Nghị định mới được đánh giá là cần thiết để phù hợp với bối cảnh thực tế, siết chặt quản lý thuế, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Nghị định 310/2025/NĐ-CP mở rộng và làm rõ khái niệm vi phạm hành chính về thuế bằng việc bổ sung các hành vi thuộc phạm vi quản lý thu thuế, bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước, lợi nhuận sau thuế còn lại của doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, cổ tức và lợi nhuận được chia từ phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Các hành vi này, nếu không cấu thành tội phạm nhưng vi phạm quy định của pháp luật về thuế và quản lý thuế, đều thuộc diện bị xử phạt.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định về các trường hợp bất khả kháng được miễn xử phạt, bao gồm thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc các sự kiện khách quan khác khiến người nộp thuế không thể khắc phục được dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và trong khả năng cho phép. Quy định này góp phần bảo đảm tính nhân văn và thực tiễn trong xử lý vi phạm.

Song song với đó, Nghị định 310/2025/NĐ-CP bổ sung quy định về đối tượng bị xử phạt nhằm làm rõ trách nhiệm của bên được ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế. Trường hợp người nộp thuế ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện các nghĩa vụ thuế mà bên được ủy quyền vi phạm, thì đối tượng này sẽ bị xử phạt theo quy định. Tương tự, các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ đăng ký, khai và nộp thuế thay người nộp thuế cũng chịu trách nhiệm khi phát sinh hành vi vi phạm.

Đối với bối cảnh thực hiện chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, Nghị định quy định rõ trách nhiệm và chế tài đối với đơn vị hợp thành được giao nhiệm vụ kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo Nghị quyết số 107/2023/QH15 khi có vi phạm hành chính.

Một nội dung quan trọng khác là việc sửa đổi quy định xử phạt đối với tổ chức, cá nhân liên quan. Nghị định 310/2025/NĐ-CP điều chỉnh mức xử phạt với các hành vi cung cấp thông tin không đúng quy định hoặc chậm cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế. Cụ thể, hành vi cung cấp thông tin không đúng hoặc không cung cấp thông tin về tài sản, tài khoản, thu nhập của người nộp thuế có thể bị phạt từ 6.000.000 đồng đến 16.000.000 đồng tùy mức độ, trong khi hành vi thông đồng hoặc bao che người nộp thuế trốn thuế có thể bị xử phạt tới 16.000.000 đồng. Ngoài ra, hành vi cho, bán hóa đơn bị nâng mức phạt lên từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Một trong các thay đổi được doanh nghiệp quan tâm nhất là sửa đổi quy định về xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm. Nghị định phân chia theo số lượng hóa đơn vi phạm, với mức xử phạt tăng dần từ cảnh cáo đến 70.000.000 đồng. Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ từ 100 số hóa đơn trở lên có thể bị phạt đến 70.000.000 đồng. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng cố tình trì hoãn việc lập hóa đơn để trốn thuế hoặc gian lận thuế.

Bên cạnh đó, hành vi không lập hóa đơn theo quy định cũng được điều chỉnh theo hướng chi tiết và chặt chẽ hơn. Tùy theo mức độ vi phạm và số lượng hóa đơn, mức phạt có thể từ cảnh cáo cho tới 80.000.000 đồng. Mức phạt cao nhất được áp dụng khi không lập hóa đơn đối với 50 số hóa đơn trở lên trong hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Các hành vi liên quan đến hàng hóa dùng để khuyến mại, quảng cáo, biếu tặng, trả thay lương, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa cũng được quy định rõ nhằm ngăn chặn việc lợi dụng các hình thức này để trốn tránh nghĩa vụ thuế.

Các điều chỉnh trong Nghị định 310/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn trong việc xử lý vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn. Với việc bổ sung các trường hợp bất khả kháng, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan và tăng mức xử phạt đối với những hành vi vi phạm phổ biến, Nghị định góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, giảm thiểu thất thu ngân sách và tăng kỷ cương trong lĩnh vực quản lý thuế.

Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 16/1/2026, tạo khuôn khổ pháp lý mới cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn trong giai đoạn tới.

Nguyễn Cúc