Nhiều điều đọng lại sau phiên tòa giả định đánh bắt hải sản trái phép
Sau phiên tòa giả định, nhiều chủ tàu và ngư dân nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm và nghĩa vụ trong việc khai thác thủy hải sản, trong đó có những hành vi tưởng như đơn giản, nhưng nếu vi phạm sẽ bị pháp luật xử lý nghiêm khắc, thậm chí vướng vào lao lý.
Ranh giới giữa “phạm tội” và “mưu sinh”
Sáng 26/11, tại Hội trường TAND khu vực 4 - Hải Phòng diễn ra phiên tòa giả định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU).
Phiên tòa được tổ chức với sự phối hợp giữa Báo Công lý, TAND khu vực 4 - Hải Phòng, VKSND khu vực 4 - Hải Phòng, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1, Bộ đội Biên phòng TP. Hải Phòng, cùng đông đảo ngư dân và chủ tàu cá sinh sống tại đặc khu Cát Hải.
Phiên tòa giả định xét xử công khai nhằm tuyên truyền pháp luật dành cho ngư dân, nâng cao hiểu biết và phòng ngừa vi phạm trong quá trình khai thác thủy sản.
Nội dung phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên vụ việc có thật liên quan đến hành vi sử dụng vật liệu nổ để đánh bắt hải sản, đã được xét xử theo quy định.
Theo hồ sơ vụ án, khoảng 13h ngày 11/4/2025, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra tàu QN-3756TS, phát hiện trên tàu có 3 thuyền viên cùng nhiều vật liệu nổ phục vụ cho việc đánh bắt hải sản.
Ước tính tổng giá trị hải sản trên tàu thu giữ (cá song 70kg, cá thu 126kg, cá hồng là 50,7kg; cá tạp 3 tấn) là 58 triệu đồng.
Đứng trước HĐXX, Nguyễn Xuân Thành (SN 1971) khai nhận: Sáng 7/4/2025, Thành mua của người đàn ông tên Linh (không rõ lai lịch) ở khu vực vùng biển Đồ Sơn 1 bao thuốc nổ công nghiệp và dây cháy chậm hết số tiền 20 triệu đồng. Sau đó, Thành cất giấu thuốc nổ, các phụ kiện nổ trong cabin tàu.
Chiều 10/4, Thành thuê Bùi Văn Tùng (SN 1970) và Bùi Khắc Trung (SN 1970) ra ngư trường Cát Bà - Long Châu làm công việc kéo lưới, vớt cá, xúc đá lạnh ướp cá.
Đến ngày 11/4, trong quá trình Thành sử dụng các vật liệu trên làm mìn nổ để đánh bắt hải sản thì bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ.
Tùng và Trung khai nhận không biết việc Thành mua, tàng trữ, chế tạo thuốc nổ và sử dụng để đánh bắt hải sản, chỉ khi Thành ném thuốc nổ xuống và cá bị sức ép nổi lên mới biết. Tuy nhiên, do được Thành phân công, trả lương nên Tùng và Trung vẫn làm.
Theo nhận định của HĐXX, tính chất vụ án là rất nghiêm trọng; hành vi phạm tội của bị cáo Thành đã xâm phạm đến chính sách của Nhà nước về quản lý vật liệu nổ.
Việc bị cáo sử dụng vật liệu nổ để đánh bắt hải sản vừa gây nguy hiểm cho bản thân, các thuyền viên khác, vừa hủy hoại nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển, gây mất trật tự trị an.
Vì vậy, cần xử phạt các bị cáo với mức án nghiêm khắc để giáo dục và răn đe, phòng ngừa chung.
Tuy nhiên, các bị cáo đã khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải; đồng thời được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định.
Sau thời gian nghị án, HĐXX tuyên phạt bị cáo Nguyễn Xuân Thành 4 năm 6 tháng tù về tội “Mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép vật liệu nổ” và 12 tháng tù về tội “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản”. Tổng hợp hình phạt chung đối với bị cáo Thành là 5 năm 6 tháng tù.
Bùi Văn Tùng và Nguyễn Khắc Trung cùng bị tuyên phạt 6 tháng tù về tội “Hủy hoại nguồn lợi thủy sản”.
Ngoài ra, bị cáo Thành còn bị tịch thu tàu QN-3756TS và nộp số tiền 35 triệu đồng thu được từ việc bán số cá thu trên để sung ngân sách nhà nước theo quy định.
Nhiều ngư dân “không ngờ” phạm tội nghiêm trọng
Chứng kiến phiên tòa giả định, nhiều chủ tàu cá và ngư dân bất ngờ trước những chế tài pháp luật nghiêm khắc.
Ngư dân Nguyễn Thành Đạt (SN 2002, trú tại tổ 10, đặc khu Cát Hải) có kinh nghiệm hơn 7 năm đánh bắt hải sản trên biển cho biết, anh học hết lớp 9 phải ở nhà vươn khơi ra biển kiếm tiền phụ giúp gia đình. Trước đây, anh Đạt nghĩ chỉ chủ tàu mới phải chịu trách nhiệm. Nay xem phiên tòa xét xử, anh Đạt mới biết thuyền viên cũng bị xử lý nếu vi phạm pháp luật khi đánh bắt hải sản.
Chủ tàu Nguyễn Đức Minh (SN 1977, trú tại tổ 6, đặc khu Cát Hải) cho hay, phiên tòa giúp bà con nhìn rõ hơn những rủi ro pháp lý trong nghề biển. Nhiều năm qua, ngư dân quen làm theo kinh nghiệm truyền đời, đôi khi không theo dõi kỹ quy định pháp luật. Ngoài hành vi dùng thuốc nổ khai thác hải sản, việc tắt thiết bị giám sát hành trình (GPS) được xem là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể bị xử lý hình sự.
Ngư dân Lê Nghĩa (SN 1983) nhận xét: “Phiên tòa làm rõ từng bước quy trình pháp lý, nên tôi hiểu vì sao các cơ quan chức năng siết chặt việc đánh bắt thủy hải sản trái phép - không phải để làm khó bà con, mà để giữ nghề, giữ biển cho mình. Có thêm kiến thức rồi, tôi đi biển tự tin hơn hẳn”.
Thuyền viên trẻ Hoàng Văn Đỉnh (SN 2005) chia sẻ: “Bình thường ngồi nghe phổ biến luật rất buồn ngủ. Nhưng xem phiên tòa xét xử trực tiếp thấy hấp dẫn, thực tế, sinh động hơn rất nhiều. Ngoài ra, người tham dự phiên tòa còn được tặng tài liệu hướng dẫn thực hiện đúng pháp luật, học được cách xử lý khi tàu gặp sự cố thiết bị hành trình, nhất là phải báo cáo ngay cho lực lượng chức năng”.
“Tôi không nghĩ việc tắt thiết bị giám sát hành trình trong vài tiếng để tiết kiệm pin cũng bị coi là vi phạm nặng. Nghe lực lượng chức năng phân tích trong phiên tòa, tôi mới hiểu đó là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng theo dõi vùng khai thác. Nếu không bật, chủ tàu sẽ bị coi như cố tình né tránh giám sát”, chủ tàu Lê Văn Tuấn nói.
Ngư dân Vũ Văn Cảnh bộc bạch: “Đi biển bao năm qua, nhưng nhiều quy định mới về IUU tôi chưa nắm hết. Nhờ phiên tòa hôm nay, tôi hiểu rõ thế nào là khai thác sai vùng, sai tuyến và cách tránh vi phạm. Có những điều trước giờ mình cứ nghĩ không quan trọng, hóa ra lại là lỗi nghiêm trọng”.
Nhiều ngư dân đề xuất cần có thêm nhiều phiên tòa giả định theo chuyên đề, như: lỗi ghi nhật ký khai thác, xử lý khi tàu gặp sự cố ngoài khơi, trách nhiệm báo cáo sản lượng, tắt thiết bị giám sát hành trình… để bà con nắm rõ quy định mới một cách trực quan, dễ hiểu hơn.
