Vị trí việc làm công chức sẽ được thống nhất từ Trung ương đến địa phương?
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về vị trí việc làm (VTVL) công chức với nhiều quy định mới đáng chú ý.
Xây dựng VTVL thống nhất trên phạm vi toàn quốc
Theo dự thảo, Nghị định gồm 04 Chương, 17 Điều áp dụng đối với bộ, cơ quan ngang bộ, các tổ chức do Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thành lập (không phải đơn vị sự nghiệp công lập) nếu được giao thẩm quyền quản lý công chức, cùng với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan sử dụng công chức.
Dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở quán triệt đầy đủ các quy định mới của Luật Cán bộ, công chức năm 2025, trong đó làm rõ hệ thống vị trí việc làm (VTVL), nguyên tắc xếp ngạch công chức và cơ chế quản lý theo vị trí việc làm. Nhiều nội dung mới được bổ sung, đồng thời một số quy định cũ được bãi bỏ nhằm tinh gọn quy trình, tăng tính chủ động cho bộ, ngành và địa phương.
Dự thảo Nghị định quy định Chính phủ ban hành danh mục VTVL khung, mẫu bản mô tả công việc và khung năng lực cho từng loại vị trí. Trên cơ sở đó, các cơ quan, tổ chức căn cứ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn để xác định VTVL cụ thể sử dụng tại đơn vị mình. Cách tiếp cận này giúp việc xây dựng VTVL thống nhất trên phạm vi toàn quốc; các bộ quản lý ngành, lĩnh vực không phải ban hành văn bản hướng dẫn riêng như trước đây theo Nghị định 62/2020/NĐ-CP.
Danh mục VTVL được quy định chi tiết tại 6 phụ lục gồm vị trí lãnh đạo, quản lý; vị trí chuyên môn nghiệp vụ chuyên ngành; vị trí chuyên môn dùng chung; vị trí hỗ trợ, phục vụ; vị trí công chức chuyên môn thuộc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; và vị trí công chức cấp xã. Mỗi vị trí sẽ có bản mô tả công việc và khung năng lực tương ứng theo 9 mẫu ban hành kèm theo Nghị định.
Việc xây dựng VTVL được quy định cụ thể áp dụng cho cả Trung ương và địa phương. Các bộ, ngành Trung ương căn cứ danh mục khung của Chính phủ và chức năng, nhiệm vụ để xác định VTVL trong các cơ quan thuộc phạm vi quản lý, làm cơ sở tuyển dụng, sử dụng và xác định biên chế. Đối với địa phương, việc xác định VTVL còn phải tính đến các yếu tố đặc thù như vị trí địa lý, mức độ hiện đại hóa cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin, quy mô dân số, tốc độ phát triển kinh tế, đô thị hóa và chiến lược phát triển kinh tế – xã hội.
Dự thảo cũng bổ sung quy định về xếp ngạch công chức và tỷ lệ công chức bố trí theo VTVL phù hợp từng cơ quan. Việc xếp ngạch phải tương ứng với vị trí việc làm và cơ cấu tổ chức của từng đơn vị, thể hiện tinh thần quản lý công chức theo VTVL theo đúng yêu cầu của Luật Cán bộ, công chức năm 2025. Đồng thời, dự thảo bổ sung điều khoản chuyển tiếp, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương hoàn thành việc bố trí VTVL và xếp ngạch tương ứng cho công chức thuộc phạm vi quản lý; có quy định xử lý trường hợp công chức chưa đáp ứng yêu cầu của vị trí được bố trí.
Gắn với chiến lược phát triển nhân lực quốc gia, yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số
Một điểm đáng chú ý là dự thảo Nghị định đã lược bỏ toàn bộ các nội dung liên quan đến biên chế công chức. Điều chỉnh này nhằm bảo đảm sự thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và phù hợp định hướng đổi mới quản lý cán bộ, công chức.
Dự thảo bổ sung nguyên tắc xác định VTVL theo hướng gắn với chiến lược phát triển nhân lực quốc gia, yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đối với địa phương, việc xác định VTVL phải căn cứ thêm vào tình hình an ninh trật tự, đặc điểm dân cư và tốc độ đô thị hóa. Bên cạnh đó, dự thảo quy định rõ trách nhiệm các bộ, ngành và địa phương trong việc kết nối, cập nhật và chia sẻ dữ liệu VTVL, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Dự thảo Nghị định tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền khi giao rõ thẩm quyền phê duyệt danh mục VTVL và tỷ lệ công chức theo VTVL cho các bộ, ngành và địa phương, bảo đảm phù hợp quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2025. Đồng thời, dự thảo không phát sinh thủ tục hành chính đối với người dân và doanh nghiệp; các cơ quan nhà nước chỉ cần tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý VTVL.
Dự thảo Nghị định không có nội dung trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, như Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng, Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ hay Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội.
Tại Tờ trình dự thảo, Bộ Nội vụ cho biết, theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) thì nền công vụ nước ta hiện được quản lý theo mô hình chức nghiệp kết hợp với VTVL. Việc quản lý công vụ theo mô hình chức nghiệp chưa thực sự tạo động lực để công chức phấn đấu nâng cao chất lượng công việc; công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bố trí, sử dụng chưa thực sự gắn với yêu cầu của VTVL; chưa thực sự tuyển chọn, thu hút, khuyến khích người có đức, có tài, có năng lực, trình độ, nhất là nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao. Thực hiện Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), Chính phủ đã ban hành Nghị định số 62/2020/NĐ-CP và các Bộ quản lý ngành, lĩnh vực đã ban hành Thông tư hướng dẫn về VTVL công chức theo phân công của Chính phủ.
Luật Cán bộ, công chức năm 2025 đã hoàn thiện các nội dung cơ bản liên quan đến công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, như: Chuyển đổi phương thức quản lý cán bộ, công chức theo VTVL, theo đó, quy định rõ việc tuyển dụng, bố trí, sử dụng cán bộ, công chức phải căn cứ vào yêu cầu của VTVL và năng lực, kết quả, hiệu quả thực thi nhiệm vụ của cán bộ, công chức. Đổi mới công tác tuyển dụng công chức theo hướng người được tuyển chọn phải đáp ứng ngay yêu cầu của VTVL, sau khi trúng tuyển được xếp lương ở ngạch công chức tương ứng với VTVL trúng tuyển và không phải thực hiện chế độ tập sự; cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân tiêu biểu, xuất sắc, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ tài năng.
Theo chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư hiện nay, việc rà soát, hoàn thiện VTVL là vấn đề cần được thực hiện để đáp ứng được yêu cầu về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, đơn vị và đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Từ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc ban hành Nghị định quy định về VTVL công chức để quy định chi tiết Luật Cán bộ, công chức năm 2025 về nội dung liên quan đến VTVL công chức và bãi bỏ các quy định liên quan về VTVL công chức tại Nghị định số 62/2020/NĐ-CP10 là cần thiết.