Chủ tịch Quốc hội: Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Ngày 25/11, tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 và chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035.

Phát biểu ý kiến tại Tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Quốc hội đã thảo luận 3 dự án luật sửa đổi liên quan đến giáo dục và một Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong đó, chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 là nội dung thứ 5 thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Tất cả đều nhằm mục tiêu phát triển lĩnh vực giáo dục và đào tạo vốn luôn được xác định là quốc sách hàng đầu, đi đôi với khoa học - công nghệ trong kỷ nguyên mới.

Khẳng định Chương trình Mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ chiến lược, đòi hỏi sự đầu tư lớn về nguồn lực và thời gian, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, mục tiêu cuối cùng là phải nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Do đó, Chương trình cần có tầm nhìn dài hạn, dự báo được xu hướng phát triển của xã hội và thị trường lao động trong tương lai.

Thông tin thêm, Chủ tịch Quốc hội cho biết, vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp và thảo luận rất kỹ về chương trình này. “Tôi cũng đã nhiều lần nêu ý kiến và xin nhấn mạnh thêm: Chương trình phải xác định rõ trọng tâm, phạm vi, tránh dàn trải. Chúng ta không thể tham vọng vượt quá khả năng nguồn lực; phải nhìn vào “túi tiền” của mình để bố trí theo hướng trọng tâm, trọng điểm, cái gì xã hội hóa được thì mạnh dạn xã hội hóa. Chương trình MTQG chỉ nên tập trung giải quyết những vấn đề cốt lõi, cấp bách, mang tính đột phá của ngành giáo dục”, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, giáo dục - đào tạo trong giai đoạn mới chịu tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và nhu cầu ngày càng tăng về nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, các giải pháp đổi mới giáo dục không thể dừng ở “dạy tốt - học tốt” theo cách truyền thống, mà cần một cuộc cách mạng về tư duy và công cụ”.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, trước hết, phải chuyển từ mục tiêu truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực giải quyết vấn đề. Vai trò của giáo viên cũng cần chuyển từ người truyền đạt kiến thức sang người hướng dẫn, truyền cảm hứng. Không gian lớp học không còn bó hẹp trong “bốn bức tường”, mà phải được mở rộng thành học mọi lúc, mọi nơi. Việc đánh giá học sinh cũng cần chuyển từ điểm số bài thi sang đánh giá quá trình và sản phẩm học tập.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trọng tâm cần ưu tiên gồm: chuyển đổi số, đào tạo nghề chất lượng cao, và giáo dục vùng sâu, vùng xa với các giải pháp và nguồn vốn tương ứng. “Đây cũng là lý do Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư chỉ đạo xây dựng 280 trường nội trú cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi”, Chủ tịch Quốc hội cho biết.

Nhất trí với nhiều ý kiến các đại biểu đã phản ánh trước đó, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, chương trình phải đảm bảo nguồn lực, cơ chế tài chính, tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và giám sát. Phải khắc phục triệt để tình trạng tiền thì ít, thủ tục giải ngân lại phức tạp, giải ngân chậm, phân tán, manh mún; thi công phải bảo đảm không thất thoát, không tiêu cực.

Một yêu cầu quan trọng khác là cơ chế phân bổ vốn phải linh hoạt, tạo điều kiện cho địa phương chủ động điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn, đúng tinh thần: Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, Trung ương kiến tạo và giám sát.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phải phân cấp rõ thẩm quyền, trách nhiệm quản lý và điều hành giữa Trung ương và địa phương, giữa Bộ Giáo dục và các bộ, ngành liên quan. Trên không thể “ôm việc”, nhưng cũng không thể “giao rồi buông”. Giao quyền phải đi đôi với giám sát, kiểm tra.

Cho rằng hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 – 2035 phụ thuộc rất lớn vào khâu tổ chức thực hiện từ Trung ương đến địa phương, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh “phải hành động quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm nhưng quan trọng hơn phải quyết làm, có sản phẩm, có kết quả cụ thể; nếu chỉ quyết liệt trong lời nói mà không có người thực hiện thì chương trình sẽ khó đạt mục tiêu”.

Đ. Việt - M. Đỉnh