Trao đổi kinh nghiệm hợp tác tư pháp theo quy định của Công ước La Hay
Hội thảo nhằm nâng cao kiến thức, kinh nghiệm cho Thư ký, Thẩm phán Tòa án khu vực trong việc thực hiện hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự theo quy định của Công ước La hay về tống đạt giấy tờ và Công ước La hay về thu thập chứng cứ.
Trong khuôn khổ Chương trình hợp tác Đối thoại Nhà nước Pháp quyền giữa Việt Nam và Đức, thực hiện kế hoạch công tác năm 2025, ngày 20/11 tại Hà Nội, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Quỹ Hợp tác quốc tế về Pháp luật Đức (IRZ) tổ chức Hội thảo về “Trao đổi kinh nghiệm hợp tác tư pháp theo quy định của Công ước La Hay 1965 về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp và Công ước La Hay 1970 về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại”.
Ông Nguyễn Văn Dũng, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và bà Anne Zimmermann, Vụ trưởng, Vụ Hợp tác quốc tế về Pháp luật, Bộ Tư pháp và Bảo vệ người tiêu dùng Cộng hòa Liên bang Đức, đồng chủ trì Hội thảo.
Cùng dự có các chuyên gia quốc tế đến từ Bộ Tư pháp Bang Schleswig-Holstein, Cộng hòa Liên bang Đức: Bà Freia Sommer-Fehse, Cán bộ tư pháp về tương trợ tư pháp về dân sự, công nhận ly hôn nước ngoài; ông Daniel GRUBER, Trưởng phòng Luật Hiến pháp, Luật Châu Âu, Hỗ trợ pháp lý quốc tế, Tòa án chuyên trách, Đại diện pháp lý.
Về phía chuyên gia Việt Nam có ông Lê Mạnh Hùng, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Tòa án nhân dân tối cao, cùng các đại biểu là Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký đang công tác tại các Tòa án nhân dân khu vực tại Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Ninh Bình, Bắc Ninh, Phú Thọ…
Công ước La Hay về tống đạt ra nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại (Công ước tống đạt giấy tờ) là công ước đạ phương do Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế soạn thảo và thông qua vào ngày 15/11/1965 tại phiên họp lần thứ 10 của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế, có hiệu lực vào ngày 10/02/1969.
Hiện nay, có 84 nước là thành viên của Công ước. Công ước tống đạt giấy tờ có 31 điều quy định chủ yếu các nội dung sau: mục tiêu của công ước, phạm vi của công ước, kênh tống đạt chính thức, kênh tống đạt thay thế, chi phí thực hiện tống đạt, xét xử vắng mặt (default judgement), giấy tờ ngoài tư pháp và các điều khoản chung.
Mục tiêu của Công ước là: (a) Xây dựng một hệ thống có thể đảm bảo được rằng người nhận được thông báo có đủ thời gian để bảo vệ quyền lợi của mình; (b) Đơn giản hóa phương thức tống đạt giấy tờ từ quốc gia yêu cầu đến quốc gia được yêu cầu; (c) Đưa ra được bằng chứng là tống đạt đã được hoàn thành dưới hình thức là giấy xác nhận kết quả theo mẫu thống nhất.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Dũng, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cho biết, theo quy định mới của pháp luật, từ ngày 01/7/2025, các Tòa án nhân dân khu vực mới thành lập có nhiệm vụ thụ lý, giải quyết các vụ việc dân sự có đương sự ở nước ngoài hoặc phải thu thập chứng cứ ở nước ngoài cũng như thực hiện các yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự của nước ngoài.
Với sự thay đổi về pháp luật nêu trên, hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự là nhiệm vụ mới mà Thư ký, Thẩm phán Tòa án nhân dân khu vực phải thực hiện. Do đó, các Thư ký, Thẩm phán của các Tòa án nhân dân khu vực cần được tạo cơ hội học hỏi, củng cố kiến thức, kỹ năng lập hồ sơ, giải quyết yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Ông Nguyễn Văn Dũng nhấn mạnh, mục đích của cuộc Hội thảo là nhằm nâng cao kiến thức cho các Thẩm phán, Thư ký Tòa án về nội dung, thực tiễn thi hành các Công ước tại Đức và tại Việt Nam.
Trong đó, về quy định Công ước tống đạt giấy tờ và Công ước thu thập chứng cứ trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại; thực tiễn cơ quan có thẩm quyền của Đức thực hiện yêu cầu tống đạt giấy tờ và thu thập chứng cứ của nước thành viên Công ước; lưu ý cho Tòa án Việt Nam khi lập, gửi các yêu cầu này cho Đức. Ngoài ra, Chuyên gia của Việt Nam trình bày về thực tiễn Tòa án Việt Nam thực hiện quy định của Công ước tống đạt giấy tờ và Công ước thu thập chứng cứ trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại; lưu ý cho Tòa án của Đức khi lập, gửi các yêu cầu này cho Việt Nam.
“Trên cơ sở đó, các đại biểu có cơ hội trao đổi, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm với chuyên gia quốc tế, chuyên gia trong nước về những nội dung quan tâm liên quan; qua đó, góp phần thống nhất nhận thức về việc áp dụng quy định của Công ước khi thực hiện yêu cầu ủy thác tống đạt giấy tờ và thu thập chứng cứ khi phát sinh trên thực tế.
Từ đó, công tác giải quyết loại vụ việc có yếu tố nước ngoài tại Tòa án khu vực ngày càng được nâng cao về chất lượng, hiệu quả, phù hợp với thông lệ quốc tế; hoạt động hợp tác quốc tế về tố tụng dân sự giữa Việt Nam và nước thành viên các Công ước tống đạt giấy tờ và Công ước thu thập chứng cứ ngày càng được tăng cường, thể hiện trách nhiệm cao của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại”, ông Nguyễn Văn Dũng nhấn mạnh.
Nhân dịp này, thay mặt Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam, Thẩm phán Nguyễn Văn Dũng gửi lời cảm ơn Quỹ IRZ đã phối hợp, hỗ trợ tích cực cho Tòa án nhân dân tối cao và các chuyên gia Đức đã cung cấp kiến thức, kinh nghiệm cho các Thẩm phán, Thư ký của Tòa án khu vực của Việt Nam trong khuôn khổ Hội thảo này.
Với tính chất quan trọng của hoạt động tương trợ tư pháp về dân sự, ông Nguyễn Văn Dũng mong muốn và đề nghị Quỹ IRZ quan tâm, hỗ trợ Tòa án nhân dân tối cao tổ chức thêm một số Hội thảo cho các Thư ký, Thẩm phán Tòa án nhân dân khu vực ở các tỉnh miền Nam và miền Trung.
Chia sẻ tại Hội thảo, ông Daniel GRUBER, Trưởng phòng Luật Hiến pháp, Luật Châu Âu, Hỗ trợ pháp lý quốc tế, Tòa án chuyên trách, Đại diện pháp lý của Bộ Tư pháp Bang Schleswig-Holstein, Cộng hòa Liên bang Đức khẳng định, đến nay, qua 60 năm, Công ước được coi là văn kiện, được thử thách rất nhiều trong thực tế và mang tính toàn cầu, đặc biệt là vấn đề tống đạt. Mục đích cuối cùng đưa ra Công ước này là hỗ trợ các quốc gia về mặt pháp lý. “Chúng ta muốn cải thiện pháp lý giữa các quốc gia với nhau thì làm thế nào thống nhất tại một điểm chung đó là được cải thiện”, ông Daniel GRUBER nói.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã được nghe chuyên gia Cộng hòa Liên bang Đức trình bày các điều khoản chính của Công ước La Hay năm 1965 về việc tống đạt ra nước ngoài các tài liệu tư pháp và ngoài tư pháp trong các vấn đề dân sự hoặc thương mại (“Công ước tống đạt tài liệu”) và Công ước La Hay năm 1970 về việc thu thập bằng chứng ở nước ngoài trong các vấn đề dân sự hoặc thương mại (“Công ước thu thập bằng chứng”); Thực hiện các yêu cầu và thẩm quyền liên quan tại Cộng hòa Liên bang Đức và tại Việt Nam; Khuyến nghị thực tế cho Việt Nam về việc chuẩn bị các yêu cầu gửi tới Đức.
Chuyên gia Việt Nam trình bày các quy định theo pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên về tương trợ tư pháp về tống đạt giấy tờ trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại; Quy trình Tòa án Việt Nam thực hiện các yêu cầu tống đạt giấy tờ từ các quốc gia thành viên Công ước tống đạt giấy tờ.... Các đại biểu tham gia thảo luận, đặt câu hỏi và được các chuyên gia trả lời.
Hội thảo hướng đến nâng cao hiệu quả hợp tác trong tương trợ tư pháp và thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong thực tiễn; đào tạo cho các Tòa án mới có thẩm quyền tại Việt Nam để xử lý các vụ việc liên quan đến Công ước La Hay về tống đạt ra nước ngoài các văn bản tư pháp và ngoài tư pháp trong các vấn đề dân sự hoặc thương mại và về việc thu thập chứng cứ ra nước ngoài trong các vấn đề dân sự hoặc thương mại.