Phiên tòa giả định về chống khai thác IUU: Hướng đến mục tiêu mỗi ngư dân là một tuyên truyền viên
Sáng 19/11, TAND tỉnh Lâm Đồng, Báo Công lý, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng, UBND phường Mũi Né và Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 cùng phối hợp tổ chức phiên tòa giả định về chống khai thác, đánh bắt thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Tham dự chương trình có ông Cao Sơn Dũng, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Nội chính Tỉnh ủy Lâm Đồng; Đại tá Phạm Ngọc Hòa, Phó Chủ nhiệm chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lâm Đồng; ông Nguyễn Trường Duy, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý (Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng); Đại úy Lê Đình Thành, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Lâm Đồng.
Về phía Ban Tổ chức có ông Nguyễn Văn Thanh, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND tỉnh Lâm Đồng; ông Trần Đức Vinh, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; Đại tá Lê Văn Tú, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ tư lệnh Vùng - Cảnh sát biển 3; ông Phạm Văn Nam, Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy phường Mũi Né; bà Thái Thị Ngọc Trân, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản và biển đảo (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng)... cùng lãnh đạo Đảng ủy, chính quyền phường Mũi Né.
Phát biểu khai mạc phiên tòa giả định, Tổng Biên tập Báo Công lý Trần Đức Vinh nhấn mạnh: Chính phủ, cơ quan chức năng và nhân dân đều tập trung cao độ để giải quyết vấn đề khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (chống khai thác IUU). Nhiều cơ quan báo chí, hội đoàn cũng tích cực đồng hành với các đơn vị chức năng, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU.
Việc Việt Nam bị EU áp dụng "Thẻ vàng" đã gây ra nhiều thiệt hại như: Ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của bà con ngư dân; khi Châu Âu không nhập hoặc hạn chế nhập khẩu, ngành thủy sản của Việt Nam sẽ bị thiệt hại; uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế bị ảnh hưởng…
Vì vậy, Báo Công lý đã chủ động xây dựng kế hoạch và phối hợp với các cơ quan chức năng để tuyên truyền về chống khai thác IUU thông qua các phiên tòa giả định.
Đến nay, Báo Công lý đã hợp tác với các tỉnh Tây Nam Bộ và nhiều tỉnh thành có biển tổ chức hàng chục phiên tòa giả định, với mục đích là chia sẻ và giải thích với bà con thông qua các tình huống pháp lý cụ thể.
Theo Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP ngày 12/6/2024 của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi liên quan đến khai thác, mua bán, vận chuyển trái phép thủy sản, nhiều hành vi vi phạm IUU có thể bị xử lý hình sự.
Đó là, hành vi xuất cảnh đi khai thác thủy sản trái phép ở ngoài vùng biển Việt Nam (Điều 3); hành vi tổ chức, môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh để đưa tàu cá, ngư dân khai thác thủy sản trái phép ở ngoài vùng biển Việt Nam (Điều 4); hành vi khai thác thủy sản vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Điều 5); hành vi khai thác thủy sản nguy cấp, quý, hiếm (Điều 6); hành vi đưa tàu cá khai thác thủy sản trái phép tại vùng biển Việt Nam (Điều 7);
Hành vi vi phạm quy định về lắp đặt, quản lý, sử dụng thiết bị giám sát hành trình tàu cá làm cản trở hoặc gây rối loạn hoạt động của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử (Điều 8); hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức để khai thác, mua bán, vận chuyển trái phép thủy sản (Điều 9); hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép thủy sản, dùng thủ đoạn gian dối mua, bán thủy sản (Điều 10).
Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 10 (tỉnh Lâm Đồng) xét xử vụ án hình sự sơ thẩm thụ lý số 15/2025/TLST-HS, ngày 10 tháng 10 năm 2025, theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 16/2025/QĐXXST-HS ngày 29 tháng 10 năm 2025 đối với các bị cáo Trần Văn Khánh (SN 01/01/1972) và Dương Minh Hiền (SN 01/01/1987).
Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào quá trình tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định về hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra và truy tố đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự.
Tại phiên tòa giả định, 2 bị cáo đã thừa nhận hành vi phạm tội của mình như cáo trạng đã nêu, HĐXX tuyên phạt bị cáo Trần Văn Khánh 6 năm tù về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và 4 năm tù về tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử”, tổng hợp hình phạt chung là 10 năm tù; tuyên phạt bị cáo Dương Văn Hiền 5 năm tù về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và 3 năm tù về tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử”, tổng hợp hình phạt chung là chung 8 năm tù.
Sau phiên tòa giả định, đại diện của TAND tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Bộ Tư lệnh Vùng, Cảnh sát biển 3 và Kiểm ngư (Sở NN&MT tỉnh) đã tổ chức chương trình tọa đàm để giải đáp câu hỏi thắc mắc của ngư dân và chủ tàu thuyền, về quy định không vi phạm khai thác IUU...
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Mũi Né Trần Hải Anh, phiên tòa giả định về phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định là một chương trình có ý nghĩa thiết thực và vô cùng quan trọng đối với cộng đồng, đặc biệt là người dân địa phương sống bằng nghề biển.
Phiên tòa giả định này không chỉ giúp cán bộ, nhân dân hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật về chống khai thác IUU mà còn nâng cao ý thức tuân thủ, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức về phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm, hội nhập. Cách thức tổ chức sinh động, trực quan của phiên tòa đã giúp người xem tiếp cận pháp luật một cách gần gũi, thuyết phục, góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ địa phương khắc phục các khuyến nghị của EC và quyết tâm cùng cả nước gỡ "Thẻ vàng".
Thông qua phiên toà giả định, có thể thấy việc chống khai thác IUU không chỉ là trách nhiệm của riêng bà con ngư dân mà là trách nhiệm của cả cộng đồng. Mỗi chúng ta, dù ở bất kỳ vị trí nào, cũng đều có thể góp phần bảo vệ biển đảo quê hương bằng những hành động thiết thực, cụ thể.
Ông Trần Hải Anh khẳng định, Đảng ủy, chính quyền phường Mũi Né cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành để tiếp tục duy trì những hoạt động tuyên truyền pháp luật hữu ích; đồng thời đẩy mạnh công tác quản lý, giám sát tàu cá, hỗ trợ ngư dân chuyển đổi sang khai thác hợp pháp, an toàn và có trách nhiệm.
Tại chương trình, Ban Tổ chức đã trao tặng quà cho các hộ ngư dân, chủ tàu thuyền và gia đình chính sách của phường Mũi Né; trong đó, Báo Công lý trao 10 phần quà cho 10 gia đình chính sách, Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng trao 10 phần quà cho 10 hộ ngư dân, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh trao 10 phần quà cho 10 hộ ngư dân, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 trao tặng 10 phần quà cho 10 chủ tàu thuyền.