Nghiên cứu bổ sung quyền được tiếp cận thông tin pháp luật và tư vấn tâm lý của người bị tạm giữ, tạm giam

Quy định toàn diện các quyền của người bị tạm giữ, tạm giam

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã quy định khá toàn diện các quyền của người bị tạm giữ, tạm giam, nhất là quyền được tiếp xúc lãnh sự, quyền được bào chữa, được bảo đảm chế độ y tế, thăm gặp thân nhân.

Đại biểu đề nghị bổ sung quyền được tiếp cận thông tin pháp luật và tư vấn tâm lý để giúp họ ổn định tinh thần, hạn chế hành vi tiêu cực. Đại biểu cũng kiến nghị mở rộng thêm một lần thăm gặp trong các dịp lễ, Tết cho người bị tạm giam có cải tạo tốt, đồng thời quy định hình thức thăm gặp trực tuyến trong điều kiện đặc biệt.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng chia sẻ, thực tế nhiều người bị tạm giam có tâm lý hoảng loạn, dễ phát sinh hành vi tiêu cực. Việc hỗ trợ tâm lý và phổ biến pháp luật sẽ giúp họ nhận thức tốt hơn, giảm nguy cơ tự tử hoặc phản ứng tiêu cực trong cơ sở tạm giam.

Cùng góp ý vào quy định quyền của người bị tạm giữ, người bị tạm giam, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định: Trong các trường hợp cần thiết để thực hiện các thủ tục hành chính, dân sự khác, người bị tạm giữ, người bị tạm giam chưa có căn cước công dân hoặc bị mất thì họ có được đề nghị cấp căn cước công dân tại cơ sở giam giữ không?

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm chỉ rõ thực tế, nhiều trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trước khi vào cơ sở giam giữ chưa có căn cước công dân hoặc bị mất, mà thân nhân, gia đình, bản thân họ cần thực hiện các thủ tục hành chính, dân sự khác, cần có căn cước công dân, bản sao căn cước công dân của người bị tạm giữ, tạm giam. Tuy nhiên, hiện chưa có văn bản pháp luật quy định về vấn đề này, ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị tạm giữ, tạm giam.

Phát biểu ý kiến, Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, quyền của người bị tạm giữ, tạm giam là quyền con người cơ bản, chỉ có thể bị hạn chế bằng luật trong trường hợp cần thiết.

Đại biểu đề nghị quy định rõ tại Điều 18 là “người bị tạm giữ, tạm giam được trả tự do khi hết thời hạn hoặc có quyết định hủy bỏ biện pháp ngăn chặn”, thay vì “được yêu cầu trả tự do”, để thể hiện trách nhiệm chủ động của Nhà nước.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa cũng đề nghị luật cần phân loại rõ biện pháp tạm giữ, tạm giam theo nguyên nhân và tính chất vụ việc, tránh áp dụng đồng loạt gây hạn chế quyền công dân.

Đảm bảo rõ ràng về thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp

Quan tâm về nhiệm vụ chính quyền cấp xã trong thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú, Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) nêu rõ, dự thảo Luật đã xác định UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp quản lý người bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh cho rằng, nội dung này còn khái quát, chưa quy định cụ thể các đầu việc, quy trình, cơ chế phối hợp. Trong khi đó thực tiễn tại địa phương, đặc biệt là vùng núi, vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cấp xã là lực lượng nắm địa bàn, nắm đối tượng sát nhất. Nếu không quy định rõ thì sẽ dẫn đến tình trạng mỗi nơi thực hiện một cách, ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát, thậm chí dễ phát sinh rủi ro, bỏ lọt, bỏ sót đối tượng.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh đề nghị Ban soạn thảo xem xét, bổ sung rõ nhiệm vụ của cấp xã theo hướng chủ trì, nắm và xác định nơi cư trú thực tế thân nhân và biến động của người bị áp dụng biện pháp; theo dõi thực hiện nghĩa vụ có mặt khi yêu cầu, báo cáo kịp thời trường hợp vi phạm, phối hợp với cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án trong việc lập biên bản, xác minh và xử lý vi phạm.

Đồng thời đề nghị quy định trách nhiệm chế độ thông tin giữa Công an cấp xã và UBND cấp xã để đảm bảo rõ ràng về thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp. Đại biểu cho rằng, việc này sẽ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước ở cơ sở, đồng thời hạn chế lạm quyền, tránh đùn đẩy trách nhiệm.

Giải trình, làm rõ ý kiến các ĐBQH quan tâm tại Phiên thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an thay mặt Cơ quan chủ trì soạn thảo bày tỏ cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp các ý kiến sâu sắc tại Tổ và tại Hội trường về dự án Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.

Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã nghiên cứu đầy đủ các ý kiến phát biểu của các đại biểu Quốc hội và sẽ báo cáo Chính phủ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội, nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu tối đa, giải trình cụ thể các ý kiến để chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật để trình Quốc hội thông qua.

Đồng thời, đảm bảo tính khoa học, chặt chẽ và khả thi, đồng bộ với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả của công tác thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của tổ chức, cá nhân.

Mai Đỉnh - Đỗ Việt