Cân nhắc trao toàn quyền cấp phép thăm dò và khai thác khoáng sản cho địa phương
Đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền, song các đại biểu đề nghị vẫn nên cân nhắc, không nên “thả nổi” cho địa phương cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản loại I, loại II.
Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, sáng 6/11, Quốc hội thảo luận ở tổ về các dự án Luật.
Cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản, các đại biểu bày tỏ đồng tình cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương chiến lược của Đảng về tinh gọn bộ máy nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, và tháo gỡ các "điểm nghẽn" pháp lý đang cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội.
Mục tiêu cốt lõi là giải quyết các vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn, đặc biệt là tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời thiết lập một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ để quản lý các tài nguyên chiến lược...
Đại biểu Phạm Hùng Thắng (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) quan tâm đến quy định về việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng cho các tổ chức, cá nhân và cho biết, dự thảo Luật đã mở rộng đối tượng cấp phép, điều này có thể bị lạm dụng và có kẽ hở trong quản lý, khai thác lãng phí tài nguyên khoáng sản.
Đại biểu đề nghị Cơ quan soạn thảo cân nhắc giới hạn phạm vi những công trình, dự án được thụ hưởng chính sách theo quy định, đáp ứng tiêu chí, điều kiện không làm lãng phí tài nguyên khoáng sản, nhất là đối với các công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội thuộc thẩm quyền chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư của chính quyền địa phương.
Về phân cấp cấp giấy phép thăm dò và khai thác khoáng sản tại khoản 26 Điều 1, đại biểu Phạm Hùng Thắng cho rằng, dự thảo luật quy định theo hướng giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm II, III và giấy phép khai thác khoáng sản nhóm IV là cần thiết trong bối cảnh đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, việc phân cấp trong lĩnh vực tài nguyên có giá trị lớn, mà không đi kèm cơ chế kiểm tra, giám sát có thể gây ra tình trạng khai thác tràn lan, vượt quy hoạch, buông lỏng quản lý dẫn đến các hệ lụy tiêu cực.
Ngoài ra, đối với một số loại khoáng sản có tính chiến lược, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc trong việc trao toàn quyền cấp phép thăm dò và khai thác cho địa phương; Đồng thời, đề nghị xem xét quy định cơ chế phối hợp bắt buộc của chính quyền địa phương hai cấp trong việc thẩm định hồ sơ và xác nhận trước khi cấp phép.
Cũng quan tâm đến quy định về phân cấp, phân quyền trong cấp phép thăm dò và khai thác khoáng sản, đại biểu Vũ Trọng Kim (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho rằng, cần nhấn mạnh khoáng sản là nguồn quan trọng phục vụ phát triển các ngành công nghệ cao. Vì vậy, trong dự thảo luật cần nêu nguyên tắc tiết kiệm nguồn tài nguyên của đất nước.
Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cung cấp trữ lượng khoáng sản ở việt Nam, từ đó có kế hoạch khai thác, sử dụng để đảm bảo sự cân đối trong hiện tại và tương lai; đồng thời giao Chính phủ quy định khu vực thăm dò, chiều sâu thăm dò, quy định việc áp dụng các biện pháp điều tra địa chất về khoáng sản và thăm dò khoáng sản...
Tán thành việc sửa đổi, bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền trong dự án Luật, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cho rằng đây là một trong những thay đổi mang tính “hệ thống và sâu rộng nhất” của dự thảo Luật.
Việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm I tại khu vực phân tán, nhỏ lẻ và việc cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm II, III, IV (thay vì trước đây là Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã cho thấy sự phân cấp mạnh mẽ, cụ thể, phù hợp với việc vận hành chức năng nhiệm vụ thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Tuấn Anh đề nghị, đặc biệt đối với những khoáng sản nhóm I cần phải báo cáo rõ hơn về các điều kiện cần thiết (hồ sơ, cơ sở dữ liệu, thông tin...) để bảo đảm cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện đầy đủ thẩm quyền được phân cấp này vì nhiều nội dung, thông tin trước đây do Bộ quản lý.
Bên cạnh đó, cần làm rõ, trong trường hợp việc cấp phép trước đây do Bộ quản lý nay chuyển về địa phương quản lý, nếu có phát sinh vướng mắc thì sẽ được xử lý như thế nào, cần có quy định chuyển tiếp hay không? Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ các nội dung này và bổ sung các quy định cho phù hợp.
Ủng hộ chủ trương chuyển thẩm quyền cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm II về Chủ tịch UBND cấp tỉnh, song đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cũng bày tỏ băn khoăn khi khoáng sản nhóm II vẫn là nhóm khoáng sản có giá trị và quy trình thăm dò cũng như khai thác rất phức tạp. “Việc phân cấp triệt để có thể dẫn đến rủi ro trong quá trình điều hành ở địa phương”, Đại biểu lo ngại.
Do đó, đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị cần phải điều chỉnh và phải có sự giám sát của Bộ Tài nguyên và Môi trường trong việc kiểm soát chất lượng kỹ thuật. Cụ thể, cần điều chỉnh lại quy định theo hướng: việc cấp giấy phép thăm dò khai thác khoáng sản nhóm II phải được chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài nguyên Môi trường đối với đề án thăm dò, báo cáo trữ lượng cũng như thiết kế cơ sở mỏ trừ trường hợp có quy định khác. “Quy định này sẽ chặt chẽ, tạo sự giám sát từ bộ ngành trung ương đến địa phương”, Đại biểu cho hay.
Cũng quan tâm tới nội dung này, đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền; song đề nghị vẫn nên cân nhắc, không nên “thả nổi” cho địa phương cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản loại I đối với kim loại quý. Theo đại biểu lý giải, điều này liên quan đến vấn đề quy hoạch tổng thể quốc gia, tới vấn đề bảo vệ môi trường.