“Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân”: Biểu hiện của tinh thần dám chịu trách nhiệm và tôn trọng nhân dân của TAND hai cấp TP. Hải Phòng
Thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, dưới sự chỉ đạo của Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND TP. Hải Phòng Lưu Tuấn Dũng, TAND hai cấp thành phố đã triển khai nhiều giải pháp nâng cao uy tín, vị thế của ngành. Nổi bật là chủ trương “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” - một hành động nhân văn, dũng cảm, thể hiện tinh thần đổi mới, gần dân, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý và pháp luật.
Chủ trương “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” không chỉ là hành động tự giác của người cán bộ Tòa án, mà còn là biểu hiện sinh động của tư tưởng “Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn đối với cán bộ ngành TAND.
Trong suốt chiều dài lịch sử, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao vai trò làm chủ của Nhân dân - vừa là gốc rễ của quyền lực, vừa là thước đo của đạo đức công vụ.
Tư tưởng nhất quán của Đảng và Bác Hồ
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định rõ: “Thực hành và phát huy rộng rãi quyền làm chủ của Nhân dân và vai trò chủ chốt của Nhân dân; thực hiện tốt phương châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - người đặt nền móng cho nền Tư pháp cách mạng Việt Nam - từng công khai nhận lỗi và xin lỗi Nhân dân sau cải cách ruộng đất, khẳng định trách nhiệm tối cao của người lãnh đạo trước dân tộc. Bác nói: “Nếu đồng bào cho rằng tôi phải từ chức, tôi xin từ chức”. Cử chỉ đó không chỉ là tấm gương đạo đức, mà còn là bài học sâu sắc về văn hóa xin lỗi, văn hóa trách nhiệm với dân - điều mà mỗi người cán bộ Tòa án hôm nay cần thấm nhuần.
Tiếp nối tinh thần ấy, Quy định số 117-QĐ/TW ngày 18/8/2023 của Ban Chấp hành Trung ương về việc xin lỗi và phục hồi quyền lợi của tổ chức đảng, đảng viên bị kỷ luật oan cũng khẳng định: “Xin lỗi không làm giảm uy tín, mà ngược lại, thể hiện bản lĩnh, nhân văn, dám chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân”.
Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) tiếp tục khẳng định nguyên tắc cốt lõi: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”; “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân.”.
Cùng với đó, Điều 102 Hiến pháp quy định: “Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.
Như vậy, việc “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” chính là một cách thể hiện cụ thể chức năng “bảo vệ công lý” của Tòa án, đồng thời thực thi đúng tinh thần “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”.
Giới hạn của Luật Trách nhiệm bồi thường Nhà nước và giá trị nhân văn của “xin lỗi”
Theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, chỉ khi có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại trong hoạt động công vụ được xác định rõ thì mới phát sinh trách nhiệm bồi thường và nghĩa vụ xin lỗi, cải chính công khai. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều trường hợp bản án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán - vi phạm về tố tụng, kéo dài thời gian giải quyết, gây thiệt hại về tinh thần, thời gian, công sức cho người dân - nhưng không thuộc phạm vi bồi thường của Nhà nước.
Trong những trường hợp đó, việc “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” là hành động cần thiết, thể hiện đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm cá nhân và sự tôn trọng Nhân dân, vượt lên khuôn khổ pháp lý, hướng đến giá trị nhân văn, phục vụ và phụng sự công lý một cách chân thành nhất.
Hành động từ trái tim - Củng cố niềm tin của Nhân dân vào công lý
Hoạt động xét xử của Tòa án bao trùm nhiều lĩnh vực: hình sự, dân sự, hành chính, hôn nhân - gia đình, kinh doanh thương mại, lao động, việc dân sự… Mỗi bản án không chỉ liên quan đến quyền và nghĩa vụ pháp lý, mà còn tác động trực tiếp đến niềm tin, danh dự, hạnh phúc, thậm chí là sinh mệnh của con người.
Thực tế cho thấy, có không ít vụ án bị kéo dài, bị hủy, bị sửa do lỗi chủ quan trong quá trình giải quyết. Có những vụ án mà đương sự đã qua đời vẫn chưa được nhìn thấy công lý, có những vụ việc khiến người dân phải đi lại nhiều năm, tiêu tốn công sức, tiền bạc. Những sai sót ấy - dù nhỏ - đều làm xói mòn niềm tin của Nhân dân vào Tòa án, vào “cán cân công lý”.
Chính vì vậy, chủ trương “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” được TAND TP. Hải Phòng xem là một biện pháp chiến lược, nhân văn, có sức lan tỏa mạnh mẽ. Khi người Thẩm phán - biểu tượng của sự công minh - dám đứng trước Nhân dân để nhận lỗi, đó không phải là sự yếu kém, mà là biểu hiện cao nhất của bản lĩnh, của sự trong sáng và tự trọng nghề nghiệp.
Hành động đó khiến công chúng cảm nhận rõ hơn tinh thần phục vụ, thái độ cầu thị, và ý thức tự chịu trách nhiệm - nền tảng quan trọng để xây dựng Tòa án thực sự là biểu tượng của công lý, lẽ phải và niềm tin xã hội.
Tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân (13/9/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Tòa án phải trở thành biểu tượng của công lý, của niềm tin và lẽ phải. Mỗi cán bộ Tòa án phải thực sự là người phụng sự Nhân dân, tận tâm với công lý, liêm chính trong từng phán quyết”.
Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa sinh động qua những hành động thiết thực của Tòa án nhân dân TP. Hải Phòng hôm nay.
Hành động quyết liệt, đổi mới vì Nhân dân phục vụ
Nhận thức sâu sắc trách nhiệm được giao phó, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND TP. Hải Phòng Lưu Tuấn Dũng đã đưa ra nhiều giải pháp cụ thể, trong đó nội dung “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” được xem như một tiêu chí đạo đức, một quy định ứng xử nghề nghiệp của Thẩm phán.
Trước hết, TAND hai cấp TP. Hải Phòng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ, tập trung vào các bản án đã có hiệu lực pháp luật, các vụ án tạm đình chỉ, việc cấp - tống đạt bản án, việc sửa chữa, bổ sung quyết định tư pháp... Qua đó kịp thời phát hiện sai sót, chấn chỉnh vi phạm, khuyến khích cán bộ “nhận lỗi, sửa sai ngay từ gốc”.
Song song với đó, chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, chính trị, đạo đức công vụ cho đội ngũ Thẩm phán, Thư ký; thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tiến độ giải quyết án, đề cao tinh thần tự kiểm điểm, phê bình và tự phê bình.
Từng Thẩm phán phải báo cáo tiến độ hàng tuần, hàng tháng, nêu rõ những khó khăn, vướng mắc và xin ý kiến tập thể lãnh đạo. Cách làm này giúp hạn chế tâm lý chủ quan, tránh để vụ án kéo dài, tạo môi trường làm việc minh bạch, có trách nhiệm và tôn trọng Nhân dân.
Cải cách thủ tục, hướng đến phục vụ Nhân dân
Đặc biệt, Chánh án Lưu Tuấn Dũng đã đưa ra sáng kiến “Thụ lý, giải quyết đơn ngay trong ngày”, một bước cải cách hành chính đột phá. Theo đó, mọi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu được tiếp nhận trong ngày làm việc; nếu cần sửa đổi, bổ sung, Thẩm phán phải hướng dẫn cụ thể, không để người dân đi lại nhiều lần.
Các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo của công dân đều phải được tiếp nhận và xử lý đúng hạn. Những yêu cầu chưa rõ phải được hướng dẫn ngay, với tinh thần tận tâm, ân cần, tôn trọng và phục vụ.
Đồng thời, Đảng ủy và lãnh đạo Tòa án thành phố còn triển khai các Nghị quyết về xây dựng cơ quan “Xanh - Sạch - Đẹp” cả về cảnh quan và đạo đức công vụ: Xanh trong tư tưởng, sạch trong lối sống, đẹp trong ứng xử - để hình ảnh người cán bộ Tòa án Hải Phòng luôn gần dân, hiểu dân, giúp dân và học dân.
Một điểm nhấn nổi bật là cơ chế thực hiện “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” khi có yêu cầu chính đáng. Việc xin lỗi được xem là biểu hiện của văn hóa công vụ, là phương thức giáo dục tự thân giúp Thẩm phán nhận thức sâu sắc hậu quả của sai sót, đồng thời khôi phục niềm tin của người dân vào công lý.
Khi người cán bộ Tòa án sẵn sàng nói “xin lỗi” với Nhân dân, đó là lúc công lý được thể hiện bằng trái tim, chứ không chỉ bằng phán quyết. Tinh thần ấy là nền tảng để xây dựng Tòa án nhân dân TP. Hải Phòng trở thành tập thể “Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư” - đúng như lời Bác Hồ căn dặn.
Dũng cảm nhận lỗi - Bản lĩnh của người bảo vệ công lý
Chủ trương “Nhận lỗi - Xin lỗi Nhân dân” của TAND hai cấp TP. Hải Phòng không chỉ là một biện pháp nghiệp vụ, mà là một bước chuyển tư duy, một hành động đổi mới mang tầm chiến lược.
Đó là biểu hiện của một nền tư pháp nhân văn, liêm chính, thấm đẫm tinh thần “vì Nhân dân phục vụ”; là cách để mỗi cán bộ Tòa án tự soi, tự sửa, giữ vững danh dự và uy tín của “người cầm cân nảy mực”.
Khi lời xin lỗi được cất lên chân thành, công lý không chỉ hiện diện trong phán quyết mà còn trong niềm tin, trong lòng dân - nơi Tòa án được tôn vinh như biểu tượng của công bằng, lẽ phải và nhân ái.