Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, thay thế hệ thống VNACCS/VCIS
Ngành Hải quan đang tăng tốc triển khai các giải pháp chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa phương thức quản lý nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Trong đó, việc xây dựng hệ thống Hải quan số thay thế VNACCS/VCIS được xem là bước đi quan trọng để đổi mới toàn diện hoạt động hải quan trong thời gian tới.
Tăng tốc xây dựng Hải quan số và mở rộng kết nối dữ liệu
Thông tin tại buổi gặp mặt các cơ quan thông tấn, báo chí ngày 9/6, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Hải quan đang tập trung xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số thay thế hệ thống VNACCS/VCIS hiện nay.
Theo lãnh đạo Cục Hải quan, đây là nền tảng quan trọng để đổi mới toàn diện phương thức quản lý, xử lý thủ tục hải quan trên môi trường số, đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại và hội nhập quốc tế.
Cùng với đó, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ kiện toàn Ủy ban chỉ đạo quốc gia về Cơ chế một cửa ASEAN, Cơ chế một cửa quốc gia và tạo thuận lợi thương mại. Đơn vị cũng phối hợp với các nhà thầu triển khai dự án “Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3”, góp phần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước.
Nhiều hệ thống công nghệ mới đã được đưa vào vận hành như hệ thống quản lý điều hành tập trung, hệ thống thông quan điện tử phiên bản 6, hệ thống xử lý dữ liệu điện tử đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trị giá thấp gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Đặc biệt, việc thử nghiệm công cụ Chatbot AI hỗ trợ cán bộ hải quan và cộng đồng doanh nghiệp được đánh giá là bước tiến mới trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động nghiệp vụ.
Từ ngày 1/6/2026, Cục Hải quan triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III. Kết hợp với việc số hóa hồ sơ, chứng từ hải quan, mô hình này giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí, tiết kiệm nhân lực cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu hải quan “đúng, đủ, sạch, sống”.
Cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, ngành Hải quan tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, rà soát và đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan.
Đến nay, ngành đã cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tương đương 50% tổng số ngành nghề thuộc lĩnh vực quản lý; cắt giảm 14 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 66 thủ tục hành chính.
Theo lãnh đạo Cục Hải quan, việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh và thủ tục trọng yếu thể hiện quyết tâm chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, lấy quản lý rủi ro và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp làm nền tảng cho mô hình quản lý hiện đại.
Trước những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP, cơ quan Hải quan cũng đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm hoạt động thông quan hàng hóa diễn ra thuận lợi. Đối với các lô hàng thực phẩm nhập khẩu, lực lượng hải quan bố trí trực 24/7 để xử lý nhanh thủ tục theo chỉ đạo của Chính phủ, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp.
Những nỗ lực cải cách và chuyển đổi số đã góp phần hỗ trợ hoạt động thương mại tiếp tục tăng trưởng tích cực. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước.
Liên quan đến diễn biến cán cân thương mại, lãnh đạo Cục Hải quan cho biết tình hình xuất nhập khẩu đang biến động khá nhanh. Nửa đầu tháng 5, Việt Nam nhập siêu khoảng 5,6 tỷ USD, song đến nửa cuối tháng đã chuyển sang xuất siêu khoảng 0,5 tỷ USD. Bước sang đầu tháng 6, nhập siêu có dấu hiệu quay trở lại nhưng ở mức thấp hơn. Cơ quan Hải quan đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến và cập nhật số liệu thường xuyên để phục vụ công tác quản lý, điều hành của các cơ quan chức năng.