Báo Công lý
Thứ Năm, 23/11/2017

Hạ tầng “bí” vốn đầu tư

19/10/2017 07:57 UTC+7
Mặc dù triển vọng đầu tư hạ tầng đô thị được đánh giá cao, song việc rót vốn vào lĩnh vực này của các nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Thành phố Hồ Chí Minh đang có tốc độ đô thị hóa và phát triển hạ tầng đô thị nhanh nhất trong cả nước (hơn 40% so với mục tiêu đô thị hóa bình quân của cả nước), song hàng loạt dự án đầu tư trọng điểm đang xếp hàng chờ vốn.

Hạ tầng “bí” vốn đầu tư

Tỷ trọng chi cho cơ sở hạ tầng/GDP của các nước châu Á. Nguồn: Bloomberg.

“Xếp hàng” chờ vốn

Mới đây, 8 dự án thuộc 7 chương trình đột phá của TP HCM với hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) đã được Vietcombank, Vietinbank, Agribank, SCB, OCB, TPBank, BIDV và Cty Đầu tư tài chính Nhà nước TP. HCM (HFIC) ký kết thỏa thuận tài trợ vốn cho 10 doanh nghiệp triển khai. Tuy nhiên đó mới chỉ là một điểm sáng trên hành trình hút vốn đầu tư hạ tầng đô thị còn lắm gian nan của đầu tàu nền kinh tế.

Thống kê của TP HCM, việc thu hút vốn đầu tư qua hình thức PPP không lớn, chỉ chiếm 5% số dự án đầu tư công nhưng nguồn vốn lại gấp 51 lần so với nguồn lực đầu tư công của thành phố giai đoạn 2011 – 2015. Ông Nguyễn Thành Phong, Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, đến nay thành phố có 153 dự án PPP với tổng mức đầu tư 451.000 tỷ đồng, trong đó 23 dự án đã hoàn thành với tổng mức đầu tư 71.000 tỷ đồng, 130 dự án đang thực hiện với tổng mức đầu tư 380.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, nhu cầu đầu tư cho 7 chương trình đột phá của TP.HCM giai đoạn 2016-2020 vẫn đang còn cần một số vốn rất lớn, ước tính khoảng 850.000 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực hạ tầng giao thông, môi trường, chống ngập chiếm khoảng 60%. Tuy nhiên, ngân sách thành phố hiện chỉ đáp ứng được khoảng 20% tổng nhu cầu vốn đầu tư.

Một chuyên gia Kinh tế đánh giá, với tác động của biến đổi khí hậu, môi trường và quy hoạch, thành phố có thể chưa dự phóng được hết các ảnh hưởng, nên sẽ cần phải huy động một con số “khủng” hơn cả vốn dự kiến ban đầu để giải quyết được rốt ráo các vấn nạn tắc đường, ngập lụt và nhu cầu kết nối hạ tầng trong các vùng liên kết Đông, Tây Nam Bộ đến Tây Nguyên…

Có cầu và động lực

Nhìn rộng ra cả nước, nhóm công tác Cơ sở hạ tầng tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam (VBF) giữa kỳ 2017 dự báo Việt Nam sẽ cần huy động tới 68 tỷ USD trong vòng 5 năm tới cho đầu tư hạ tầng. Theo đó, nguồn vốn đầu tư hạ tầng mà Việt Nam có nhu cầu thu hút sẽ chiếm khoảng 40% GDP Việt Nam trong 1 năm (theo ước tính GDP 2016 = 170 tỷ USD), tương đương nguồn vốn đầu tư hạ tầng bình quân mà Việt Nam cần huy động ước xấp xỉ 9%GDP/năm trong trung hạn.

Ông Andy Hồ, Giám đốc điều hành kiêm Trưởng phòng Đầu tư VinaCapital, cho rằng Việt Nam hiện đang chi cho phát triển cơ sở hạ tầng 6% GDP, tương đương 13 tỷ USD. ”Tốc độ đô thị hóa đang tăng mạnh, khoảng 34% dân số đang tập trung sinh sống ở các thành phố (so với Trung Quốc là 50%, các nước đang phát triển khoảng 75%), hệ thống cơ sở hạ tầng đang phát triển và nhu cầu huy động vốn đầu tư tư nhân - 3 yếu tố này là động lực lớn để các nhà đầu tư ngoại rót vốn vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng và dịch vụ tiện ích ở Việt Nam”, ông Andy Hồ cho biết.

Thách thức ở phía trước

Thực hiện Chương trình quản lý nợ trung hạn giai đoạn 2016-2018 với mục tiêu nợ công không quá 65% GDP, trong đó dư nợ Chính phủ không quá 54% GDP và nợ nước ngoài của quốc gia không quá 50% GDP, Chính phủ đã quyết định tạm dừng toàn bộ việc cấp mới bảo lãnh Chính phủ cho các khoản vay trong và ngoài nước; đối với vay nợ địa phương khống chế hạn mức bội chi và nợ theo Luật ngân sách Nhà nước, cắt giảm mạnh bảo lãnh Chính phủ đối với phát hành trái phiếu Chính phủ, khống chế hạn mức bảo lãnh phát hành trái phiếu,… Thiếu bảo lãnh và cũng thiếu dư địa huy động vốn có bảo lãnh, nhà đầu tư sẽ thận trọng hơn với các dự án rót vốn lớn và dài hạn.

Một yếu tố khác khiến Việt Nam càng gặp khó trong huy động vốn cho đầu tư cơ sở hạ tầng là Việt Nam “tốt nghiệp” nhận vốn ODA. Theo đó, vốn đầu tư từ ngân sách sẽ hạn chế, bao gồm hạn chế năng lực đối ứng vốn/dự án đầu tư cơ sở hạ tầng đối với các dự án lớn.

Bên cạnh đó, mặc dù PPP và các hình thức BT, BOT, được xem là “vũ khí” huy động vốn đầu tư hạ tầng hiệu quả (điển hình qua trường hợp TP. HCM), song dự án PPP mới chỉ chiếm 5% tổng vốn đầu tư tại TP HCM cho thấy đây chưa phải là lời giải hoàn hảo.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. HCM nhận xét: Phương thức chỉ định nhà thầu, nhà đầu tư theo hình thức BT, PPP, BOT khá phổ biến trong thời gian qua đã bộc lộ những mặt hạn chế, có thể dẫn đến phát sinh tiêu cực, lợi ích nhóm, tác động đến môi trường đầu tư kinh doanh. Trong đó, các phương thức chỉ định đã hạn chế cơ hội tham gia, tiếp cận và đặt chân vào dự án của các nhà thầu lẫn nhà đầu tư quốc tế.

Nói cách khác, minh bạch, trước hết là minh bạch thông tin và thực sự mở cửa trong việc tham gia vào các dự án thông qua phương thức đấu thầu công khai và cạnh tranh công bằng, là chìa khóa để chinh phục bước đầu hành trình huy động vốn các dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng cơ sở.

Theo Diễn đàn doanh nghiệp
Bạn đang đọc bài viết Hạ tầng “bí” vốn đầu tư tại chuyên mục Đầu tư của Báo điện tử Công lý. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư conglydientu@congly.vn, Hotline 091.2532.315 - 096.1101.678

ý kiến của bạn

Sự kiện nổi bật