Báo Công lý
Thứ Hai, 19/11/2018

Tuần lễ Vàng - sức mạnh lòng dân

31/8/2013 13:54 UTC+7
“Tuần lễ Vàng” là một trong những trang ký ức lịch sử đẹp nhất về sức mạnh của lòng dân, trong ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ...

Một khi hiệu triệu được lòng dân thì dường như trở ngại nào cũng có thể vượt qua, thông điệp ấy còn vang vọng mãi như một giá trị vĩnh cửu...

 

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng mới thành lập đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, nhất là về kinh tế, tài chính. Quốc khố trống rỗng, nạn đói hoành hành... Một trong những biện pháp được Nhà nước thực hiện để khắc phục những khó khăn đó là dựa vào sự tự nguyện đóng góp của nhân dân.

 

Tuần lễ Vàng - sức mạnh lòng dân

Bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh

 

Theo Quyết nghị của Chính phủ, ngày 4/9/1945, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Võ Nguyên Giáp thay mặt Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, ký ban hành Sắc lệnh số 4 lập "Quỹ độc lập" với mục đích "để thu nhận các món tiền và đồ vật của nhân dân sẵn lòng quyên giúp Chính phủ để ủng hộ nền độc lập của Quốc gia". Tiếp sau đó, cũng trong khuôn khổ Quỹ độc lập, Chính phủ đã đề ra biện pháp tổ chức "Tuần lễ Vàng” từ ngày 17 đến ngày 24/9/1945. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho đồng bào toàn quốc nhân dịp "Tuần lễ Vàng”, nêu rõ mục đích của việc lập quỹ là "thu góp số vàng trong nhân dân và nhất là của các nhà giàu có để cúng vào việc cần cấp và quan trọng nhất của chúng ta lúc này là việc quốc phòng”.

 

Hưởng ứng Sắc lệnh của Chính phủ và lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước đã dấy lên phong trào tự nguyện thi đua đóng góp tiền của, vàng, bạc... ủng hộ Chính phủ. Có người đặt bài ca dao cổ động cho “Tuần lễ Vàng” :

 

Đeo bông chỉ tổ nặng tai

Đeo kiềng nặng cổ hỡi ai có vàng!

Làm dân một nước vẻ vang

Đem vàng cứu nước giàu sang nào tày!

Góp vàng đổi súng cối xay

Bắn tan giặc, nước có ngày vinh quang

Mỗi khi người bước ra đàng

Cổ tay chẳng xuyến, chẳng vàng dễ coi

Lúc này làm dáng càng nhơ

Hãy đem vàng để phụng thờ nước non!

Người còn thì của hãy còn

Nước tan, nhà mất vàng son làm gì!

 

Ở cố đô Huế, ngày 17/9/1945 “Tuần lễ Vàng” khai mạc tại phía Nam sông Hương, cựu Hoàng hậu Nam Phương (vợ vua Bảo Đại, Hoàng hậu cuối cùng của nhà Nguyễn) là người đầu tiên cởi toàn bộ trang sức kiềng vàng, bông tai, xuyến… đeo trên người ra quyên góp giữa tiếng vỗ tay nhiệt liệt của dân chúng. Với nghĩa cử cao đẹp và gương mẫu đi đầu đó, bà được mời làm chủ tọa “Tuần lễ Vàng” tại Huế. Từ hành động của cựu Hoàng hậu Nam Phương mà làn sóng ủng hộ lan rộng ra khắp các tầng lớp dân chúng ở Huế. Chỉ trên dưới một tuần lễ, thành phố Huế đã thu được 945 lượng vàng, ba huyện phía bắc đóng góp 10kg vàng, huyện Phú Vang 25 lượng, một thôn Cự Lại (Phú Vang) đóng góp trên 5 tạ đồng.

 

Nhân dân miền Tây Nam bộ cũng hăng hái đóng góp nữ trang, đồ gia bảo… ai không có vàng thì đóng góp tiền. Cuối đợt vận động, miền Tây Nam bộ đã gửi ra Trung ương 2.500 lượng vàng và 20.000 đồng (tiền Đông Dương ngân hàng). Ngoài ra, với sự đồng ý của Trung ương, miền Tây Nam bộ dành lại 25 kg vàng để mua vũ khí.

 

Ở Bến Tre, người ta còn ghi lại không khí “Tuần lễ Vàng” khá chi tiết. Ban tổ chức sắp xếp một cái nhà rộng có nhiều bàn ghế cho khách ngồi và chỗ làm việc, như cách bố trí bầu cử bây giờ. Ngoài cửa trang trí đẹp, treo nhiều cờ và bên trên cửa vào có lộng khuôn mấy chữ lớn “Ngày Tuần lễ Vàng”, gần cửa vào kê ba cái bàn để ba thư ký ngồi tiếp nhận vàng. Ban tổ chức còn mời mấy ông thợ bạc giỏi có cảm tình với cách mạng cùng tham dự. Khi ai đến góp vàng thì nói rõ tên họ, giá trị của món đồ. Người thư ký ghi các chi tiết vào một tấm giấy có chữ in và đóng dấu sẵn rồi bỏ món nữ trang vào phong bì có dây buộc lại. Xong, bỏ tất cả vào thùng. Có người của Ban tổ chức đi lại kiểm tra nhân viên làm việc. Bàn nào có thùng đã đầy vàng thì có ống khóa khóa lại. Đồng thời có thư ký ghi vào sổ để theo dõi. Phần đông người đi góp vàng là phụ nữ, có cả mấy bà nhai trầu nhỏm nhẻm. Còn có một số ít đàn ông đến góp những cà-rá có gắn đá quí hoặc dây đeo đồng hồ bằng vàng.

 

Một tỉnh miền Trung nghèo như Quảng Ngãi, nhân dân cũng tích cực tham gia "Tuần lễ Vàng". Tính đến ngày 22/10/1945, nhân dân Quảng Ngãi đã đóng góp cho đất nước 52,930kg vàng, là một trong những tỉnh đóng góp nhiều nhất trong cả nước.

 

Tuần lễ Vàng - sức mạnh lòng dân

Các tầng lớp nhân dân thủ đô đi ủng hộ Tuần lễ Vàng

 

Ở Hà Nội, trung tâm của “Tuần lễ Vàng” được tổ chức tiếp nhận tại Nhà hát Lớn, nhiều nhà công thương đã ủng hộ Chính phủ hàng trăm lạng vàng và hàng triệu đồng. Tiêu biểu như gia đình ông bà Trịnh Văn Bô – Hoàng Thị Minh Hồ ủng hộ “Tuần lễ Vàng” 117 lạng vàng. Tổng cộng từ khi được giác ngộ, gia đình nhà tư sản yêu nước Trịnh Văn Bô đã ủng hộ cách mạng 5.147 lạng vàng. 

 

Nhà tư sản Nguyễn Sơn Hà cũng rất tích cực đóng góp tiền vàng và vận động các nhà tư sản khác và nhân dân mọi tầng lớp tham gia. Vợ ông là bà Nguyễn Thị Ngọc Mùi và con gái Nguyễn Sơn Thạch đi cùng trong lần ủng hộ đầu tiên đã hiến tặng toàn bộ số nữ trang của gia đình (gồm vàng bạc, đá quý) - cân được 10,5 kg. Riêng ông Nguyễn Sơn Hà không ngần ngại tháo ngay chiếc nhẫn quý bằng Platin cẩn kim cương bỏ vào thùng hiến tặng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng ảnh và Mặt trận Việt Minh cấp giấy khen. 

 

Ông Nguyễn Hữu Nhâm - chủ hiệu vải Tam Kỳ nổi tiếng Hà Thành có hiệu vải ở 48 Hàng Đào - cũng là một trong những tư sản đã tham gia đóng góp tích cực trong "Tuần lễ Vàng”. Chính tay bà Nguyễn Thị Lãm (bà Tam Kỳ) đã xếp lớp 300 lạng vàng vào hộp bánh Biscuit để đem ra đóng góp ủng hộ ngân sách quốc gia.

 

Tuần lễ Vàng - sức mạnh lòng dân

Giới công thương hưởng ứng Tuần lễ Vàng ở Hà Nội

 

Một doanh nhân khác là bà Vương Thị Lai, 28 tuổi đã góa chồng nhưng tự tay gây dựng cơ nghiệp bằng nghề buôn bán tơ lụa. Bà đã đóng góp 109 lạng vàng, mặc dù khi đó hai con bà đang du học tại Pháp. Vì thế, ngày 10/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng bà Vương Thị Lai chiếc huy chương hình ngôi sao bằng vàng. Đây là tấm huy chương đặc biệt - quà tặng của Việt kiều yêu nước ở Trung Quốc gửi biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

 

Một gia đình tiêu biểu khác là ông bà Đỗ Đình Thiện. Sắc lệnh số 4 ngày 4/9/1945 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký đã cử ông bà Đỗ Đình Thiện "phụ trách Quỹ trung ương ở Hà Nội” trong “Tuần lễ Vàng”. Để có thể vận động mọi người ủng hộ cách mạng, bản thân ông bà Thiện đã làm gương khi ủng hộ 10 vạn đồng (trị giá 4 kg vàng) vào Quỹ Độc lập và 100 lạng vàng vào “Tuần lễ Vàng”. Đặc biệt, ông Thiện còn bỏ ra 1 triệu đồng mua bức tranh vẽ  chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vào ngày 23/9/1945 rồi sau đó tặng lại thành phố Hà Nội.  

 

Bên cạnh đó là đóng góp của các nhà tư sản lớn như Ngô Tử Hạ, Tống Minh Phương… Vì thế, chỉ trong một tuần, nhân dân Hà Nội đã góp được 2.201 lạng vàng, 920 tạ thóc và nhiều tiền bạc, hiện vật khác, tổng trị giá lên 7 triệu đồng Đông Dương.

 

Tính trong cả nước, “Tuần lễ Vàng” từ 17 đến 24/9/1945, Chính phủ đã huy động được tổng cộng 60 triệu đồng và 370kg vàng. Trước đó, sau khi giành chính quyền, quốc khố chỉ có 1,2 triệu đồng. Với số tiền này, Chính phủ Hồ Chí Minh đã giải quyết biết bao nhiêu việc khẩn thiết lúc bất giờ. Từ đó dẫn tới cuộc gặp gỡ của Chủ tịch Hồ Chí Minh với giới công-thương trong Phủ Chủ tịch và lá thư của Người gửi giới công-thương Việt Nam ngày 13/10/1945. Cũng vì thế, bây giờ ngày 13/10 được chọn làm Ngày Doanh nhân Việt Nam.

 

Thành công của Cách mạng Tháng Tám nói chung và  “Tuần lễ Vàng” nói riêng cho thấy sức mạnh to lớn của lòng dân. Trong bối cảnh gieo neo ấy, nếu không có sự ủng hộ mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân, của giới công thương, tư sản... thì chính quyền cách mạng non trẻ  khó có thể thành công và trụ vững trước những thử thách nghiêm trọng chồng chất lúc bấy giờ. 

 

Đúng là ”Dễ trăm lần không dân cũng chịu/ Khó vạn lần dân liệu cũng xong”, kinh nghiệm quý giá ấy từ mùa thu năm 1945 lịch sử sẽ mãi là bài học cho hôm nay và cho mai sau.

 

Đặng Trường Sơn

Bạn đang đọc bài viết Tuần lễ Vàng - sức mạnh lòng dân tại chuyên mục Thời sự của Báo điện tử Công lý. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư conglydientu@congly.vn, Hotline 091.2532.315 - 096.1101.678
Tag :

ý kiến của bạn

Sự kiện nổi bật